Ameliya Erxart samolyotini qidirish boʻronli ob-havodan soʻng qayta boshlandi
Amerikalik aviatorning samolyoti qoldiqlarini topish umidida Tinch okeanidagi olis orolga uyushtirilgan ekspeditsiya uch kunga toʻxtatib qoʻyildi.
Ameliya Erxart samolyotini qidirish boʻronli ob-havodan soʻng qayta boshlandi
Tinch okeanidagi chekka orolda Ameliya Erxart samolyoti qoldiqlarini qidirish ishlari kuchli ob-havo sharoiti tadqiqotchilarni bir necha kunga tanaffus qilishga majbur qilganidan soʻng qayta boshlandi.
Guruh atoll lagunasining aerofotosuratlarida koʻringan Taraia deb atalmish obʼyektni tekshirish orqali mashhur uchuvchining yoʻqolib qolishi jumbogʻini hal qilish umidida Kiribati tarkibiga kiruvchi Nikumaroro oroliga joʻnab ketdi.
Amerikalik pioner-uchuvchi 1937 yilda yer sharini aylanib uchishga urinayotganda yoʻqolgan edi, bu esa uning boshiga nima tushgani haqida oʻnlab yillar davomida turli taxminlarga sabab boʻldi.
Shiddatli toʻlqinlar va kuchli shamol tadqiqotchilar jamoasini to yakshanba kuni ob-havo yaxshilanguncha uch kun davomida kemada ushlab turdi.
«Biz nihoyat kemadan tushmoqdamiz va Nikumaroroga qoʻnishga muvaffaq boʻldik», dedi ekspeditsiya aʼzosi, texnologiya boʻyicha mutaxassis Sirisha Bandla Marin Mainiku palubasidan uzatilgan videomurojaatda.
Tadqiqotchilar oʻtgan haftada kimsasiz atollga yetib kelishdi va qiziqish uygʻotgan hududni suv ostida suratga olishni boshlashdi.
Biroq Tinch okeanidagi kuchli El-Nino hodisasi keltirib chiqargan ob-havo hozirgacha ularga uch bosqichdan iborat ishlarning ikkinchisini boshlashga toʻsqinlik qildi, unda suv ostidagi obʼyektlarning chuqurligini aniqlash va choʻkindilarni tozalash koʻzda tutilgan.
Ameliya Erxart 1937 yilda oʻz Electra samolyotini boshqarayotganda Tinch okeani collection uzra yoʻqolib qolgan
«Biz imkon qadar bugun hamma ishni yakunlashga harakat qilyapmiz», dedi Bandla. «Jamoa juda toʻlqinlanmoqda».
Erxart 1937 yil 2 iyulda Papua-Yangi Gvineyaning Lae shahriga yetib kelganida, oʻzining ikki dvigatelli Lockheed Electra samolyotida Kaliforniyadan Janubiy Amerika, Afrika va Osiyo orqali muvaffaqiyatli uchib oʻtgan edi.
U yerdan u va uning shturmani Fred Nunan Gavayi tomon yoʻl olishni va keyin nihoyat Kaliforniyaga qaytishni maqsad qilishgan.
Biroq uning samolyoti yonilgʻi quyib olish uchun Nikumaroro yaqinidagi chekka, kimsasiz marjon oroli boʻlmish Xaulend oroliga yetib olishga urinayotganda izsiz yoʻqoldi.
Nazariyalardan biriga koʻra, Erxart adashib Nikumaroroga uchib kelgan, u yerda samolyotini suvga qoʻndirgan va kimsasiz orolda halok boʻlgan.
Perdyu universitetining taʼkidlashicha, 1938 yilga oid fotosuratlarda koʻrish mumkin boʻlgan Taraia deb atalmish obʼyekt tasvirlari sayoz suvda yotgan kichik samolyot qoldiqlari boʻlishi mumkinligini koʻrsatadi, garchi boshqa tadqiqotchilar bunga shubha bilan qarashsa-da
Taraia obʼyekti 1938 yilda gidroplandan olingan qora-oq slaydlarning hech birida aniq koʻrinmasa-da, ularda 1929 yilda boʻron paytida orolda quruqlikka oʻtirib qolgan va 11 kishining yostigʻini quritgan Britaniyaning SS Norwich City savdo kemasining halokatga uchragan qoldiqlari koʻrinadi.
AQShda joylashgan Arxeologik meros instituti (ALI) bilan birgalikda ekspeditsiyaga rahbarlik qilayotgan Perdyu universitetining bildirishicha, bu hodisa orol atrofidagi xavf-xatarlarni koʻrsatadi.
Atoll lagunasiga kirish uchun qayiq 1963 yilda — orolda oxirgi marta odamlar yashagan vaqtda britanlar tomonidan rifda ochilgan tor tirqishdan oʻtishi kerak.
Ammo universitetning taʼkidlashicha, yakshanba kunigacha orol atrofida tezligi 27 tugungacha (soatiga 31 mil) yetgan shamol shiddati transport qayigʻini urilayotgan toʻlqinlar orqali rifga urib yuborishi mumkin edi.
Shunga qaramay, Norwich City kemasi qoldiqlari tadqiqotchilarning nazariyasini qoʻllab-quvvatlashi mumkinligi aytilmoqda.
Perdyu universitetining maʼlum qilishicha, Floridadagi 15 yoshli oʻsmir uchuvchi yoʻqolganidan koʻp oʻtmay, otasining kalta toʻlqinli radiopriyomnigi orqali Erxartning ovozi «Nyu-York Siti» soʻzini takrorlayotganini eshitganini xabar qilgan. Orolda halok boʻlish nazariyasi tarafdorlarining aytishicha, bu Erxartning oʻz joylashuvini Norwich City yaqinida deb koʻrsatishini notoʻgʻri tushunish boʻlishi mumkin.
Uch kunlik kechikish sababli tadqiqot guruhi dala ishlarini yakunlash uchun ekspeditsiya vaqtini uzaytirdi va hozircha Erxart samolyotiga oid biror bir umidli dalil topgani yoki topmaganini maʼlum qilmadi.
ALI direktori Rik Pettigryuning aytishicha, jamoa ekspeditsiyaga butun dunyo boʻylab qiziqish borligini tushunadi va uning natijalarini «imkon qadar tezroq» baham koʻradi. Perdyu universiteti yomon ob-havo kelguniga qadar Taraia obʼyektini bir necha kun ichida aniqlashi mumkinligini taxmin qilgan edi.
Tadqiqotchilar ilgari Erxart yoʻqolgan vaqt atrofida orolda odamlar boʻlgani haqida dalillar topgan boʻlishsa-da, baʼzi shubha bilan qarovchilar Taraia obʼyekti shunchaki atolldan lagunaga yiqilgan daraxt boʻlgan deb hisoblashadi.
Uning Electra samolyotini topish boʻyicha avvalgi urinishlar ham muvaffaqiyatsiz tugagan.
2024 yilda bir guruh tadqiqotchilar gidrolokator tasvirlari orqali Xaulend oroli yaqinida suv yuzasidan taxminan 4 877 metr (16 000 fut) chuqurlikda yotgan samolyotni topgan boʻlishlari mumkinligini aytishgan edi — ammo keyinchalik bu shunchaki qoya hosilasi ekani tasdiqlandi.
Xuddi shuningdek, 2019 yilda Nikumaroro yaqinida suvdan chiqib turgan shassi boʻlishi mumkin boʻlgan obʼyekt fotosuratini oʻrganish uchun uyushtirilgan ekspeditsiya ham hech narsa topmagan edi.