BMT: Joriy yilda Gaitida toʻdalar zoʻravonligi oqibatida 5 000 dan ortiq kishi halok boʻldi yoki jarohatlandi
Birlashgan Millatlar Tashkiloti zoʻravon toʻdalar butun mamlakat boʻylab «moslashish va kengayish»da davom etayotganini, bu esa uning barqarorligiga yanada xavf solayotganini maʼlum qildi.
BMT: Bu yil Gaitida toʻdalar zoʻravonligi tufayli 5 000 dan ortiq kishi halok boʻldi yoki jarohatlandi
BMTning bildirishicha, toʻdalar zoʻravonligiga qarshi kurashishga qaratilgan xavfsizlik operatsiyalari paytida yuzlab odamlar ikki oʻt orasida qolib qurbon boʻlgan.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining maʼlum qilishicha, 2026 yilning 1 yanvaridan 11 sentyabriga qadar toʻdalar tomonidan yoki ularga qarshi operatsiyalar davomida 5 700 dan ortiq kishi halok boʻlgan yoki jarohatlangan.
BMTning Inson huquqlari boʻyicha oliy komissari Folker Tyurkning qoʻshimcha qilishicha, 230 dan ortiq kishi oʻgʻirlab ketilgan.
Taxminan 1 000 nafar ayol va qiz zoʻrlangan, biroq Tyurkning aytishicha, haqiqiy raqam «ehtimol ancha yuqori».
Gaitida toʻdalar oʻn yillar davomida turli darajadagi hokimiyatga ega boʻlib kelgan. Toʻdalar zoʻravonligining soʻnggi keng koʻlamli avj olishiga 2021 yil 7 iyulda Prezident Jovenel Moizning oʻldirilishi sabab boʻldi.
Moiz davrida ham toʻdalar zoʻravonligi keng tarqalgan edi, biroq uning oʻldirilishidan keyin yuzaga kelgan hokimiyat boʻshligʻi zoʻravon guruhlarga koʻproq hududlarni nazorat ostiga olish va taʼsirini kuchaytirish imkonini berdi.
Tyurkning taʼkidlashicha, toʻdalar «moslashishda va kengayishda davom etmoqda», BMT tomonidan toʻplangan dalillar esa «yangi hududlarni va asosiy transport yoʻnalishlarini egallash, barqarorlikka tahdid solish strategiyasidan» dalolat beradi.
Uning soʻzlariga koʻra, soʻnggi oylarda maxsus politsiya boʻlinmalari tomonidan amalga oshirilgan qatllar soni kamaygan, biroq toʻdalarga aloqadorlikda gumon qilinayotgan shaxslar hamon sudsiz qatl etilish xavfi ostida qolmoqda.
Oliy komissar, shuningdek, bolalarni toʻdalarga jalb qilish «deyarli uch baravar koʻpayganini» aytdi, chunki koʻplab voyaga yetmaganlar uchun toʻdaga qoʻshilish «omon qolishning yagona yoʻli boʻlishi mumkin».
«Hech bir bola oʻz hayoti va qoʻshnilarining xavfsizligi oʻrtasida tanlov qilishga majbur boʻlmasligi kerak», dedi Tyurk.
Gaiti 13 dekabr kuni 2016 yildan beri ilk bor prezidentlik va parlament saylovlarini oʻtkazishga tayyorgarlik koʻrmoqda.
Biroq, Tyurk mavjud vaziyatni hisobga olgan holda, «bu yil ishonchli saylovlar oʻtkazish uchun sharoitlar yaratilishini tasavvur qilish qiyin» ekanini aytdi.
Nizolar girdobida qolgan mamlakatda avj olayotgan toʻdalar zoʻravonligiga qarshi kurashish uchun 2025 yildan beri Gaitida koʻpmillatli politsiya kuchlari faoliyat yuritmoqda, biroq ular toʻdalar nazoratidagi hududlarga kirishga ham qiynalmoqda.