40 million dollarlik oltin quymalari bilan topilgan AQSh sobiq josusi elektron firibgarlik boʻyicha aybiga iqror boʻldi
Xorijiy hukumatga sirlarni taqdim etganini ham tan olgan Devid Rash «yashirin inson manbasi» mavjudligini oshkor qilgan, dedi prokurorlar.
Uyidan ishxonasidan olingan 40 million dollardan ortiq (30,1 million funt sterling) oltin quymalari topilganidan keyin may oyida hibsga olingan Markaziy razvedka boshqarmasining (MRB) sobiq mulozimi elektron firibgarlik boʻyicha aybiga iqror boʻldi.
Seshanba kuni federal sudya 49 yoshli Devid Rash va federal prokurorlar oʻrtasidagi kelishuvni maʼqulladi. Unga koʻra, Rash hukumatga qariyb 200 million dollar tovon toʻlashi hamda jinoyatlari bilan bogʻliq hashamatli koʻchmas mulk, avtomobillar, soatlar va boshqa aktivlarini topshirishi kerak.
Kelishuvga binoan, Rash xorijiy hukumatga milliy xavfsizlikka «jiddiy zarar» yetkazishi mumkin boʻlgan sirlarni topshirganini ham tan oldi.
«Ayblanuvchi oʻz aybiga iqror boʻladi, chunki u haqiqatan ham qoʻyilgan ayblov boʻyicha aybdordir», deyiladi prokurorlarning kelishuv tavsiflangan sud hujjatida.
Rashga dastlab davlat mablagʻlarini talon-toroj qilish ayblovi qoʻyilgan edi. U hibsga olinganida, uyida oʻtkazilgan tintuv paytida «xizmat xarajatlari» uchun olgan 298 ta oltin quymasi topilgan.
Federal sudya uning jazosini keyinroq belgilaydi, sud majlisi 28 yanvarga belgilangan. Ushbu ayblov maksimal 20 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosini nazarda tutadi, garchi prokurorlar federal qonun qoʻshimcha muddatga yoʻl qoʻyishi mumkinligini aytgan boʻlsa-da.
Kelishuv bilan bogʻliq sud hujjatlari yangi tafsilotlarni, jumladan, Rash xorijlik mulozimga «maxfiy insoniy manba» mavjudligi va uning tavsifini oshkor qilganini koʻrsatmoqda.
«Bunday maʼlumotlarning oshkor etilishi insoniy manbaning va u bilan ishlaydigan AQSh hukumati xodimlarining xavfsizligi va hayotiga tahdid solishi, shuningdek, AQSh hukumatining mutlaq maxfiylik kafolatlariga tayanadigan insoniy manbalarni jalb qilish imkoniyatini xavf ostiga qoʻyishi mumkin», deyiladi prokurorlar hujjatida.
MRB direktori Jon Retkliff oʻz bayonotida Rash «oʻz lavozimini suiisteʼmol qilgani va jamoatchilik ishonchiga xiyonat qilgani, shu bois oʻz qilmishlari uchun toʻliq javobgarlikka tortilishi kerakligini» aytdi.
FQB tergovchilarining taʼkidlashicha, 2025 yil noyabridan 2026 yil martigacha Rash bir necha bor «xizmat xarajatlari uchun katta miqdordagi xorijiy valyuta va oʻn millionlab dollarlik oltin quymalari» soʻragan.
«Rash Janubiy Floridada hashamatli koʻchmas mulk sotib olishni asoslash uchun oʻta maxfiy dasturni toʻqib chiqargan va keyinchalik ushbu mulkni shaxsiy foyda olish uchun qayta sotishni maqsad qilgan», deyiladi kelishuv bayon etilgan sud hujjatida.
Hujjatga koʻra, Rash «amalda oʻzining tasdiqlovchi mulozimi sifatida ish tutgan, bu esa unga AQSh hukumatining katta miqdordagi mablagʻlarini jiddiy nazoratsiz sarflash imkonini bergan».
Keyin u «firibgarlik yoʻli bilan qoʻlga kiritilgan» davlat mablagʻlaridan Janubiy Floridada hashamatli koʻchmas mulk sotib olish uchun foydalangan.
Elektron pul oʻtkazmasi boʻyicha ayblov u 2026 yil yanvarida amalga oshirgan 45 million dollarlik oʻtkazmadan kelib chiqqan. Ayblov kelishuvida, shuningdek, u oʻta maxfiy maʼlumotlarni «ularni olishga vakolati boʻlmagan va bundan xabardor boʻlishiga ehtiyoj boʻlmagan xorijiy hukumat vakiliga» taqdim etgani aytiladi.
Oltin quymalaridan tashqari, Rashdan 2 million dollar naqd pul va 35 ta hashamatli qoʻl soati topilgan.
Prokurorlar Rash mablagʻlarni osongina savdo qilish mumkin boʻlgan tovarlarga aylantirganini aytib, uning pullarni yashirishga uringaniga doir «kuchli dalillar»ni koʻrsatishdi.
Kelishuvga koʻra, u naqd pul va bank hisobidan musodara qilingan qariyb 39 million dollar bilan birga soatlar va ikkita BMW avtomobilini ham topshirishi kerak.
Iyun oyida AQSh magistrat sudyasi Uilyam Fitspatrik Rashning kasbiy faoliyatini hisobga olib, uning qochib ketish xavfi bor deb topdi va sudgacha qamoqda saqlash haqida buyruq berdi.
«U qochish va huquq-tartibot idoralaridan yashirinish borasida koʻpchilik odamlardan farqli imkoniyatlarga ega», dedi u.
Sud hujjatlarida Rashning MRBdagi faoliyati batafsil bayon etilmagan, aksincha, u AQSh hukumatining Virjiniyadagi idorasida oʻta maxfiy ruxsatnomaga va maxfiy maʼlumotlardan foydalanish huquqiga ega boʻlgan sobiq rahbar xodim sifatida taʼriflangan.
AQSh OAVlari uning ilgari MRBda ishlaganini tasdiqladi.
U boshqarmaning yuqori texnologiyali josus uskunalarini ishlab chiquvchi Ilm-fan va texnologiyalar direktsiyasida rahbar lavozimda ishlagan.
U ilgari AQSh Harbiy-dengiz kuchlaridan sharaf bilan boʻshatilganidan keyin firibgarlik yoʻli bilan haq toʻlanadigan harbiy taʼtil olganlikda, shuningdek, 2009 yilda ishga joylashish uchun ariza topshirishda oʻzining maʼlumoti va harbiy xizmati haqida yolgʻon gapirganlikda ayblangan edi. Sud hujjatlari Rashning ish beruvchilarga oʻzini harbiy-dengiz floti uchuvchisi boʻlgani haqida yolgʻon gapirganlikda ayblanganini koʻrsatadi.
«Rashning harbiy va akademik yutuqlariga oid ushbu va boshqa maʼlumotlar yolgʻon edi», deyiladi ayblov kelishuvi hujjatida.
Hukumat ilgari pullarning katta qismi hali ham bedarak ekanini daʼvo qilgan, uning advokati esa buni rad etgan.