Avstraliyadagi toʻrt kilometrlik «oʻrgimchak» kosmosdan suratga olindi
Landsat 9 sunʼiy yoʻldoshi Gʻarbiy Avstraliyadagi ulkan oʻrgimchakni eslatuvchi qadimiy kraterni tasvirga oldi. Uning «oʻrgimchak» shaklidagi markaziy qismi qariyb toʻrt kilometrga choʻzilgan. Bu koʻrinish meteorit zarbasi va undan keyingi yuzlab million yillik eroziya natijasida paydo boʻlgan.
Avstraliyadagi toʻrt kilometrlik «oʻrgimchak» kosmosdan tasvirga tushirildi
NASA bergan maʼlumotga koʻra, surat 2026-yil 20-sentabrda Landsat 9’dagi OLI asbobi yordamida olingan. NASA va AQSH Geologiya xizmati birgalikda foydalanadigan ushbu sunʼiy yoʻldosh Yer yuzasini kuzatib boradi.
«Oʻrgimchak krateri» — Spider Crater Avstraliyaning Kimberli hududida joylashgan. Zarba oqibatida yuzaga kelgan butun tuzilma oval shaklga ega boʻlib, uning uzunligi taxminan 13 kilometr, eni esa 11 kilometrni tashkil etadi.
Geologlarning fikricha, oʻrgimchakka oʻxshash markaziy qism krater tubining zarbadan soʻng qayta koʻtarilishi natijasida shakllangan. Uning och rangli «oyoqlari» esa qumtosh tizmalaridir. Atrofdagi boshqa jins qatlamlari yemirilib ketgan, bu tizmalar esa saqlanib qolgan.
Olimlar avval ushbu tuzilmaning kelib chiqishi borasida turli taxminlarni ilgari surgan. Jumladan, uni vulqon faoliyati bilan bogʻlaganlar ham boʻlgan. Keyinchalik dala tadqiqotlarida kuchli zarba toʻlqinlari taʼsirida hosil boʻladigan, yelpigʻichsimon yoriqlarga ega konussimon tuzilmalar topilgan. Bu belgilar qadimiy meteorit zarbasidan dalolat beradi.
Tadqiqotchilar zarba taʼsiriga uchragan qumtosh tarkibidagi kvars va sirkon kristallarini ham laboratoriyada oʻrgangan. Ushbu maʼlumotlar meteorit Yerga qanday burchak ostida kelib urilganini aniqlashga yordam berishi mumkin.
Kraterning aniq yoshi hozircha nomaʼlum. Hududdagi togʻ jinslari yoshiga asoslangan baholarga koʻra, u taxminan 600–900 million yil avval, kechki dokembriy davrida paydo boʻlgan.