Afrikaning eng boy odami qitʼadagi eng yirik aktsiyalar sotuvini boshlamoqda
Nigeriyalik milliarder Aliko Dangote oddiy odamlar ham uning neftni qayta ishlash zavodi muvaffaqiyatiga sherik boʻlishini xohlashini aytdi.
Afrikaning eng boy odami qitʼadagi eng yirik aktsiyalar sotuvini boshladi
2024 yilda ochilgan neftni qayta ishlash zavodi dunyodagi eng yirik zavodlardan biridir
Nigeriyalik milliarder Aliko Dangote Afrika tarixidagi eng yirik aktsiyalar sotuvini boshladi va oʻz neftni qayta ishlash zavodidagi ulushini ommaga taklif qildi. Bu tranzaktsiya 2,1 milliard dollargacha (£1,6 mlrd) daromad keltirishi mumkin.
Dastlabki ommaviy taklif (IPO) Dangote zavodining taxminan 3 foizini qamrab oladi. Milliarder oddiy nigeriyaliklar zavod muvaffaqiyatidan foyda koʻrish imkoniyatiga ega boʻlishini istashini aytdi.
2024 yilda ishlab chiqarishni boshlagan ushbu neftni qayta ishlash zavodi dunyodagi eng yiriklardan biri boʻlib, uni qurish uchun 10 yildan ortiq vaqt ketdi.
Hozirda u Nigeriya energiya isteʼmolining 70 foizdan ortigʻini taʼminlamoqda va koʻplab nigeriyaliklar uning bir qismiga egalik qilish imkoniyatini mamnuniyat bilan kutib olishdi.
Ulardan biri Isa Salisu BBC’ga oʻz jamgʻarmalaridan investitsiya kiritish uchun 50 000 nayra (£28; $37) olganini aytdi.
«Umidim shuki, mening kichik pulim bir kun kelib katta boʻladi. Men taniydigan koʻpchilik ham investitsiya qilayotgani uchun bu imkoniyatni boy berishni istamayman», dedi u.
IPO bir oy davom etadi va minimal xarid miqdori 10 ta aktsiya boʻlib, u taxminan 4 dollar turadi.
Iqtisodiyot va biznes boʻyicha ekspert, doktor Abdulrazak Ibrohim Fagge BBC’ga dushanba kungi voqea tarixiy boʻlganini aytdi.
Biroq, u investorlarni aktsiyalar narxi tushib ketishi mumkinligidan ogohlantirdi, bu esa odamlar oʻz pullarining bir qismini yoʻqotishini anglatishi mumkin.
«Boʻlajak xaridorlar, ayniqsa birinchi marta sotib olayotganlar shuni bilishlari kerakki, ular bor pullarini yoki bir necha oydan keyin kerak boʻladigan mablagʻlarini investitsiya qilmasliklari lozim», dedi u.
«Ular keyingi uch, toʻrt, besh yil davomida ishlatmasdan yashay oladigan mablagʻni investitsiya qilishlari kerak».
U shuningdek, odamlarni firibgarlardan ehtiyot boʻlishga chaqirib, jarayonni yaxshi tushunmaydigan odamlardan foydalanishga urinadiganlar borligini aytdi.
«Men odamlarga faqat roʻyxatga olingan tashkilotlar bilan hamkorlik qilishni maslahat beraman», dedi u.
Nigeriya Afrikadagi eng yirik neft ishlab chiqaruvchi hisoblanadi, ammo zavod ochilishidan oldin mamlakatda qayta ishlash quvvati yetarli boʻlmagani sababli yoqilgʻining katta qismi import qilinishi kerak edi.
Kano shahrida tugʻilgan 67 yoshli Dangote Forbes jurnaliga koʻra, taxminan 28 milliard dollarlik boylikka ega.
U oʻz boyligini tsement va shakar savdosi orqali toʻplagan, soʻngra neftni qayta ishlash zavodini ishga tushirish orqali koʻpchilik uning eng katta sinovi deb taʼriflagan ishga qoʻl urgan.
Loyiha birinchi marta 2013 yilda, dastlabki taxminiy qiymati qariyb 19 milliard dollar boʻlgan holda eʼlon qilingan edi, biroq qurilish 2017 yilgacha boshlanmadi. Keyinchalik loyiha Kovid-19 pandemiyasi tufayli yanada kechiktirildi.
Lagos yaqinidagi Lekki erkin zonasida joylashgan maydon keng koʻlamli yerlarni qayta tiklashni talab qildi, buning uchun 65 million kub metr qum koʻchirildi.
Zavod kuniga 650 000 barrel neftni qayta ishlash quvvatiga ega boʻlib, bu uni dunyodagi yettinchi eng yirik zavodga aylantiradi.
Aktsiyalar sotuvi orqali yigʻilgan mablagʻlar uning quvvatini ikki baravar oshirishga yordam berishi kerak.