Afg‘onistonda denge isitmasi bilan kasallanish 85 foizga oshdi

**Afg‘onistonda denge isitmasi holatlari 85 foizga oshdi, JSST ogohlantirmoqda**

Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, iyul oyida Afg‘onistonda bir qancha yuqumli kasalliklar, jumladan, denge isitmasi, COVID-19, o‘tkir suvli diareya va nafas yo‘llari infeksiyalari sezilarli darajada ko‘paygan. Mavsumiy avj olishlar va resurslar tanqisligi mamlakat sog‘liqni saqlash tizimiga katta bosim o‘tkazmoqda.

JSST iyul oyida denge isitmasiga shubha qilingan 473 ta holatni qayd etdi, bu iyun oyidagi 255 ta holatga nisbatan 85,5 foizga ko‘pdir. Yanvar oyidan beri bu kasallikdan o‘lim holatlari qayd etilmagan. Tashkilotning ta’kidlashicha, bu o‘sish oxirgi uch yildagi mavsumiy tendensiyalarga mos keladi.

Tasdiqlangan COVID-19 holatlari ham keskin oshgan. Iyun oyida 87 ta holat bo‘lgan bo‘lsa, iyulda bu ko‘rsatkich 79,3 foizga ko‘payib, 156 taga yetgan. Davlat laboratoriyalarida olingan 1488 ta namunaning 10,5 foizida virus aniqlangan. Yanvar oyidan beri koronavirusdan o‘lim holatlari qayd etilmagan.

Suyuqlik yo‘qotish bilan kechuvchi o‘tkir suvli diareya holatlari 31,6 foizga ko‘payib, iyun oyidagi 18 232 tadan iyulda 23 985 taga yetgan. Iyul oyida 14 kishi vafot etgan, bu iyun oyidagi ko‘rsatkich bilan bir xil. JSST bu o‘sishni ham har yilgi mavsumiy holat deb baholagan.

Iyul oyida pnevmoniya va o‘tkir nafas yo‘llari infeksiyasining 78 082 ta holati qayd etilgan, bu iyun oyiga nisbatan 18,9 foizga ko‘p. Bu kasallik tufayli 198 kishi vafot etgan. Qizamiqqa shubha qilingan holatlar 6,1 foizga oshib, iyunda 2414 tani, iyulda esa 2562 tani tashkil etgan. Iyun oyida 11 kishi vafot etgan bo‘lsa, iyulda 9 ta o‘lim holati qayd etilgan.

Qrim-Kongo gemorragik isitmasi esa iyul oyida kamaygan kasalliklar sirasiga kirgan. Iyulda 302 ta shubhali holat va 9 ta o‘lim qayd etilgan, iyun oyida esa 483 ta holat va 21 ta o‘lim bor edi. Kasallanish 37,5 foizga kamaygan.

Hisobotga ko‘ra, yanvardan iyul oyigacha Afg‘onistonda pnevmoniya va o‘tkir nafas yo‘llari infeksiyasi 780 561 marta qayd etilgan va 1563 kishi vafot etgan. Shu davr mobaynida o‘tkir diareyaning 84 140 ta holati va 46 ta o‘lim, qizamiqning 17 403 ta shubhali holati va 71 ta o‘lim, Qrim-Kongo isitmasining 1258 ta shubhali holati va 55 ta o‘lim qayd etilgan.

Yilning birinchi yetti oyida denge isitmasiga shubha qilingan 1651 ta va COVID-19 tasdiqlangan 697 ta holat ro‘yxatga olingan. Bu ikki kasallikdan hech kim vafot etmagan.

Kasalliklar ko‘payishi Afg‘onistonga qaytayotgan muhojirlar oqimi bilan ham bog‘liq. Bu chegaradagi va boshqa hududlardagi tibbiy xizmatlarga bosimni oshirmoqda. JSST ma’lumotiga ko‘ra, yanvardan iyul oyigacha beshta asosiy chegara punkti orqali 1,07 milliondan ortiq kishi Afg‘onistonga kirib kelgan.

Eng ko‘p odam Pokiston bilan chegaradagi Torxam punktidan o‘tgan — 549 200 kishi. Islom Qala punktidan 218 989, Milakdan 206 019, Spin Boldakdan 68 299 va Bahramchadan 34 943 kishi qaytgan.

Yetti oy davomida qaytgan 1 077 450 kishining 658 398 nafari oilasi bilan, 419 052 nafari esa yolg‘iz kelgan. Qaytganlarning qariyb 80 foizini erkaklar tashkil etgan. Iyul oyining o‘zida Afg‘onistonga 155 925 kishi qaytgan. Ularning 62 foizi Pokistondan kelgan.

Iyul oyida chegara punktlarida 43 310 nafar qaytganlar va yo‘lovchilar yuqumli kasalliklarga tekshirilgan. JSST ko‘magidagi guruhlar 8939 kishini tibbiy ko‘rikdan o‘tkazgan.

Tekshiruvlar qaytganlar orasida yuqumli kasalliklarni aniqlagan. COVID-19 ga shubha qilingan 301 kishining 43 nafarida (14,3 foiz) virus topilgan. Denge isitmasiga shubha qilingan 98 kishidan 6 nafarida kasallik tasdiqlangan. 116 ta tekshiruvdan 11 tasida o‘tkir diareya aniqlangan.

JSST beshta viloyatdagi 33 ta birlamchi tibbiy yordam muassasasi, shuningdek, maxsus shifoxonalarda xizmat ko‘rsatishni davom ettirmoqda. Tashkilot qo‘llab-quvvatlaydigan shifoxona va muassasalar iyul oyida 78 021 nafar bemorga ambulator xizmat ko‘rsatgan. 59 754 bemor zarur dori-darmonlarni olgan.

5 yoshgacha bo‘lgan 3563 nafar bola pentavalent va qizamiqqa qarshi vaksinaning uchinchi dozasini olgan. 687 nafar homilador va tug‘ish yoshidagi ayol vaksina olgan. Yana 1023 nafar homilador va emizikli ayolga chaqaloqlarni ovqatlantirish bo‘yicha maslahatlar berilgan.

JSST mavsumiy kasalliklar ko‘payishi va resurslar cheklangani tibbiy yordam ko‘rsatishni qiyinlashtirayotganidan ogohlantirdi.

“Kasalliklarning mavsumiy avj olishi va resurslar yetishmovchiligi epidemiyalarga qarshi kurashish sa’y-harakatlariga jiddiy bosim o‘tkazmoqda”, deyiladi JSST xabarida.