Andijon viloyati: miqdoriy oʻsishdan iqtisodiyot samaradorligini oshirish sari

**Andijon viloyati: miqdoriy oʻsishdan iqtisodiyot samaradorligini oshirishga oʻtish**

2026 yilning birinchi yarim yilligi yakunlariga koʻra, Andijon viloyati iqtisodiyoti 8,8 foizga oʻsdi. Bunda sanoat ishlab chiqarishi 9,2 foizga, xizmatlar 16,1 foizga, investitsiyalar esa 8,9 foizga oshdi. Shu tariqa, eng yuqori surʼatni xizmat koʻrsatish sohasi namoyish etmoqda, uning dinamikasi umumiy iqtisodiy oʻsishdan deyarli ikki baravar yuqoridir.

Bu raqamlar ortida hududning resurs bazasi sezilarli darajada kengaygani yotibdi. Oxirgi 10 yilda respublika byudjetidan viloyatga 20 trillion soʻm yoʻnaltirildi, tadbirkorlikni bank orqali moliyalashtirish hajmi esa 90 trillion soʻmga yetdi. Faqat joriy yilning oʻzida aholi farovonligini oshirishga qoʻshimcha ravishda 6 trillion soʻm ajratildi. Jalb qilingan resurslar koʻlami shuni koʻrsatadiki, asosiy masala asta-sekin moliyalashtirishning mavjudligidan uning natijadorligiga — kiritilgan mablagʻlar qanchalik darajada mahsuldorlikka, bandlikka va barqaror daromad manbalariga aylanayotganiga koʻchmoqda.

Parallel ravishda hududiy biznesning ancha yirik qatlami shakllandi. Viloyatda aylanmasi 100 milliard soʻmdan ortiq boʻlgan 104 ta korxona faoliyat koʻrsatmoqda, shundan 4 tasida bu koʻrsatkich 1 trillion soʻmdan oshadi. Bu shuni anglatadiki, keyingi oʻsish nafaqat yangi tadbirkorlik subʼyektlarini tashkil etishga, balki faoliyat yuritayotgan kompaniyalarni kengaytirishga, ularni texnologik yangilashga va kichik biznesni yirik korxonalarning ishlab chiqarish zanjirlariga integratsiya qilishga tayanishi mumkin.

Viloyatning toʻplangan eng muhim aktivlaridan biri sanoat kompetentsiyasi boʻlib qolmoqda. Asakada 30 yildan buyon avtomobilsozlik va mashinasozlik rivojlanib kelmoqda. Biroq, ushbu bazadan olinadigan samarani yanada oshirish ishlab chiqarish kompetentsiyalaridan xususiy texnologiyalar, muhandislik yechimlari, elektronika va dasturiy mahsulotlarga oʻtishni talab qiladi.

Bunday oʻtish uchun hududda salmoqli taʼlim resursi mavjud. 12 ta oliy oʻquv yurtida 95 ming talaba, 59 ta texnikumda esa yana 60 ming yosh tahsil olmoqda. Ulardan 10 ming nafar talaba muhandislik, energetika, sanoat va axborot texnologiyalari yoʻnalishlarida taʼlim olmoqda. Bundan tashqari, viloyatda 46 ta sanoat zonasi va 56 ta yirik korxona faoliyat yuritayotgani taʼlim va ishlab chiqarish oʻrtasida yanada yaqinroq aloqa oʻrnatish uchun institutsional asos yaratadi.

Bunday modelning namunasi allaqachon mavjud: «Ipak yoʻli» sanoat zonasida investor tomonidan texnikum ochilib, unda oʻqish stipendiya va keyinchalik ishga joylashish bilan birlashtirilgan. Shu tariqa, bevosita aniq ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun kadrlar tayyorlash mexanizmi asta-sekin shakllanmoqda.

Aholini ichimlik suvi bilan taʼminlash borasida ham sezilarli natijaga erishildi. Soʻnggi yillarda ushbu sohaga 1,5 trillion soʻm yoʻnaltirildi, natijada ichimlik suvi bilan taʼminlash qamrovi 93 foizga yetdi — bu poytaxtdan keyingi ikkinchi eng yuqori koʻrsatkichdir. Shu bilan birga, Andijon shahrida 9 km kanalizatsiya tarmoqlarini rekonstruktsiya qilish ishlari olib borilmoqda.

Yangi shahar makonini shakllantirish ham davom etmoqda. Bobur shahri 4 ming gektar maydonda barpo etilmoqda; yangi uylarga allaqachon 25 ming kishi koʻchib oʻtdi, yana 200 ming aholiga moʻljallangan 800 ta koʻp qavatli uylar qurilishi boshlab yuborildi. Bu asta-sekin savdo, taʼlim, sogʻliqni saqlash, mehmonxona va boshqa zamonaviy xizmatlarga boʻlgan talabning yangi markazini shakllantiradi.

Transport qulayligida ham oʻzgarishlar yuz bermoqda. Sentyabr oyida «Toshkent — Andijon» tezyurar poyezdi qatnovi yoʻlga qoʻyilib, yoʻl vaqti 6 soatdan 4 soatgacha qisqardi. Andijon shahrida Bobur koʻchasidagi koʻprik ham foydalanishga topshirildi. Hududlararo va shahar ichidagi bogʻliqlikning yaxshilanishi aholi va biznesning harakatlanish vaqti xarajatlarini kamaytiradi.

Qishloq xoʻjaligida yangi modellarni kengaytirish uchun asos boʻla oladigan alohida loyihalar allaqachon paydo boʻldi. Baliqchi tumanida qiymati 20 million dollarlik parranda goʻshti yetishtirish majmuasi ishga tushirildi, 5 gektarlik issiqxona loyihasi esa keyinchalik ommalashtirish uchun namuna sifatida belgilandi.

Shu bilan birga, bugungi kunda viloyatda yetishtirilayotgan meva-sabzavotning atigi 16 foizi qayta ishlanyapti. Bu qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish va hosilni yigʻib olingandan keyin qoʻshilgan qiymat yaratish oʻrtasida jiddiy uzilish borligini koʻrsatadi. Aynan shu bois, keyingi siyosat asosiy eʼtiborni mahsulotning jismoniy hajmini oshirishdan tayyor mahsulotni qayta ishlash, saqlash, brending qilish va eksport qilishga qaratadi.

Islohotlar natijalari bir vaqtning oʻzida bir nechta tarkibiy cheklovlarni ham yuzaga chiqardi. Xususan, joriy yil uchun koʻzda tutilgan 3,5 milliard dollarlik investitsiyalar kapital kelib chiqqan mamlakatlar va tarmoqlar boʻyicha yetarlicha diversifikatsiya qilinmagan. Kadrlar salohiyati va IT-xizmatlar eksporti mavjudligiga qaramay, sohaning texnologik bazasini mustahkamlashga yetarli darajada investitsiya yoʻnaltirilmayapti.

Moliyalashtirishdan foydalanish imkoniyatlaridagi cheklovlar ham saqlanib qolmoqda. Yil boshidan buyon 35 ming kishi yetarli garov yoki kafil yoʻqligi sababli kredit ololmadi. Shu tariqa, kreditlashning anʼanaviy garov modeli, hatto korxonada buyurtmalar, aylanma va barqaror pul oqimi mavjud boʻlgan hollarda ham, tadbirkorlikni yanada kengaytirishni cheklay boshladi.

Ayrim korxonalarda aylanma mablagʻlar va ish oʻrinlarining qisqarishi, bir qator biznes subʼyektlari faoliyatining toʻxtatilishi, shuningdek, kreditlar, oldi-sotdi, yetkazib berish, kommunal va soliq qarzdorligi boʻyicha nizolarni sudda koʻrib chiqishning choʻzilishi qoʻshimcha cheklovlarga aylandi. Shu bois, hududiy siyosatning navbatdagi bosqichi shunchaki resurslar taqdim etishga emas, balki ularni taqsimlash va biznesni qoʻllab-quvvatlash mexanizmlarini oʻzgartirishga qaratilgan.

Yangi yondashuvning markaziy elementi investitsiyalarni baholash mezonlarini qayta koʻrib chiqish boʻlmoqda. Sanoat va tadbirkorlik uchun yaqinda 1 ming gektar yer ajratildi. Ushbu hudud 7 milliard dollar investitsiya jalb etilishini va kamida 70 mingta yuqori daromadli ish oʻrni yaratilishini taʼminlashi kerak. Yer taqchilligi sharoitida investitsiya samaradorligi endi har bir kvadrat metr maydonda yaratiladigan qoʻshilgan qiymat hajmi bilan baholanadi.

Loyihalarni boshqarish mexanizmi ham oʻzgarmoqda. Qoraqalpogʻiston tajribasidan kelib chiqib, yana 13 ta hududda loyiha menejerlari lavozimlari joriy etilmoqda. Andijonda bunday menejer viloyatning yangi investitsiya modelini shakllantirishi kerak. Har bir tumanning sanoat, xizmat koʻrsatish va qishloq xoʻjaligidagi imkoniyatlarini sunʼiy intellekt yordamida baholash, shundan soʻng eng yuqori qoʻshilgan qiymat salohiyatiga ega tarmoqlarni aniqlash va xorijiy investorlarni jalb qilish boʻyicha manzilli rejalarni shakllantirish koʻzda tutilmoqda.

Oʻsishning alohida manbasi — faoliyat yuritayotgan biznesni kengaytirishdir. Aylanmasi 100 milliard soʻmdan ortiq boʻlgan 104 ta korxona uchun qoʻshimcha 20–30 ming ish oʻrni yaratish salohiyatiga ega kengaytirish loyihalari tayyorlanishi kerak. Aylanmasi 1 trillion soʻmdan ortiq boʻlgan 4 ta korxonada texnologik modernizatsiya qoʻshilgan qiymatning 40–50 foizga oʻsishini taʼminlashi lozim.

Ushbu asosda keyingi yil uchun iqtisodiy oʻsishni kamida 10 foiz taʼminlash, 5 milliard dollar investitsiya jalb qilish va eksportni 1,5 milliard dollarga yetkazish boʻyicha marralar belgilandi.

**Sanoat yigʻuvidan — muhandislik kompetentsiyalariga**

Asakada dasturiy mahsulotlar ishlab chiqish, elektronika, elektromexanika va muhandislik xizmatlarini birlashtiradigan «Muhandislik vodiysi» tashkil etilishi koʻzda tutilmoqda. Loyihaning iqtisodiy mantiqi avtomobilsozlik va mashinasozlik sohasida 30 yil davomida toʻplangan tajribadan xususiy texnologiyalarni ishlab chiqishga oʻtish va qoʻshilgan qiymatning mahalliy ulushini oshirish uchun foydalanishdan iborat.

Shunday vazifa toʻqimachilik sanoati oldiga ham qoʻyilmoqda. Yevropalik dizaynerlar, konstruktorlar va brendlarni jalb qilish ixtisoslashuvni nisbatan standart mahsulotlardan yuqori qiymatli tovarlarga yoʻnaltirish imkonini berishi kerak. Bunday oʻtishda sohaning eksport salohiyati 1,5 milliard dollardan ortiq deb baholanmoqda.

**Qishloq xoʻjaligi: cheklangan maydondan maksimal qiymat olish**

Agrar siyosatda ham yerdan intensiv foydalanish printsipi qoʻllanilmoqda. Ulugʻnor tumanida gʻoʻzadan yem-xashak ekinlariga oʻtkazilgan 5 ming gektar maydon kamida 10 ming bosh yirik shoxli qoramol uchun ozuqa bazasini shakllantirish imkonini beradi. Yil yakuniga qadar dalalar boʻyidagi kamida 200 gektar yerda chorva boqish uchun sharoit yaratilishi, Ulugʻnor va Boʻstonda esa yirik chorvachilik majmualari loyihalari tayyorlanishi kerak.

Baliqchidagi qiymati 20 million dollarlik parrandachilik majmuasi tajribasini boshqa tumanlarga ham yoyish: Jalaquduqda 4 ta va Xoʻjaobodda yana 3 ta loyihani boshlash koʻzda tutilmoqda. Ulugʻnorda 1,2 ming gektar maydonda baliqchilik klasterini tashkil etish rejalashtirilgan.

Jalaquduq, Marhamat, Asaka va Andijon tumanlarining adirlik yerlari yana bir zaxira hisoblanadi. Maxsus tashkil etilgan «Agrostar» kompaniyasi bahorgacha 4–5 ming gektar yerni suv bilan taʼminlashi va shaeftoli, gilos, oʻrik hamda olxoʻridan iborat sanoat bogʻlarini barpo etishi kerak. Bogʻlar 3 yil davomida parvarishlanib, tayyor holda aholiga topshiriladi. Dastur uchun 30 million dollar, adirlik hududlarini suv bilan taʼminlashga qoʻshimcha ravishda 200 milliard soʻm koʻzda tutilgan.

Meva-sabzavotchilik sektorida «gektaridan maksimal qiymat olish» printsipi oʻrnatilmoqda. Qayta ishlash ulushini hozirgi 16 foizdan 30 foizga, eksportni esa 500 million dollarga yetkazish koʻzda tutilmoqda. Kichik qayta ishlash uskunalarini aholiga lizingga berish uchun 100 milliard soʻm ajratilgan.

Baliqchidagi 5 gektar maydonga ega pilot issiqxona loyihasi respublika darajasida ommalashtiriladi. Ushbu dasturga 300 milliard soʻm yoʻnaltiriladi, shundan 50 milliard soʻmi bevosita Andijon viloyati hissasiga toʻgʻri keladi.

**Toʻqimachilik sektorini tashqi konʼyunkturaning yomonlashuviga moslashtirish**

Paxtaga boʻlgan tashqi talabning pasayishi va logistika xarajatlarining oshishi fermerlar, klasterlar va tayyor mahsulot ishlab chiqaruvchilarni qoʻllab-quvvatlashning alohida tizimini talab qiladi. Birja orqali paxta sotadigan fermer va uni sotib oladigan klaster har bir tonna uchun 500 ming soʻmdan oladi. Oʻz yerida paxta yetishtiradigan klasterlarga gektariga 1,5 million soʻm subsidiya koʻzda tutilgan.

Tayyor mahsulot eksport qiluvchilar uchun foiz xarajatlarining bir qismini 3 yil davomida kompensatsiya qilish choralari koʻrilmoqda: valyuta kreditlari boʻyicha — stavkaning 5 foizdan yuqori qismi, milliy valyutadagi kreditlar boʻyicha — 14 foizdan yuqori qismi qoplanadi. Qoʻshimcha ravishda, marketpleyslar orqali sotilgan tovarlar qiymatining 3 foizini qaytarib berishni koʻrib chiqish taklif etilmoqda. Bu mexanizmlar tashqi konʼyunktura yomonlashgan davrda moliyaviy va sotish xarajatlarini kamaytirishga qaratilgan.

**Ragʻbatlar ommaviy bandlik yaratadigan korxonalar tomonga koʻchmoqda**

Yangi qoʻllab-quvvatlash tizimi davlat ragʻbatlarini bevosita ish oʻrinlari soni va inson kapitali sifati bilan bogʻlaydi. Kamida 1 ming nafar xodimi boʻlgan korxonalarga xodimlarni oʻqitish va malakasini oshirish, shuningdek, ularni ish joyiga olib borish va qaytarish xarajatlarining 50 foizini kompensatsiya qilish koʻzda tutilmoqda. Bunday korxonalarning kamida 5 yil ish stajiga ega boʻlgan xodimlarining farzandlari oʻqishi uchun kontrakt puli toʻlab beriladi.

1 mingta ish oʻrni yaratishga yaqinlashayotgan korxonalar ham alohida grantlar olishlari mumkin boʻladi. Faqat Andijon viloyati uchun ushbu yoʻnalishga 20 million dollar ajratilmoqda. Tegishli qaror loyihasini 1 oy muddatda tayyorlash topshirildi.

**Taʼlim bevosita ishlab chiqarishga integratsiya qilinishi kerak**

Andijonni Fargʻona vodiysining muhandislik kadrlari markaziga aylantirish uchun oliy oʻquv yurtlari va texnikumlarning amaliy kafedralarini bevosita 46 ta sanoat zonasi va 56 ta yirik korxona hududiga koʻchirish koʻzda tutilmoqda. Yil yakuniga qadar dual taʼlim ulushini kamida 80 foizga yetkazish zarur.

Bunday qayta qurish zarurati investitsiya tsikli bilan bogʻliq: umumiy qiymati qariyb 7,5 milliard dollarlik yangi loyihalar energetika, gidrotexnika, elektronika, mashinasozlik, IT va logistika sohalarida muhandislarga boʻlgan talabni oshiradi. Shu munosabat bilan, Andijon texnika instituti xorijiy menejerlar va oʻqituvchilarni jalb qilgan hamda oʻquv dasturlarini yangilagan holda qayta tashkil etiladi. Alohida dizayn fakulteti dual taʼlim asosida ishlaydi va sanoat korxonalariga biriktiriladi; uni tashkil etish uchun 25 milliard soʻm koʻzda tutilgan.

Shu tariqa, kadrlar siyosati taʼlim va ishlab chiqarish parallel ravishda mavjud boʻlgan modeldan mutaxassislarni aniq investitsiyaviy talabga muvofiq tayyorlash modeliga oʻtmoqda.

**Energetika: mahalliy resurslar sanoat oʻsishini taʼminlash manbai sifatida**

Sanoatning oʻsishi energiya tizimiga tushadigan yuklamani oshiradi. Andijon viloyatining gidroenergetika salohiyati 200 MVt deb baholanmoqda, bu yiliga qariyb 500 million kVt·soat elektr energiyasi ishlab chiqarish imkoniyatiga toʻgʻri keladi. Umumiy quvvati 44 MVt boʻlgan kichik va mikro GESlar qurishga qiziqish bildirgan 400 ta talabgor mavjud boʻlib, bunday stantsiyalar uchun turbinalar ishlab chiqarish viloyatning oʻzida oʻzlashtirilgan.

Yaqin 2 yil ichida mikro GESlarni «tayyor holda» qurish va keyinchalik tadbirkorlarga lizingga berish mexanizmi koʻzda tutilmoqda. GES kaskadlarini 81 km kanallarni betonlashda ham hisobga olish rejalashtirilgan. Bu energetikani rivojlantirishni suv xoʻjaligi infratuzilmasi bilan bogʻlaydi va shu bilan birga xususiy biznes uchun dastlabki investitsiya toʻsigʻini kamaytiradi.

**Yangi shahar makonlari xususiy biznes uchun maydonchaga aylanishi kerak**

Davlat tashkilotlarining Andijondan Bobur shahriga koʻchirilishi 30 ta maʼmuriy bino, 13 gektar yer va qariyb 70 ming kvadrat metr maydonni boʻshatadi. Ushbu aktivlarni savdo va xizmat koʻrsatishni rivojlantirishga yoʻnaltirish rejalashtirilgan. Salohiyat qoʻshimcha 1 milliard dollar investitsiya va kamida 20 ming ish oʻrni sifatida baholanmoqda.

Asaka, Shahrixon, Qoʻrgʻontepa markazlari va Xonabod shahrini ham yuqori daromadli biznes hududlariga aylantirish koʻzda tutilmoqda. Ularning bosh rejalari savdo va xizmat koʻrsatish sohasida kamida 20 ming ish oʻrni yaratishga qodir loyihalarga moslashtiriladi.

Bobur shahri uchun qoʻshimcha investitsiyaviy ragʻbat joriy etilmoqda. Savdo majmualari, biznes markazlari, mehmonxonalar, xususiy taʼlim, tibbiyot va sport obʼyektlari loyihalari uzoq muddatda oʻzini oqlashini inobatga olib, bunday obʼyektlar uchun yerning boshlangʻich narxi uy-joy qurilishi uchun moʻljallangan yer qiymatidan 2 baravar past qilib belgilanadi.

Eng muhim institutsional oʻzgarishlardan biri davlat banklarining kreditlashga boʻlgan yondashuvlarini qayta koʻrib chiqish boʻlmoqda. Garov yoki kafil yoʻqligi sababli kredit ololmagan 35 ming potentsial qarz oluvchining muammosi biznesning real holati toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan kengroq foydalanish orqali hal etilishi kerak.

Kreditni baholashda pul oqimi, buyurtmalar va shartnomalar, debitorlik qarzlari, tovar aylanmasi va korxonaning ishlab chiqarish zanjiridagi oʻrni hisobga olinishi koʻzda tutilmoqda. Kichik korxonaning yetakchi kompaniya yoki yirik buyurtmachi bilan tuzgan uzoq muddatli shartnomasi kredit taʼminoti sifatida qabul qilinishi mumkin boʻladi.

Qiymati 500 million soʻmgacha boʻlgan loyihalar uchun biznes-reja talab qilinmaydi — qaror pul oqimidan kelib chiqib qabul qilinishi kerak. Eksport mahsulotlari uchun xomashyo sotib olishni kreditlashda sugʻurta polisi yetarli taʼminot boʻla oladi. 9 ta davlat bankiga 1 oy muddatda biznesni rivojlantirishga qaratilgan 20 ta yangi bank mahsulotini ishlab chiqish topshirildi.

Aslida gap qarz oluvchining asosan toʻplangan mol-mulkini baholashdan uning kelajakda daromad keltirish qobiliyatini baholashga oʻtish haqida bormoqda.

Soliq organlarining roli ham oʻzgarmoqda. Agar korxonaning daromadlari yoki ish oʻrinlari qisqarsa, mahalla darajasidagi soliq xizmati xodimi sabablarni aniqlashi va hokim yordamchisi hamda mahalla bankiri bilan birgalikda tuman shtabiga chora-tadbirlar taklif qilishi kerak. Ehtimoliy yechimlar soliq toʻlovlarini kechiktirish, kreditlarni uzaytirish, aylanma mablagʻlar ajratish, bozorga chiqish yoki eksport qilishga koʻmaklashishni oʻz ichiga oladi.

Bunda biznesning daromadlilikka chiqishining individual tsikli hisobga olinishi kerak, yoshlar bandligi esa mahalla soliq inspektorlari faoliyati samaradorligini baholash va ularga haq toʻlash mezonlaridan biriga aylanadi. Shu tariqa, nazorat funktsiyasi biznesning yopilishi va ish oʻrinlari yoʻqotilishining oldini olish mexanizmi bilan toʻldiriladi.

«Xitoy — Qirgʻiziston — Oʻzbekiston» temir yoʻli qurilishi yuk tashish hajmini 10 baravarga — yiliga 15 million tonnagacha oshirish imkoniyati sifatida koʻrilmoqda. Yangi oqimga xizmat koʻrsatish uchun yil yakuniga qadar Qoʻrgʻontepa va Xonaboddagi 300 gektar maydonda qiymati 600 million dollarlik logistika majmuasi loyihasi boshlanishi kerak.

Chegaraoldi infratuzilmasi alohida ahamiyat kasb etmoqda. Qirgʻiziston bilan amaldagi «Doʻstlik» punktidan 2 baravar yirik boʻladigan «Keskanyor» punktini ochish boʻyicha kelishuvga erishildi. 3 oy muddatda loyihani ishlab chiqish va qurilishni boshlash zarur. Yuk oʻtkazish qobiliyati 2–3 baravar ortishi, yetkazib berish vaqti esa 1 haftaga qisqarishi kutilmoqda.

Yangi transport oqimlari uchun uzunligi 78 km boʻlgan «Xonabod — Andijon» pullik avtomobil yoʻlini loyihalash boshlanadi. Keyingi yilda «Toshkent — Andijon» pullik avtomagistrali qurilishi boʻyicha ham amaliy ishlar boshlanishi kerak. Allaqachon yoʻlga qoʻyilgan va yoʻl vaqtini 6 soatdan 4 soatgacha qisqartirgan tezyurar poyezd bilan birgalikda, ushbu loyihalar bir vaqtning oʻzida tashqi logistikani va viloyatning mamlakatdagi eng yirik ichki bozor bilan aloqasini yaxshilashi lozim.

Ichimlik suvi qamrovini 93 foizga yetkazgandan keyingi bosqich kelgusi yildan boshlab «Xonabod — Andijon» magistral suv quvurining ikkinchi tarmogʻi qurilishi boʻladi, bu 1 million aholining suv taʼminotini yaxshilashi kerak. Andijondagi hozirgi 9 km kanalizatsiya rekonstruktsiya qilinganidan soʻng, mablagʻlar qolgan 15 km qismini yangilashga yoʻnaltiriladi. Oltinkoʻldagi oqova suvlarni tozalash inshootlari quvvatini 2 baravar oshirish rejalashtirilgan boʻlib, loyihaning boshlanishi keyingi yilga moʻljallangan.

Xotin-qizlar bandligi sohasida aniq toʻsiq aniqlandi: ishlash istagida boʻlgan 3 mingga yaqin ayol bola parvarishi bilan band boʻlib qolmoqda. Maktabgacha taʼlim qamrovi 86 foizga yetgan sharoitda tadbirkorlar yana 134 ta oilaviy bogʻcha ochishga tayyor. Tegishli kelishuvlarni 10 kun muddatda rasmiylashtirish topshirildi. Qoʻshimcha ravishda, hajmi 20 million dollar boʻlgan alohida xotin-qizlar bandligi jamgʻarmasi tashkil etilmoqda.

Bu holatda ijtimoiy infratuzilma bevosita mehnat taklifi bilan bogʻlanadi: bogʻchalardagi oʻrinlarni kengaytirish ayollarning bir qismini mehnat bozoriga qaytarish vositasi sifatida koʻriladi.

Andijon shahri, Shahrixon va Andijon tumanlarida ichki ishlar organlari rahbarlarining raqamlashtirish va kiberjinoyatchilikka qarshi kurashish boʻyicha oʻrinbosarlari lavozimlari joriy etilmoqda. Koʻcha kameralari maʼlumotlarini bezorilik, oʻgʻrilik va yoʻl-transport hodisalarining oldini olish uchun sunʼiy intellekt yordamida tahlil qilish koʻzda tutilmoqda. Bir vaqtning oʻzida byudjet tashkilotlari xodimlari, oʻquvchilar, talabalar va pensionerlarning kiberhimoyasi va raqamli savodxonligini oshirish dasturi ishlab chiqiladi. Yil yakuniga qadar ushbu modelni boshqa hududlarga ham tatbiq etish topshirildi.

Tadbirkorlik muhitini yaxshilashning yana bir yoʻnalishi xoʻjalik nizolarini hal etishni tezlashtirish hisoblanadi. Oktyabr–noyabr oylarida butun mamlakat boʻylab tadbirkorlar va davlat tashkilotlari yuristlari uchun sudgacha hal qilish, nizolar sonini qisqartirish va sud tartib-taomillari boʻyicha oʻquvlar oʻtkazish rejalashtirilgan.

1 oy muddatda protsessual qonunchilik tahlil qilinib, soddalashtirilgan tartibda va qisqa muddatlarda koʻrib chiqilishi mumkin boʻlgan ishlar toifalari boʻyicha takliflar tayyorlanishi lozim. Bunday yondashuvning iqtisodiy samarasi, eng avvalo, biznes mablagʻlari va aktivlari uzoq davom etadigan nizolarga jalb qilinib qoladigan vaqtni qisqartirish bilan bogʻliq.

Nihoyat, keyingi yilda Andijon viloyatidagi 100 ta mahallaga «Yangi Oʻzbekiston» qiyofasini berish dasturini tayyorlash koʻzda tutilmoqda. Yirik investitsiyaviy va infratuzilmaviy loyihalar bilan bir qatorda, bu siyosatning mahalliy darajasini — koʻchalarni obodonlashtirish, irrigatsiya tarmoqlarini saqlash va hududlarni koʻkalamzorlashtirishni shakllantiradi.

Belgilangan chora-tadbirlar majmui Andijon viloyatini rivojlantirishning yanada intensiv modeliga oʻtilayotganini koʻrsatadi. Yer resurslarining cheklanganligi maydonlarni oddiy kengaytirish hisobiga keyingi oʻsishni tobora kamroq natijali qilib qoʻymoqda. Shu bois, mavjud resurslarning mahsuldorligi asosiy mezonga aylanmoqda: sanoat yerining har bir kvadrat metridan va qishloq xoʻjaligi yerlarining har bir gektaridan olinadigan qoʻshilgan qiymat, korxonaning texnologik darajasi, yaratilayotgan ish oʻrinlarining soni va sifati, shuningdek, taʼlim va moliya tizimlarining yangi investitsiya tsikliga xizmat koʻrsatish qobiliyati.

Bunda yangi chora-tadbirlar bir-biri bilan bogʻliq bir nechta zanjirlarni hosil qiladi. Texnologik modernizatsiya muhandislik kadrlarini talab qiladi — shu bois dual taʼlim kengaytirilmoqda. Sanoatning oʻsishi elektr energiyasiga boʻlgan talabni oshiradi — shu bois mikro GESlar dasturi qabul qilinmoqda. Yangi transport yoʻlaklari yuk oqimlarini koʻpaytiradi — shu bois logistika markazlari, chegara va yoʻl infratuzilmasi barpo etilmoqda. Anʼanaviy garov asosida kreditlashning cheklanganligi tadbirkorlikni jilovlab turibdi — shu bois pul oqimlari va shartnomalarni baholashga oʻtilmoqda. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlashning pastligi yerdan olinadigan daromadni cheklaydi — shu bois qayta ishlash, sanoat bogʻlari va agroklasterlar rivojlantirilmoqda.

Shu tariqa, Andijon viloyatidagi islohotlarning navbatdagi bosqichi resurslar hajmini oshirishdan ularning iqtisodiy samaradorligini oshirishga oʻtishni nazarda tutadi. Agar avvalgi bosqich moliyaviy, infratuzilmaviy, tadbirkorlik va taʼlim bazasini yaratgan boʻlsa, yangi vazifalar kapital va yerning mahsuldorligiga, ishlab chiqarishni texnologik jihatdan murakkablashtirishga, institutsional xarajatlarni kamaytirishga hamda investitsiyalarni aholi bandligi va daromadlari bilan yanada yaqinroq bogʻlashga qaratilgan.