Bu Olimpiya daryosida 500 ta timsoh bor - ammo asosiy xavotir bu emas

Bu Olimpiya daryosida 500 ta timsoh bor - lekin asosiy xavotir bu emas

Shoʻr suv timsohlari makoni boʻlgan Kvinslenddagi Fitsroy daryosi 2032 yilgi Olimpiadaning akademik eshkak eshish musobaqalari oʻtkaziladigan joy sifatida tasdiqlandi

Avstraliyaning Kvinslend shtatida har yili oʻtkaziladigan maktablararo akademik eshkak eshish regatasi odatda katta shov-shuvlarsiz oʻtadi. Har yili shtatning 600 dan ortiq eng istiqbolli oʻsmir eshkak eshuvchilari Rokgemptondagi timsohlar bilan toʻla Fitsroy daryosida kuch sinashadi.

«Bizda ilgari hech qachon bu yerga kelishni xohlagan ommaviy axborot vositalari boʻlmagan», — deydi Kvinslend eshkak eshish federatsiyasi rahbari Anteya O'Laflin BBC bilan suhbatda.

Biroq bu yil vaziyat boshqacha. Olti yildan keyin, 2032 yilgi Brisben Olimpiya va Paralimpiya oʻyinlarining akademik eshkak eshish hamda baydarka va kanoeda eshkak eshish musobaqalari aynan shu suv havzasida oʻtkazilishi kerak. Ushbu hudud texnik baholashdan oʻtdi va sportchilar uchun xavfsiz hamda adolatli deb topildi.

Daryoda shoʻr suv timsohlarini uchratish odatiy hol boʻlib, u yerda 500 ga yaqin reptiliya yashaydi va ularning uzunligi toʻrt metrgacha (13 fut) yetishi mumkin. Shunga qaramay, shtat hukumatining 40 yildan ortiq vaqtni qamrab olgan arxiv hujjatlarida odamlarga hujum qilish holatlari qayd etilmagan.

Oʻtgan oyda Amsterdamda boʻlib oʻtgan Xalqaro eshkak eshish federatsiyasi (World Rowing) kongressida nufuzli shaxslar vaqti-vaqti bilan «xavfsizlik» masalasini tilga olgan boʻlsa-da, timsohlar asosiy muammo emas edi.

Britaniya eshkak eshish federatsiyasi ijrochi direktori Tom Solsberi bilan muhokama qilingan asosiy masala «adolatlilik» boʻldi — bu suv oqimi va qaytishi kuzatiladigan daryoning tabiiy burilishlari va oqimlariga ishora boʻlib, eshkak eshish dunyosidagi koʻpchilik bu holat uni professional poygalar uchun yaroqsiz qiladi deb hisoblaydi.

Avstraliya uchun eshkak eshish boʻyicha uch karra Olimpiya chempioni boʻlgan Dryu Ginn BBC Radio efirida ehtimoliy toshqinlar hamda musobaqa oʻtkaziladigan joydagi «adolatlilik va halollik»dan xavotirda ekanini aytdi.

«Shaxsan oʻzim Avstraliya hayvonlaridan qoʻrqmayman, lekin yaqinimda hech qachon timsoh boʻlmagan», — dedi u.

«Ishonchim komilki, men tezroq eshkak eshardim, barcha sportchilar tezroq eshkak eshishiga aminman. Bu xavotirlar roʻyxatida bor, menimcha, bu eng ustuvor muammo emas, lekin u juda erta tilga olingan edi».

Germaniya eshkak eshish tashkiloti prezidenti Morits Petrining aytishicha, sportchilar musobaqani Brisbendan taxminan 600 km (373 mil) uzoqlikda oʻtkazish qanchalik maqsadga muvofiq ekanini ham shubha ostiga qoʻyishgan.

Biroq Kvinslendning eng nufuzli siyosatchisi, shtat premyeri Devid Krisafulli bu «toʻsiqlar»ni rad etdi va bunda diplomatik boʻlmagan iboralardan foydalandi.

«Keling, ochiq gapiraylik, masalaning tagiga yetaylik va hamma narsani oʻz nomi bilan ataylik», — dedi u Amsterdamdagi uchrashuvdan bir necha kun oʻtib.

«Bu shtatlararo va xorijlik elita guruhi boʻlib, ular oʻz deganlarini qildirmoqchi, chunki ular Kvinslendning chekka hududiga borishni xohlamayapti va bu notoʻgʻri».

Payshanba kungi qarordan oldin BBC bogʻlangan eshkak eshish rasmiylari Krisafullining «elita» haqidagi sharhlariga toʻgʻridan-toʻgʻri javob berishni rad etishdi.

Shu bilan birga, Petri ham, Yangi Zelandiya eshkak eshish federatsiyasi ijrochi direktori Saymon Uikxem ham ularning eʼtirozlari shahardan tashqaridagi joylarni tanlash bilan emas, balki ishtirokchilar uchun adolatli poygalarni taʼminlash bilan bogʻliqligini taʼkidladilar.

Petrining soʻzlariga koʻra, gap ushbu musobaqa uchun toʻrt yil davomida mashq qiladigan va «har kecha Olimpiya chempioni boʻlishni orzu qiladigan» sportchilar uchun eng yaxshi sharoitni yaratish haqida bormoqda.

Hal qiluvchi omil timsohlar yoki oqimlar boʻlishidan qatʼi nazar, yakuniy qaror sportning boshqaruvchi organlari — Xalqaro eshkak eshish federatsiyasi va Xalqaro olimpiya qoʻmitasi (XOQ) ixtiyorida edi.

Payshanba kuni ular muhandislik kompaniyasi va Oʻyinlarning infratuzilma boshqarmasi tomonidan oʻtkazilgan texnik baholashdan soʻng ushbu joyni tasdiqladilar. Baholash davomida daryo tubi, musobaqa trassasi, daryo oqimlari, suv sathi va Oʻyinlar paytidagi ehtimoliy ob-havo sharoitlari oʻrganildi.

«Oʻtkazilgan keng qamrovli tahlillarga asoslanib, biz endi Fitsroy daryosi Oʻyinlar davrida adolatli musobaqa sharoitlarini taʼminlashga qodir ekanini bilamiz», — dedi Xalqaro eshkak eshish federatsiyasi prezidenti Jan-Kristof Rollan.

Baydarka va kanoeda eshkak eshish boshqaruv organi — Paddle Worldwide prezidenti Tomas Konitsko endi baydarka va kanoe sportchilari uchun ham daryoga nisbatan «ishonch» borligini aytdi.

Shtat premyeri bundan mamnun boʻldi. «Fitsroy sinovdan aʼlo darajada oʻtdi», — dedi koʻtarinki kayfiyatdagi Krisafulli parlamentda. «Bu rasmiy. Imzolandi, muhrlandi va topshirildi».

Rokgemptonni qoʻllab-quvvatlash orqali shtat hukumati oʻz buyurtmasi bilan tayyorlangan 2025 yilgi hisobotni chetga surib qoʻydi. Unda ushbu joy yaroqsiz deb topilgan va eng yaxshi variant 2000 yilgi Olimpiada uchun Sidneyda qurilgan trassadan foydalanish degan xulosaga kelingan edi.

Fitsroy hali loyihalash, moliyaviy samaradorlik va jamiyat uchun uzoq muddatli meros masalalarini qamrab oluvchi yakuniy baholashdan oʻtishi kerak. Qaror shtat hukumati ixtiyorida boʻlgani uchun, ushbu bosqichda muvaffaqiyatsizlikka uchrashi ehtimoli kam.

Shunga qaramay, Rokgempton eshkak eshish inshootlariga yirik investitsiyalar kiritish uchun toʻgʻri joymi va u 2032 yildagi sayyohlar oqimini qabul qila oladimi degan kengroq bahs-munozaralar davom etadi.

Shahar chorvadorlar bilan oʻralgan va odatda har uch yilda bir marta oʻtkaziladigan «Goʻsht haftasi» (Beef Week) paytida eng koʻp tashrif buyuruvchilarni qabul qiladi.

Kvinslend premyeri Devid Krisafulli «shtatlararo va xorijlik elita» Rokgemptondagi musobaqa joyiga qarshi chiqqanini aytdi

Xoʻsh, timsohlar masalasi nima boʻladi?

Ular XOQ va Xalqaro eshkak eshish federatsiyasining soʻnggi bayonotida tilga olinmagan va texnik baholashning bir qismi boʻlmagan.

Biroq, shu dam olish kunlaridagi maktab regatasi uchun xavfsizlikni boshqarish rejasida «timsoh» soʻzi 28 marta ishlatilgan.

«Fitsroy daryosi timsohlar yashaydigan hudud hisoblanadi», — deyiladi unda.

«Shu sababli, tadbirni rejalashtirishda timsohni uchratish ehtimoli bor deb hisoblash kerak... Timsohlar oʻlkasidagi hech bir tabiiy suv yoʻli timsohlardan xoli boʻlishiga kafolat berilmaydi».

Shu dam olish kunlaridagi tartib-qoidalarga koʻra, agar timsoh koʻrinsa, poyga toʻxtatiladi va ishtirokchilar qirgʻoqqa qaytariladi. Timsoh koʻrilganda rasmiy ogohlantirish sifatida «timsoh, timsoh, timsoh» iborasi ishlatiladi.

Timsohlar haqida aniq soʻralganda, Yangi Zelandiyalik Uikxem BBC'ga asosiy masala eshkak eshuvchilar uchun «iloji boricha eng adolatli trassa»ni taʼminlash ekanini aytdi. «Biz, albatta, tanlangan har qanday trassa eshkak eshuvchilar uchun xavfsiz boʻlishini kutamiz», — deya qoʻshimcha qildi u.

Rokgempton nomzodini qoʻllab-quvvatlagan va sportga, jumladan, eshkak eshishga millionlab mablagʻ kiritgan, Avstraliyaning eng boy odami Jina Raynxartga tegishli Hancock Prospecting kompaniyasi Fitsroydagi toshqinlar va timsohlar xavfi haqidagi xavotirlarni «soxta OAV» deb atadi.

«Roki aholisi koʻp yillar davomida oʻz farzandlarini ushbu daryoda mashq qilish va musobaqalar uchun yuborishgan va birorta ham timsoh bilan bogʻliq hodisa yuz bermagan», — deyiladi kompaniya vakilining bayonotida.

Brisben-2032 ijrochi direktori tashkilotchilar «har qanday joy uchun boʻlgani kabi» favqulodda vaziyatlar rejalarini tayyorlashayotganini aytdi.

2000 yilgi Olimpiada oʻtkazilgan Sidneydagi sport majmuasi zaxira varianti sifatida mavjud — garchi bu Kvinslendliklar uchun nomaqbul boʻlsa ham.

Shoʻr suv timsohlari Fitsroy daryosida yashashi maʼlum

Shu dam olish kunlaridagi regatada qatnashayotgan maktab yoshidagi eshkak eshuvchilar uchun suvga tushayotganda bu bahs-munozaralarning hech biri ahamiyatga ega emas.

Ular orasida 2032 yilgi Oʻyinlarning boʻlajak ishtirokchilari boʻlishi mumkin.

«Talabalarimiz uchun Fitsroy, birinchi navbatda, oʻz uylaridagi suv havzasidir», — deydi Rokgempton grammatika maktabi direktori Fillip Moulds.

«Fitsroy koʻpchilik uchun boshlangʻich nuqta boʻlgan... ulardan baʼzilari milliy va xalqaro miqyosda sportning eng yuqori choʻqqilarida musobaqalarda qatnashishdi».