Dunyodagi eng antiqa mukofot: Shnobelning kulgili va shov-shuvli tadqiqotlari
Shnobel mukofoti 1991 yilda ta’sis etilgan bo‘lib, odamlarni avval kuldiradigan, keyin esa o‘ylantiradigan g‘ayrioddiy ilmiy
Dunyodagi eng g‘aroyib mukofot: Shnobelning kulgili va shov-shuvli tadqiqotlari
Shnobel mukofoti 1991-yilda tashkil etilgan bo‘lib, odamlarni avval kuldirib, keyin esa o‘ylantiradigan noodatiy ilmiy tadqiqotlar uchun beriladi.
Bu marosimda olimlar o‘z izlanishlarini qisqa ma’ruzalar, mini-operalar va hazil aralash chiqishlar orqali tushuntiradilar. Ba’zan murakkab ilmiy g‘oyani atigi yetti so‘z bilan ifodalashga to‘g‘ri keladi.
Shnobel taqdimotining mashhur an’analaridan biri — tomoshabinlarning sahnaga qog‘oz samolyotlar uloqtirishidir. Shu tariqa ilmiy marosim kulgili tomoshaga aylanadi.
Taqdimot marosimida hatto Nobel mukofoti sovrindorlari ham qatnashadi...
Suvarak suti.
Olimlar suvarakning ayrim turlari sutidagi oqsil kristallarini o‘rganishgan. Suvarak sutining energetik qiymati haqidagi ma’lumotlar katta qiziqish uyg‘otgan.
Mushuk suyuqlikmi?
Fizik Mark-Antuan Farden mushuklarning tor idishlarga sig‘ishi va tanasini turli shaklga keltirishini reologiya nuqtai nazaridan tahlil qilgan. Bu ish 2017-yilda Shnobel mukofotiga sazovor bo‘lgan.
Ari chaqqanda qayer ko‘proq og‘riydi?
Tadqiqotchi Maykl Smit o‘z tanasining turli qismlarida ari chaqishidan kelib chiqadigan og‘riqni taqqoslagan. U ilmiy izlanish uchun o‘zini ataylab ariga chaqtirgani alohida shov-shuvga sabab bo‘lgan.
Portlovchi shimlar tarixi.
Yangi zelandiyalik tarixchi Jeyms Uotson portlovchi shimlar bilan bog‘liq tarixiy voqeani tadqiq qilgani uchun 2005-yilda Shnobel mukofotini olgan.
Deyarli asrlik tajriba.
Olimlar 1927-yilda boshlangan qora smolaning voronkadan tomchilab tushishini kuzatishgan. Modda shu qadar quyuqki, bir tomchi tushishi uchun yillar kerak bo‘ladi.
Kartoshka chipsi nega qirsillaydi?
Tadqiqotchilar chipsni chaynashdagi tovush uning yangi va qirsildoq ekanini his qilishga qanday ta’sir qilishini o‘rganishgan.
Bo‘sh pivo shishasi xavfliroqmi?
Olimlar to‘la va bo‘sh shishalarning mustahkamligini hamda ularning boshga urilgandagi ta’sirini ham tadqiq qilishgan.
Og‘riqni qasam bilan yengish mumkinmi?
Psixologlar og‘riq paytida qo‘pol so‘zlar ishlatish insonning og‘riqqa chidamliligiga ta’sir qiladimi, degan savolni tekshirishgan.
Dunyoda hamma «ha» deydimi?
Tilshunoslar odamlar tushunmagan gapini qayta so‘rashda turli tillarda o‘xshash tovushlardan foydalanishini o‘rganishgan.
Boylar bolalarning konfetini oladimi?
Ruhshunoslar boylik, ijtimoiy mavqe va axloqiy xatti-harakatlar o‘rtasidagi bog‘liqlikni tadqiq qilishgan edi. Unda oddiy konfet masalasi jamiyatdagi imtiyozlar haqidagi bahsga aylanib ketdi.
Xullas, Shnobel mukofoti shuni ko‘rsatadiki, ilm-fan ba’zan eng oddiy, g‘alati va kutilmagan savollardan boshlanadi. Ammo mukofotga oid ma’lumotlarni tekshirish muhim: ayrim g‘oliblar va tadqiqotlar haqidagi hazilomuz xabarlar internetda haqiqiy faktlar bilan aralashib ketishi mumkin.