Bizga yozishmoqda. Onkologik bemor kimsyo-terapiyaga yoʻlni oʻzi ochishi kerakmi?

Bizga yozishmoqda. Onkologiya bemori ximioterapiyaga yoʻlni oʻzi ochishi kerakmi?

«Gazeta» Toshkentdagi onkologiya bemorlaridan bir nechta murojaat oldi, ular davolanish uchun imtiyozli yoʻllanma (order) olish protsedurasi murakkablashganini aytib berishdi. Ularning soʻzlariga koʻra, yangi tizim oxirigacha yoʻlga qoʻyilmagan, shu sababli order berishda kechikishlar yuzaga kelmoqda.

Oktyabr boshida ijtimoiy tarmoqlarda Respublika onkologiya va radiologiya markazida bepul xizmat koʻrsatish toʻxtatilgani haqida xabarlar paydo boʻldi. Markaz bunga javoban bepul xizmat koʻrsatish toʻxtatilmaganini maʼlum qildi: «Faqat bemorlarni yoʻnaltirish tartibi oʻzgardi. Ilgari poytaxt sogʻliqni saqlash tizimiga qarashli markaz shahar filialiga aholi qogʻoz yoʻllanma bilan murojaat qilar edi. Endilikda, Oʻzbekistonning boshqa hududlarida boʻlgani kabi, bemorlar muassasaga DMED tizimi (davlat raqamli tibbiyot ekotizimi — tahr.) orqali elektron yoʻllanma asosida yoʻnaltirilmoqda».

Markazda bemorning yoʻnalish xaritasi endi qanday koʻrinishda ekanini tushuntirib berishdi:

Markazda tizimning oʻzgarish sababini shunday izohlashdi. «Ilgari bemorlarning aksariyati oilaviy va koʻp tarmoqli markaziy poliklinikalarda zarur tekshiruvlardan oʻtkazilmasdan, faqat 027-shakl bilan DMED tizimi orqali markazga yoʻnaltirilar edi. Oqibatda Onkologiya markazi poliklinikasi haddan tashqari yuklama bilan ishlagan, joylarda oʻtkazilishi kerak boʻlgan tekshiruvlarni esa Davlat tibbiy sugʻurtasi jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan markazning oʻzida bajarishga toʻgʻri kelgan. Bu yuqori texnologiyali tibbiy yordam koʻrsatishga moʻljallangan mablagʻlarning birlamchi tekshiruvlarga sarflanishiga olib kelardi. Bundan tashqari, Toshkent shahridan murojaat qilayotgan bemorlarning hududiy yoki respublika darajasidagi davolanishga muhtojligini aniqlash qiyin edi. Elektron yoʻllanmaga oʻtish ushbu muammolarni bartaraf etish imkonini beradi».

Manga yoʻllanmani odatiy tartibda berishdi. Navbatda bir necha soat kutganimdan soʻng tuman onkologi chiqib: «Na yoʻllanmalar, na ximiylar va na boshqa masalalar bor — faqat konsultatsiya boʻyicha. Men ogohlantirdim», dedi.

Bundan soʻng men umumiy amaliyot shifokori oldiga bordim. Va keyingi 3 soat davomida biz birgalikda tasdiqlash uchun Onkologiya markaziga imtiyozli yoʻllanmani rasmiylashtirishga harakat qildik. Lekin hech narsa oʻxshamadi.

Oxiri, soat 17:00 larda tuman sogʻliqni saqlash boʻlimining xodimasi topildi, u, ehtimol malaka oshirishdan oʻtgani sababli, masalani juda yaxshi tushunar edi. U bor-yogʻi 10 daqiqa ichida kerakli narsalarning hammasini rasmiylashtirishga yordam berdi.

Jami 3 soat-u 10 daqiqalik asabbiylashish, kutish va noaniqlik.

Alohida taʼkidlamoqchiman: menga tushunib olishga yordam bergan xodimaga katta rahmat! Uning professionalligi hurmatga loyiq.

Ammo aynan shu holat noqulay savolni berishga majbur qiladi: agar bir kishi shunday yoʻllanmalarni rasmiylashtirishni bilsa, nega qolgan xodimlar yetarlicha amaliy taʼlim olishmagan?

Axir gap shunchaki «poʻstakni toʻldirish» uchun beriladigan maʼlumotnoma haqida ketayotgani yoʻq-ku.

Gap oʻz vaqtida davolanishi zarur boʻlgan bemorlar haqida ketmoqda.

Shu vaqt davomida men — koʻkrak bezining uch karra salbiy saratoni III bosqichidagi onkologik bemor — xavotirda, tashvishlanib va: «Keyin nima qilish kerak? Qayerga borish kerak? Yoʻllanmani rasmiylashtirishga ulgurishadimi? Ximioterapiyam uzilib qolmaydimi?» deb oʻylab oʻtirdim.

Bunday holatda hatto ovqat yeyish ham qiyin. Mador esa shundoq ham tugab bormoqda.

Organizm davolanishni boshdan kechirmoqda, immunitet ojizlashgan, har bir kun katta kuch-gʻayrat talab qiladi. Bemor esa bor eʼtiborini davolanishga qaratish oʻrniga, oʻziga yordam berishi kerak boʻlgan tizimni tushunib yetishga majbur boʻlmoqda.

Keyin esa: «Kutib oʻtirmasangiz ham boʻlardi», degan gap yangradi. Albatta, kutmasam ham boʻlardi. Ketib yuborishim, qoʻl siltab, hammasi oʻzidan-oʻzi hal boʻlishini kutishim mumkin edi. Lekin unda saratonni nima qilish kerak? U kutib oʻtirmaydi-ku.

Saraton bemorning yoʻllanmani rasmiylashtira olmaganini bilmaydi.

Saraton shifokorning elektron tizimda ishlashga oʻrgatilgan-oʻrgatilmagani bilan qiziqmaydi. Va saraton muassasalar oʻrtasida hamkorlik yoʻlga qoʻyilgunicha kutib turmaydi.

Bugungi kunga kelib, mening yoʻllanmam, nihoyat, rasmiylashtirildi va markazning tasdigʻini kutmoqda (allaqachon toʻrtinchi kun). Umid qilamanki, hammasi xayrli yakun topadi va davolanish oʻz vaqtida davom etadi.

Lekin men faqat oʻzimni oʻylayotganim yoʻq.

Hozir yana qancha odam xuddi shu narsani boshdan kechirmoqda? Qancha bemor navbatlarda oʻtiribdi, qoʻngʻiroq qilmoqda, bir muassasadan boshqasiga qatnamoqda, tushunarsiz talablarni anglashga harakat qilmoqda? Ular orasida ishlaydigan va cheksiz javob soʻray olmaydigan odamlar bor. Kimdir uchun ish — yagona kun kechirish manbai. Uzoq oʻtirish, yurish va kutish qiyin boʻlgan bemorlar bor.

Nahotki, onkologik kasallik bilan kurashayotgan inson sogʻliqni saqlash tizimining ishlashini oʻz oyoqlari bilan taʼminlashi kerak boʻlsa?

Bemorning yoʻnalishi tushunarli, izchil va oʻz vaqtida boʻlishi uchun tibbiyot muassasalari, elektron tizimlar va masʼul mutaxassislar (birgina mutaxassis emas) mavjud emasami?

Men oʻzgarishlarga qarshi emasman. Aksincha, men zamonaviy tizimlar, raqamlashtirish va tibbiy yordam sifatini oshirish tarafdoriman.

Ammo har qanday yangi tizim avval puxta yoʻlga qoʻyilishi, xodimlar esa amaliyotda oʻqitilishi kerak.

Qiyinchiliklar yuzaga kelganda esa, bemorning soatlab kutishi va sarson boʻlishisiz, muammoni tezkor hal etishning tushunarli mexanizmi mavjud boʻlishi kerak.

Men masʼul tibbiyot muassasalari va sogʻliqni saqlash organlari rahbariyatiga murojaat qilaman: iltimos, ushbu muammoga eʼtibor qarating. Xodimlarni amaliy oʻqitishni oʻtkazing, imtiyozli yoʻllanmalarni rasmiylashtirishning tushunarli algoritmini taʼminlang va poliklinikalar hamda Onkologiya markazi oʻrtasidagi hamkorlikni yoʻlga qoʻying. Bemor muassasalar oʻrtasida vositachiga aylanmasligi kerak.

Endi esa eng shaxsiy gapimni aytaman. Men siz bilan, Allohning yordami bilan, yoʻlimning 90 foizini bosib oʻtdim. Men chidadim, kurashdim, ishondim. Lekin bugun umidim uzilmoqda. Madorim oz. Immunitetim ojizlashgan. Men faqat jismonan charchaganim yoʻq.

Ilgari onkologik tashxisi bor bemorlarga Onkologiya markazida navbatdagi davolanish kursini oʻtash uchun u yoki bu tuman yoʻllanmasi orqali order berilar edi.

Har bir bemorning individual davolanish bayonnomasi (protokoli) bor

(ximioterapiya olish davriyligi 14, 21 yoki 28 kun).

Endi order berishning elektron tizimi joriy etildi, buning uchun avval oilaviy poliklinikaga murojaat qilish kerak, u analizlarni amalga oshirishi lozim (poliklinika ximioterapiya oʻtkazish mumkinligi toʻgʻrisida qaror qabul qilish uchun zarur boʻlgan laboratoriya tadqiqotlarini oʻtkazish imkoniyatiga ega emas, ular orasida qondagi mochevina, qondagi kreatinin miqdori, ALT, AST va boshqa koʻrsatkichlarni aniqlash bor), tegishlicha bemor analiz topshirish uchun yo xususiy klinikaga borishi, yoki bir kun kechikishi kerak.

Keyin poliklinika raqamli shaklda hujjatlar toʻplamini tuman sogʻliqni saqlash boʻlimiga (toʻplam oldindan toliq emas) koʻrib chiqish uchun yuboradi, tuman sogʻliqni saqlash boʻlimi murojaatni tasdiqlaydi yoki rad etadi, agar tasdiqlasa, ish Onkologiya markazi tomoniga oʻtadi, u esa yana juda koʻp sonli murojaatlarni eplay olmayotgan oʻz ichki komissiyasiga koʻrib chiqish uchun yuboradi.

Oqibatda bemor 2 yoki 3 kunini klinikadagi navbatga sarflaydi, Onkologiya markazida qayta analiz topshiradi yoki xususiy laboratoriyaga murojaat qiladi.

Navbatlarda sarson boʻlishdan charchagan bemorlar markazda pullik gospitalizatsiyaga ham rozi boʻlishmoqda.

Imtiyozli yoʻllanma boʻyicha davolanishim barcha zarur protseduralardan oʻtgandan soʻng bir necha kun oldin maʼqullangan edi. Onkologiya markazida faqat davlat sugʻurtasi toʻlashi kerakligini aytishdi.

Men bugun davlat sugʻurtasi (jamgʻarmasi — tahr.) koll-markaziga qoʻngʻiroq qildim, menga markaz meni davolanishga qabul qilishi va davolanishdan soʻng hisobot yuborishi kerakligini, shundan soʻng ular davolanishni toʻlab berishlarini aytishdi.

Ular: «Axir biz bu qancha turishini oldindan bilmaymiz-ku», deyishdi. Onkologiya markazida esa sugʻurta toʻlovisiz meni gospitalizatsiya qila olishmasligini aytishmoqda. Endi nima qilish kerak?