Davlat byudjeti daromadlari olti oyda qariyb 44 foizga ko‘paydi

**Davlat byudjeti daromadlari olti oyda qariyb 44 foizga oshdi**

O‘zbekiston davlat byudjetiga tushumlar 2026-yilning I yarmida 63 trln so‘mga ko‘paydi. Bu haqda bosh vazir o‘rinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri Jamshid Qo‘chqorov 15-sentyabr kuni Senat yig‘ilishida maʼlum qildi.

### Iqtisodiy o‘sish tezlashdi

Hukumat vakili senatorlarga davlat byudjetining olti oylik ijrosi yuzasidan hisobot berdi. Unga ko‘ra, yanvar—iyun oylarida O‘zbekiston yalpi ichki mahsuloti 8,5 foizga oshgan. Taqqoslash uchun, bu ko‘rsatkich 2025-yil I yarmida 7,2 foizni tashkil etgandi.

Joriy yilning dastlabki olti oyida mamlakatda bozor xizmatlari 16,9 foiz, qurilish 13,8 foiz, sanoat 8 foiz va qishloq xo‘jaligi 4,7 foizga o‘sgan.

“Hisobot davrida aholi real daromadlari o‘sishi 9,2 foizni, chakana savdo aylanmasining o‘sishi 20,2 foizni, asosiy kapitalga investitsiyalar 17,5 foizni tashkil etdi. Oltinni chiqarib tashlaganda eksport hajmi 31,6 foizga, iqtisodiyotga ajratilgan kreditlar hajmi esa 11,8 foizga o‘sdi. Mana shular yalpi ichki mahsulotimizni rag‘batlantiruvchi omillardan bo‘ldi”, dedi vazir.

Hisobot davrida respublikada yillik inflyatsiya 6,4 foiz bo‘lib, 2025-yilga nisbatan 2,3 foiz bandga pasaygan.

### G‘azna tushumlari keskin oshdi

Jamshid Qo‘chqorov yarim yil ichida davlat byudjeti daromadlari 207 trln so‘mga yetganini bildirdi. Bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan qariyb 63 trln so‘mga yoki 43,8 foizga ko‘p.

“Mazkur daromadlarning 149 trln so‘mi (72 foiz) Soliq qo‘mitasi, 41 trillion so‘mi (20 foiz) Bojxona qo‘mitasi tomonidan shakllantirildi. Iqtisodiyotdagi yuqori faollik, soliq bazasi kengayishi, soliq va bojxona maʼmurchiligini takomillashtirish bo‘yicha amalga oshirilgan choralar byudjet daromadlarining barqaror o‘sishini taʼminladi”, dedi vazirlik rahbari.

Daromadlar tarkibida foyda solig‘i tushumlari 51 trln so‘mga yetib, 2025-yilning mos davriga nisbatan 2,3 barobarga oshgan. Taʼkidlanishicha, bu o‘sishda jahon bozorida oltin va mis narxining ko‘tarilgani hamda korxonalarda tannarxni qisqartirish orqali moliyaviy natijalar yaxshilangani muhim rol o‘ynagan.

“Ish haqining o‘sishi, yangi ish o‘rinlarini yaratish, norasmiy ish o‘rinlarini legallashtirish borasida amalga oshirilgan tadbirlar hisobiga jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i bo‘yicha tushumlar 18,5 foizga ko‘payib, 24 trln so‘mni tashkil etdi. Tovarlar aylanmasining kengayishi hamda qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘lovchilar sonining ko‘payishi natijasida QQS bo‘yicha tushumlar 43,5 trillion so‘mga yetib, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 21 foizga ko‘paydi”, dedi bosh vazir o‘rinbosari.

Aksiz solig‘idan tushumlar bir yil avvalgiga nisbatan 12,6 foizga oshib, jami 11,4 trln so‘mni tashkil etgan. Mol-mulk va yer solig‘i yig‘imlari 11 trln so‘m bo‘lib, 2025-yilning mos davriga qaraganda 25,5 foizga ko‘paygan.

### Daromadlar nimalarga sarflandi?

Jamshid Qo‘chqorov 2026-yil I yarmida davlat byudjeti xarajatlari 206 trln so‘m bo‘lganini aytdi. Bu 2025-yil I yarmiga nisbatan 32 trln so‘mga ko‘p, yaʼni 18,4 foizga oshgan.

“Ijtimoiy sohaga yo‘naltirilgan mablag‘lar miqdori 106 trln so‘mni yoki jami xarajatlarning 51,5 foizini tashkil etdi. Bunda taʼlim sohasiga 49,5 trln so‘m yoki o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 5,4 trln so‘m ko‘p mablag‘ ajratildi”, dedi vazir.

Yarim yil davomida davlat-xususiy sheriklik asosida tashkil etilgan nodavlat bog‘chalarga 2 trln so‘mdan ortiq subsidiya ajratilgan. Natijada 815 ta yangi nodavlat bog‘cha faoliyati yo‘lga qo‘yilib, ularda 42 mingdan ortiq yangi o‘rin yaratildi. Shuningdek, 150 ta bog‘chada bajarilgan qurilish-taʼmirlash ishlari uchun 406 milliard so‘m sarflangan.

“Hisobot davrida respublika bo‘yicha 3-6 yoshdagi bolalarning 78,4 foizi maktabgacha taʼlim bilan qamrab olindi. Umumiy o‘rta taʼlimga 34 trln so‘mdan ortiq yoki o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 3,2 trln so‘m ko‘proq mablag‘ ajratildi. Shundan sohani rivojlantirish dasturlari uchun 433 milliard so‘m yo‘naltirildi. Yangi maktablar qurish, rekonstruksiya qilish, mukammal taʼmirlash va jihozlash ishlari uchun 2 trln so‘mdan ortiq mablag‘ ajratildi. Bundan tashqari, sohada xususiy sektor ishtirokini kengaytirish borasida yaratilgan shart-sharoitlar natijasida xususiy maktablar soni mamlakatimiz bo‘yicha 551 taga yetdi”, dedi bosh vazir o‘rinbosari.

Hisobot davrida sog‘liqni saqlash sohasiga 23 trln so‘m yoki 2025-yilning mos davriga nisbatan 2,8 trln so‘m ko‘proq mablag‘ yo‘naltirilgan. Bunda tibbiyot xodimlarining ish haqi va ijtimoiy soliq to‘lovlariga 16,3 trln so‘m, dori-darmon vositalari bilan taʼminlashga 1,7 trln so‘m sarflangan. Davlat tibbiy sug‘urtasi jamg‘armasiga 18 trln so‘m ajratilgan.

“Sog‘liqni saqlash dasturlariga 822 mlrd so‘m yo‘naltirildi. Bolalarni vaksinatsiya tadbirlariga 229 mlrd so‘m sarflanib, 1,4 mln nafar bola 13 turdagi yuqumli kasalliklarga qarshi emlash tadbirlari bilan qamrab olindi. Hisobot davrida 241 ta tibbiyot muassasasida qurish va taʼmirlash ishlariga 716 mlrd so‘m ajratildi”, deya maʼlumot berdi vazir.

Hisobot davrida sport sohasini qo‘llab-quvvatlashga byudjetdan 2 trln so‘mdan ortiq mablag‘ yo‘naltirilgan.

Olti oy ichida nafaqalar, moddiy yordam va kompensatsiya to‘lovlariga 7,3 trln so‘m ajratilgan. Bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 800 mlrd so‘mga ko‘p ekani aytildi.

“Jumladan, 600 mingga yaqin oilaga 1,8 trln so‘mdan ortiq bolalar nafaqasi va moddiy yordam puli to‘lab berildi. Shuningdek, 480 ming nafar nogironligi bo‘lgan fuqaroga 3 trln so‘mdan ziyod nafaqa to‘landi. 391 mingta muhtoj oilalarga elektr energiyasi va tabiiy gaz xarajatlari uchun 88 mlrd so‘m subsidiya ajratildi”, dedi hukumat vakili.

Jamshid Qo‘chqorov “Tashabbusli byudjet”ning 2026-yil birinchi mavsumi uchun jami 13,2 trln so‘m sarflanganini aytdi. Ushbu mablag‘lar hisobiga mamlakatdagi 2 ming 192 ta loyiha moliyalashtirilgan.

Tahlillarga ko‘ra, joriy yilda O‘zbekiston yalpi ichki mahsuloti hajmi 2025-yildagiga nisbatan qariyb 8,1 foizga o‘sishi kutilmoqda. 2025-yildagi o‘sish 7,7 foiz bo‘lgan. Mamlakat YIM hajmi 2027-yilda jon boshiga 5 ming dollardan oshishi kutilayotgani ham eʼlon qilingan.