Yekspeditsiya uzoqdagi oralda aviator Ameliya Erxartning samolyotini topishga umid qilmoqda
Taxmin qilingan halokat joyiga yoʻl olgan jamoa, nihoyat, uning 1937 yildagi gʻoyib boʻlish sirini yechishni maqsad qilgan.
**Ekspeditsiya chekka orolda uchuvchi Ameliya Erxartning samolyotini topishga umid qilmoqda**
**Tadqiqotchilar guruhi chorshanba kuni Kiribati poytaxtidan yoʻlga chiqdi va dushanba kunigacha taxmin qilinayotgan halokat joyiga yetib borishni rejalashtirmoqda**
Bir guruh tadqiqotchilar mashhur uchuvchi Ameliya Erxart samolyotining qoldiqlari boʻlishi mumkin deb hisoblanayotgan joyni koʻzdan kechirish uchun chekka orolga joʻnab ketdi.
AQShda joylashgan Arxeologik meros instituti (ALI) va Perdyu universiteti jamoasi uning yoʻqolishi bilan bogʻliq jumboqqa nihoyat chek qoʻyish umidida dushanba kunigacha Tinch okeanidagi Nikumaroro oroliga yetib borishi kutilmoqda.
Amerikalik aviatsiya kashshofi 1937 yilda yer sharini aylanib uchishga urinayotganda yoʻqolgan edi, bu esa oʻnlab yillar davomida unga nima boʻlgani haqidagi turli taxminlarga sabab boʻldi.
Tadqiqotchilar ilk bor 2020 yilda Nikumaroro qirgʻoqlaridagi laguna chekkasida sunʼiy yoʻldosh tasvirlarida koʻringan va «Taraia obʼyekti» deb nom olgan jismni topishga umid qilmoqda.
Perdyu universitetining bildirishicha, ushbu obʼyekt keyinchalik hududning 1938 yilga oid havodan olingan fotosuratlarida ham paydo boʻlgani tasdiqlangan.
Hozirda jamoa Kiribati Milliy kemachilik liniyasi tomonidan boshqariladigan «Marin Mainiku» kemasida chekka atoll tomon sayohatning yarmini bosib oʻtdi.
Ular Nikumaroroga qarab 830 millilik yoʻlni boshlash uchun chorshanba kuni Kiribati poytaxtidan yoʻlga chiqishdi. Ushbu orol ham orol-davlat tarkibiga kiradi.
Yetib kelishgach, ular 1963 yilda britanlar tomonidan yaratilgan atoll rifidagi tor yoʻlakdan oʻtishlari kerak boʻladi. Oʻshanda orolda oxirgi marta odamlar yashagan edi.
«Ameliya Erxartning «Electra» samolyotini topish butun umrlik kashfiyot boʻlar edi», dedi ALI rahbari va ekspeditsiya yetakchisi Richard Pettigryu.
Erxart 1937 yil 2 iyulda Papua-Yangi Gvineyaning Lae shahriga yetib kelganida, oʻzining ikki motorli «Electra» samolyotida Kaliforniyadan Janubiy Amerika, Afrika va Osiyo orqali muvaffaqiyatli uchib oʻtgan edi.
U yerdan u va uning shturmani Fred Nunan Gavayiga, soʻng Kaliforniyaga qaytishni maqsad qilgan edi.
Ammo uning samolyoti yonilgʻi quyish uchun Nikumaroro yaqinidagi chekka, odam yashamaydigan marjon oroli — Xaulend oroliga yetib olishga urinayotganda izsiz yoʻqoldi.
Erxartning yoʻqolishi koʻplab nazariyalarga sabab boʻldi: yonilgʻi tugashi sababli yuz bergan oddiy halokatdan tortib, tashqi aralashuv haqidagi murakkab daʼvolargacha.
Rasmiy talqinga koʻra, juftlik orolni topishga qiynalayotganda samolyotda aloqa muammolari yuzaga kelgan va Erxart oxir-oqibat yonilgʻisi tugab, okeanga qulagan.
Voqealarning ushbu versiyasi keng tan olingan boʻlsa-da, hech qachon hech qanday ashyoviy dalil topilmagan.
Nazariyalardan biriga koʻra, Erxart tasodifan Nikumaroroga yetib kelgan, u yerda samolyotini suvga qoʻndirgan va kimsasiz orolda halok boʻlgan.
«Taraia obʼyekti» deb ataladigan suratlarda sayyoz suvda kichik samolyot qoldiqlari boʻlishi mumkin boʻlgan jism koʻrinadi.
Ammo baʼzi odamlar, jumladan, boshqa tadqiqotchilar buning samolyot ekaniga, ayniqsa Erxartning samolyoti ekaniga shubha bildirmoqda.
Tarixiy samolyot halokatlari qoldiqlarini qidirishga ixtisoslashgan Rik Gillespi Reuters axborot agentligiga obʼyekt atolldan yaqin oradagi suvga yiqilgan daraxtga oʻxshashini aytdi.
Orolga yoʻl olgan tadqiqotchilar Gillespining ilgari, 1930-yillarda atollda odamlar boʻlgani dalillarini va 1940-yillarda u yerda topilgan skelet qoldiqlarining sud-tibbiyot ekspertizasini aniqlaganini eʼtirof etadilar. Ularning aytishicha, bu ekspertiza ularning nazariyasini quvvatlaydi.
Ammo Gillespi Erxartning samolyoti, ehtimol, parchalanib ketgan va uning boʻlaklari allaqachon Tinch okeanining chuqurliklariga oqib ketgan deb hisoblaydi.
Uning «Electra» samolyotini topish boʻyicha avvalgi urinishlar ham muvaffaqiyatsiz tugagan.
2024 yilda bir guruh tadqiqotchilar gidrolokator tasvirlari orqali samolyotni Xaulend oroli yaqinida, taxminan 4,877 m (16,000 fut) chuqurlikda topishgan boʻlishi mumkinligini aytishdi — ammo keyinchalik bu shunchaki qoya ekani tasdiqlandi.
Xuddi shuningdek, 2019 yilda «Titanik» halokatini topgan dengiz arxeologi boshchiligidagi ekspeditsiya Nikumaroro yaqinida suvdan chiqib turgan qoʻnish shassisi boʻlishi mumkin boʻlgan fotosuratni tekshirish uchun uyushtirilgan edi, ammo u ham hech narsa topmadi.