Bosh vazirning milliy xavfsizlik boʻyicha bosh maslahatchisi Putinga bosimni saqlab qolish uchun Yevropa qiyin qishni boshdan kechirishini aytdi

Bosh vazirning xavfsizlik boʻyicha bosh maslahatchisi Putinga bosimni saqlab qolish uchun Yevropa qiyin qishni boshdan kechirishini aytdi

Buyuk Britaniya milliy xavfsizlik boʻyicha maslahatchisi, agar Yevropa Rossiyaga iqtisodiy bosimni saqlab qolmoqchi boʻlsa, shu qishda «haqiqiy qiyinchiliklarga» bardosh berishga tayyor boʻlishi kerakligini aytdi.

Omma oldida kamdan-kam chiqish qiladigan Jonatan Pauell Kiyevdagi konferentsiyada Yevropaning Ukrainani qoʻllab-quvvatlash va Moskvaga qarshi sanktsiyalar qoʻllash yondashuvi samarali boʻlayotganini taʼkidladi.

Pauellning soʻzlariga koʻra, Rossiya tomonidan eskalatsiya haqidagi ogohlantirishlar «muammo emas», balki Prezident Vladimir Putinga bosim nihoyat oʻz taʼsirini koʻrsatayotganining «muvaffaqiyat belgisidir» — shu sababli Yevropa davlatlari «bosimni susaytirmasliklari» kerak.

Uning bunday koʻtarinki ruhdagi fikrlari Rossiya Ukraina infratuzilmasiga zarbalar berishni davom ettirayotgan va Yevropa Rossiya neft va gaziga qaramlikni keskin kamaytirganidan keyin shu qishda ogʻir energetika inqiroziga yuz tutayotgan bir paytda yangradi.

Rossiyaning keng koʻlamli bosqini beshinchi yilga qadam qoʻygan boʻlsa-da, Pauell Ukraina «allaqachon gʻalaba qozonganini» aytdi, chunki Putin butun mamlakatni qoʻlga kirita olmaydi va «Yevropadagi erkin Ukraina» har qanday hududiy yoʻqotishlarga qaramay, oʻz kelajagini oʻzi belgilashda davom etadi.

Bosh vazirning xavfsizlik boʻyicha eng yuqori martabali maslahatchisi oʻtgan dam olish kunlarida AQSh Prezidenti Donald Trampning vakillari Moskvada Putin bilan uchrashganidan soʻng, ular bilan muzokaralar oʻtkazish uchun Ukraina poytaxtida boʻlgan edi.

Uning Yalta Yevropa strategiyasi forumida — Ukraina oliy rahbariyati va xalqaro hamkorlari huzurida aytgan soʻzlari Buyuk Britaniyaning urush boʻyicha siyosatiga gʻayrioddiy va batafsil nazar tashlash imkonini berdi hamda boshqalarning fikrlariga qaraganda sezilarli darajada ijobiyroq boʻldi.

Rossiyaning Ukrainaga tunu kun uyushtirayotgan hujumlari mamlakat iqtisodiyotiga zarar yetkazmoqda, ruhiyatni tushirmoqda va elektr energiyasi taqchilligi kutilayotgan oldindagi qish mavsumi borasida xavotirlarni oshirmoqda.

Ukraina iqtisodiyot vaziri Aleksandr Kravchenko konferentsiyada Rossiyaning bu yilgi hujumlari vayron boʻlgan infratuzilma va aktivlar tufayli 10 milliard dollar (7,4 milliard funt sterling) zarar keltirishi kutilayotganini aytdi. Ukraina dengiz portlarining blokadasi gʻalla eksportini cheklayotgani sababli, u Ukraina YAIMi 1,5 foizga qisqarishini bildirdi.

Yevropa hozirda global energetika inqirozi va gaz zaxiralarining kamligi sharoitida qishga tayyorgarlik koʻrmoqda, bu esa sanktsiya ostidagi Rossiyaning suyultirilgan tabiiy gaz yetkazib berishini ayrim Ittifoq davlatlari uchun jozibador qilib qoʻyishi mumkin.

Sanktsiyalar Yevropani Rossiya gazidan foydalanishni keskin qisqartirishga majbur qildi — garchi toʻliq boʻlmasa-da, baʼzi davlatlar bu borada sekin harakat qilmoqda.

YEI hali ham gaz importining 12 foizini Rossiyadan oladi, biroq yanvar oyigacha undan butunlay voz kechish niyatida. Biroq, oʻtgan hafta Yevropa auditorlar sudi Eron urushi bilan bogʻliq gaz taqchilligi sababli bu reja «barbod boʻlayotganini» maʼlum qildi.

Pauell «biz buni Putin uchun ustunlikka aylantira olmaymiz» dedi va Putinga bosim ishlayotganini, «bu esa bosimni davom ettirishimiz kerakligini anglatishini» qoʻshimcha qildi.

«Bu bizdan haqiqiy qiyinchiliklar va muammolarni yengib oʻtishni talab qiladi», deya qoʻshimcha qildi u. «Ammo biz bunga chidashimiz va Ukrainaga iqtisodiy, harbiy, siyosiy va diplomatik yordamni davom ettirishimiz kerak».

Ukrainada Patriot havo hujumidan mudofaa raketalarining yetishmasligi, korxonalarga hujumlar va hukumat byudjeti taqchilligi bilan bogʻliq vaziyat hozirda «biroz qiyin tuyulayotganini» tan olgan holda, Pauell «optimizm uchun jiddiy asoslar borligini» taʼkidladi.

Uning aytishicha, Ukraina masalasida goh issiq, goh sovuq munosabatda boʻlgan Tramp «butunlay boshqacha pozitsiyada».

«U Ukraina yaxshiroq natija koʻrsatayotganini koʻrmoqda va shuning uchun u avvalgidek Putin tomonga moyillik bildirmayapti. Menimcha, bu juda katta ustunlikdir».

Pauellning soʻzlariga koʻra, Rossiya oʻtgan yili Alyaskada boʻlib oʻtgan Tramp-Putin sammitida AQSh Ukrainaning hududlarini topshirishi va NATOga aʼzo boʻlish umididan voz kechishiga rozi boʻlganini daʼvo qilmayapti.

«Ankaraj kelishuvi deb ataladigan narsa butunlay oʻldi», dedi u. «Biz bu haqda tashvishlanishni toʻxtatishimiz mumkin. Bu tugadi».

Bu shuni anglatadiki, «biz ukrainaliklar ruslar bosib ololmagan hududlarni topshirishini kutishdan koʻra, muzokaralar yoʻli bilan kelishuvga erishishning jiddiy yoʻllarini izlashimiz mumkin», dedi Pauell.

Uning soʻzlariga koʻra, Ukraina qoʻmondonlari yerda front chizigʻini muvaffaqiyatli ushlab turishibdi, Rossiya esa 1,5 million qurbon bergan, Ukraina Rossiya hududining ichkarisiga zarbalarni tobora koʻproq amalga oshirmoqda va Yevropaning qatʼiyati mustahkam boʻlib qolmoqda.

«Strategiya — [Putinni] muzokaralarga kirishishni xohlaydigan darajada yetarlicha bosim oʻtkazishdan iborat», dedi Pauell.

«Va menimcha, biz eshitayotgan eskalatsiya haqidagi gaplar muammo emas — bu muvaffaqiyat belgisidir, chunki Putinga oʻtkazayotgan bosimimiz nihoyat oʻz samarasini bermoqda».

Putinning oʻzi bosim ostida ekanini kamdan-kam sezdirmoqda va shu oy boshida jurnalistlarga: «Dushman parchalanib ketishiga shubham yoʻq», degan edi.

Shu bilan birga, Ukraina rasmiylari sharqiy Donbass mintaqasida hali ham toʻliq Ukraina nazorati ostida boʻlgan eng yirik shaharlar — Slavyansk va Kramatorskdagi baʼzi aholini evakuatsiya qilishni boshladi. Rossiya Donbass ustidan suverenitetni daʼvo qiladi va uni toʻliq qoʻlga kiritish Moskva uchun asosiy maqsad hisoblanadi.

Pauell urush «hudud uchun emas», balki «Ukrainaning mustaqil boʻlish huquqi uchun» ekanini aytib, «[Putin] yana 10 km yerni qoʻlga kiritishi yoki yana 40 km yerni yoʻqotishi darajasida, bu urushda allaqachon gʻalaba qozonilgan» deb qoʻshimcha qildi.

«Bu uning uchun oʻz uyidagi tahdiddir. Erkin, mustaqil va Yevropaga tegishli Ukraina mavjud va Rossiyadagi odamlar buni payqashadi».

Milliy xavfsizlik boʻyicha maslahatchi urush qachon tugashini bashorat qilish «behuda ish» ekanini aytdi, ammo Yevropa kelishuv boʻyicha muzokaralar olib borishga tayyor boʻlishi kerakligini bildirdi.

«Biz eng kam kutgan joyimizda Putin muzokaralarga tayyor boʻladi... Buning siri uni ushbu muzokaralarda jiddiy boʻlishga majbur qilishdir. Va menimcha, bu strategiya ishlay boshladi».

Shimoliy Irlandiyada «Muqaddas juma kelishuvi» boʻyicha muzokaralarda ishtirok etgan Pauell, Rossiya rahbarini «terrorchi» deb ataganiga qaramay, AQSh va Yevropa Putin bilan gaplashishda davom etishi kerakligini aytdi.

«Biz xohlamaydigan narsa — bu notoʻgʻri hisob-kitob, yaʼni ular bizning qizil chiziqlarimiz qayerda ekanini tushunmasliklaridir. Shuning uchun Markaziy razvedka boshqarmasining Moskvaga borgani ham muhim deb hisoblayman».