Braziliyada muhim saylovlar yaqinlashayotgan bir paytda Amazonka oʻrmonlarining kesilishi rekord darajada kamaygani kuzatilmoqda
Amazonka tropik oʻrmonlari iqlim oʻzgarishiga qarshi muhim himoya qatlami hisoblanadi - ammo sobiq prezident Jair Bolsonaru davrida oʻrmonlarning kesilishi kengayib ketgan edi.
Braziliya muhim saylovlar yaqinlashayotgan bir paytda Amazonkada oʻrmonlarning kesilishi rekord darajada kamayganini maʼlum qildi
Braziliya hukumatining maʼlum qilishicha, mamlakatning Amazonka va savanna hududlarida oʻrmonlarning kesilishi prezidentlik saylovining ikkinchi bosqichi oldidan rekord darajada pasaygan, bu saylovda tropik oʻrmonlarning kelajagi markaziy masala hisoblanadi.
Soʻl qanot vakili boʻlgan prezident Luis Inasiu Lula da Silva uch yil oldin lavozimga kirishganida 2030 yilga kelib Amazonkada oʻrmonlarning kesilishiga chek qoʻyishga vaʼda bergan edi. Oʻrmonlarning kesilishi uning oʻng qanotdagi oʻtmishdoshi Jair Bolsonaru davrida keskin oshgan edi.
25 oktyabr kuni Lula saylovning ikkinchi bosqichida Bolsonaruning oʻgʻli Flavio bilan yuzma-yuz keladi, soʻrovnomalar esa juda yaqin kurashni koʻrsatmoqda. Flavio gʻalaba qozonsa, otasining siyosatini davom ettirishi kutilmoqda, garchi u Amazonkadagi uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurashishga vaʼda bergan boʻlsa-da.
Sunʼiy yoʻldosh maʼlumotlariga koʻra, 2026 yilning iyul oyigacha boʻlgan bir yil ichida Amazonkada oʻrmonlarning kesilishi darajasi 41,8% ga kamaydi - bu 1988 yilda hisob-kitoblar boshlanganidan beri eng katta pasayishdir. Braziliyaning savanna mintaqasi boʻlmish Serradoda bu pasayish 23,8% ni tashkil etdi.
Dunyodagi eng katta tropik oʻrmon boʻlgan Amazonka iqlim oʻzgarishiga qarshi kurashish boʻyicha global harakatlarda muhim qalqon hisoblanadi va uning 60% i Braziliyada joylashgan.
Jair Bolsonaru Amazonkadagi tub aholi yerlarida konchilikni ragʻbatlantirgan, oʻrmonni himoya qilish uchun moliyalashtirish qisqartirilgani sababli oʻrmonlarni tozalash keskin koʻpaygan edi.
Bolsonaruning 2019 yildan 2022 yilgacha boʻlgan prezidentligi davrida Amazonka oldingi toʻrt yilga qaraganda deyarli 60% ga koʻproq oʻrmon maydonini yoʻqotdi, deb xabar berdi AFP axborot agentligi rasmiy raqamlarga tayanib.
Lula Jair Bolsonaruning siyosatini bekor qildi va oʻz lavozimidagi birinchi yilida oʻrmonlarning kesilishi oxirgi oltmish yildagi eng past darajaga tushganini koʻrdi. Lula, shuningdek, atrof-muhit monitoringini va noqonuniy daraxt kesish uchun jazolarni kuchaytirdi.
"Bizning maqsadimiz - 2030 yilga kelib noqonuniy oʻrmon kesilishini nolga yetkazishdir", dedi u juma kuni X ijtimoiy tarmogʻidagi postida.
Amazonka kabi tropik oʻrmonlarda millionlab turlar yashaydi. Sogʻlom boʻlganida, ular sayyorani isituvchi karbonat angidridning juda katta miqdorini oʻziga yutib, Yer yuzida salqinlikni saqlashga yordam beradi.
Biroq ular oʻnlab yillar davomida qishloq xoʻjaligi va daraxt kesish uchun yerlarni qasddan tozalash, shuningdek, olimlar oʻrmon yongʻinlari uchun sharoit yaratishi mumkinligidan ogohlantirayotgan iqlim oʻzgarishi sababli ortib borayotgan bosimga duch kelmoqda.
Braziliya Atrof-muhit vaziri Joao Paulo Kapobianko Amazonkadagi oʻrmonlar kesilishining kamayishini "absolyut stratosfera darajasida" deb atadi.
Observatorio do Clima iqlimni himoya qilish guruhi ijroiya kotibi Marsio Astrini bu Braziliya uchun "tarixiy yutuq" ekanini aytdi.
Uning taʼkidlashicha, bu "siyosiy xohish-iroda bilan oʻrmonlarning kesilishi va issiqxona gazi chiqindilarini jilovlash mumkinligini" koʻrsatadi.