Buyuk Britaniya hukumati Gʻarbiy sohildagi aholi punktlari bilan savdo qilishga cheklovlar eʼlon qilishi kutilmoqda

Buyuk Britaniya hukumati Iordan daryosining Gʻarbiy sohilidagi aholi punktlari bilan savdo qilishga cheklovlar eʼlon qilishi kutilmoqda

Tashqi ishlar vaziri Ed Milibend seshanba kuni ushbu chora-tadbirlarni eʼlon qilishi kutilmoqda

Bi-bi-si manbalariga koʻra, Buyuk Britaniya hukumati Isroil tomonidan bosib olingan Iordan daryosining Gʻarbiy sohilidagi yahudiy aholi punktlarida ishlab chiqarilgan tovarlarni sotib olishga yangi cheklovlar joriy etishi kutilmoqda.

Tashqi ishlar vaziri Ed Milibend seshanba kuni Jamoatlar palatasida ushbu chora-tadbirlarni taqdim etishi kerak va ular aholi punktlaridan keltiriladigan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari savdosini cheklashni oʻz ichiga olishi mumkin.

Oʻtgan hafta Milibend Britaniya hukumatining Isroilga nisbatan siyosati «har tomonlama qayta koʻrib chiqilishini» maʼlum qilishini aytgan edi.

Isroil hukumati bundan avval, agar biror bir yangi choralar koʻrilsa, javob choralarini koʻrishi haqida ogohlantirgan.

Aholi punktlari xalqaro huquqqa koʻra noqonuniy hisoblanadi va soʻnggi oylarda Gʻarbiy sohilda koʻchib kelganlar tomonidan falastinliklarga nisbatan zoʻravonlik holatlari oshgani kuzatildi.

Vazirlardan biri Bi-bi-siga shunday dedi: «Ushbu bayonot Isroil-Falastin munosabatlarimiz mohiyatini butunlay qayta koʻrib chiqish boʻladi. Hamma narsa juda farqli tuyuladi.

Bu nafaqat sanktsiyalar haqida. Umid qilamizki, bu nihoyat Yaqin Sharq boʻyicha ikki yildan beri ishlayotganlarimiz intilayotgan natijaga erishishga imkon beradi».

BBC News ushbu chora-tadbirlarning toʻliq tafsilotlarini koʻrmagan.

Biroq, rejalardan xabardor boʻlgan Leyboristlar partiyasi deputatlari sanktsiyalar noqonuniy aholi punktlari bilan savdo qilishga qaratiladi, deb hisoblashadi. Ularning fikricha, bu sanktsiyalar ham tovarlarga, ham xizmatlarga nisbatan qoʻllanilishini anglatadi.

Ishtirok etgan bir nechta deputatlarning soʻzlariga koʻra, Bosh vazir Endi Bernem dushanba kuni kechqurun leyborist deputatlarning har haftalik parlament yigʻilishida Milibend bayonot berishini tasdiqlagan.

Shuningdek, bosh vazir yigʻilishda dushanba kuni tushdan keyin telefon orqali suhbatlarda xalqaro yetakchilarga ushbu rejalar haqida maʼlumot berganini aytgan.

Bernem dushanba kuni AQSh Prezidenti Donald Tramp bilan telefon orqali gaplashdi va suhbat chogʻida bosh vazir Yaqin Sharqda ikki davlat tamoyiliga asoslangan yechimning muhimligini taʼkidladi.

Dauning-strit tomonidan eʼlon qilingan suhbatning rasmiy bayonotida Bernem Trampga sanktsiyalar haqida maʼlumot bergani aytilmagan, takliflarga qatʼiy qarshi chiqishi kutilayotgan AQSh esa bu borada izoh bermagan.

Iyul oyida Stiven Dauti — oʻsha paytdagi Yevropa ishlari boʻyicha vazir, keyinchalik Yaqin Sharq ishlari boʻyicha vazir etib tayinlangan — biznes boʻyicha qoʻmitaga aholi punktlariga cheklovlar qoʻyish boʻyicha mavjud vakolatlar yetarli emasligini aytgan edi.

U shunday dedi: «Hozirgi vaqtda biz koʻchib kelganlarning zoʻravonligi bilan bogʻliq dalillar mavjud boʻlgan taqdirda sanktsiya qoʻllashimiz mumkin, ammo, masalan, aholi punktlarida ishlayotgan pudratchiga nisbatan buni qilolmaymiz. Biz sanktsiya vakolatlarimizni kengaytirishimiz kerak».

Vazirlar asosan qishloq xoʻjaligi mahsulotlaridan iborat nisbatan kichik hajmdagi tovarlarni taqiqlash koʻproq ramziy maʼnoga ega ekanligini tan olishlari aytilsa-da, hukumat ushbu eʼlonni Britaniyaning Isroilga nisbatan kengroq siyosatidagi jiddiy oʻzgarish sifatida taqdim etishi kutilmoqda.

Buyuk Britaniya hukumatining kutilayotgan bayonoti Isroil Quddusdan sharqda joylashgan strategik muhim hudud — Ye1 deb ataladigan hududda 1200 ga yaqin turar joy binolarini qurish uchun tenderlar ochganidan keyin yangramoqda. Ushbu rejalar xalqaro miqyosda keng qoralanishiga sabab boʻldi.

Isroil global bosim ostida oʻnlab yillar davomida ushbu hududda qurilish rejalarini kechiktirib kelayotgan edi.

Oʻtgan hafta parlamentdagi tashqi ishlar vaziri sifatidagi ilk nutqida Milibend bu rejalarni «xalqaro huquqqa koʻra noqonuniy» deb atadi va ularni «qizil chiziqni kesib oʻtish» deb taʼrifladi, chunki bu «Iordan daryosining Gʻarbiy sohili markazini kesib oʻtadi va Falastin davlatining yashab qolishini xavf ostiga qoʻyadi».

Bosh vazir Endi Bernem ham Isroilning Ye1 hududi boʻyicha bayonoti Yaqin Sharqdagi ikki davlat tamoyiliga asoslangan yechimni «xavf ostiga qoʻyishi yoki unga chek qoʻyishi» mumkinligidan ogohlantirdi.

Seshanba kungi kutilayotgan bayonot ser Kir Starmer hukumati Falastin davlatini tan olganidan deyarli bir yil oʻtib amalga oshirilmoqda. Oʻshanda Buyuk Britaniya isroilliklar va falastinliklar uchun tinch kelajakni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha maʼnaviy masʼuliyatga ega ekanini aytgan edi.

Hukumat ikki davlat tamoyiliga asoslangan yechim imkoniyati aholi punktlarining tez surʼatlar bilan kengayishi tufayli zaiflashayotganiga ishonadi.

Iordan daryosining Gʻarbiy sohili va Gʻazo sektorida, Sharqiy Quddus poytaxti boʻlgan mustaqil Falastin davlatining Isroil bilan yonma-yon mavjud boʻlishi gʻoyasi oʻnlab yillar davomida xalqaro miqyosda qoʻllab-quvvatlanib kelinmoqda.

Isroil ikki davlat tamoyiliga asoslangan yechimni rad etadi. Falastin milliy maʼmuriyati uni qoʻllab-quvvatlaydi, ammo HAMAS Isroilning mavjudligiga qarshi boʻlgani uchun buni qoʻllab-quvvatlamaydi.

1967 yildagi Yaqin Sharq urushi paytida Iordan daryosining Gʻarbiy sohili va Sharqiy Quddusni — falastinliklar Gʻazo sektori bilan birga kelajakdagi davlatlari uchun xohlayotgan yerlarni — bosib olganidan beri Isroil u yerda 700 000 yahudiy yashaydigan 160 ga yaqin aholi punktini barpo etdi. Ular bilan yonma-yon taxminan 3,3 million falastinlik yashaydi.

2023 yil 7 oktyabrda HAMASning Isroilga qilgan hujumi ortidan boshlangan Gʻazo urushidan beri Gʻarbiy sohilda koʻchib kelganlarning falastinliklarga va ularning mol-mulkiga qilgan hujumlari keskin oshdi.