Xitoy yaqin kunlarda Eronga 400 tagacha raketa tizimlari yetkazib beradi

Eron yaqin haftalar ichida Xitoydan 400 tagacha raketa tizimlarining dastlabki partiyasini qabul qilib oladi. Bu haqda Reuters agentligiga kelishuvdan xabardor uch manba ma’lum qildi.

AQSH bilan davom etayotgan urush sharoitida Eron o‘z mudofaa salohiyatini mustahkamlamoqda. Taxminan 60-70 million dollarga baholangan ushbu shartnoma Tehronning fevral oyi oxirida AQSH va Isroil bilan urush boshlanganidan beri qisqa masofali havo hujumidan mudofaa tizimlarini kuchaytirish bo‘yicha eng yirik sa’y-harakatlaridan biridir. Urush Eronning harbiy va strategik obyektlarini himoya qilishdagi zaif tomonlarini ochib berdi.

**Kelishuv tafsilotlari va vositachilar**

Manbalarning ta’kidlashicha, shartnoma 300 dan 400 tagacha ko‘chma havo hujumidan mudofaa tizimlarini (MANPADS), jumladan, Xitoyning QW-12 va FN-16 raketalarini sotib olishni o‘z ichiga oladi.

Hujjat Gonkongda joylashgan Zhongqing Baoshang International Investment kompaniyasi bilan imzolangan. Manbalarga ko‘ra, ushbu kompaniya Eron va Xitoy yetkazib beruvchisi o‘rtasida vositachi vazifasini bajarmoqda. Masalaning nozikligi sababli manbalar anonim qolishni so‘radi. Eron Tashqi ishlar vazirligi bu borada izoh bermadi. Xitoy Tashqi ishlar vazirligi esa quyidagicha bayonot berdi:

“Tegishli xabarlar mutlaqo asossiz. Xitoy izchil ravishda tinchlikni targ‘ib qilish va nizolarni tugatishda rol o‘ynab kelmoqda”.

Pekindagi Zhong Qing Bao Shang Group bosh kompaniyasi ham bu mavzu bo‘yicha so‘rovga javob qaytarmadi.

**Eronning qayta qurollanish sabablari**

Eron oylar davom etgan janglardan so‘ng qayta qurollanishga majbur bo‘lmoqda. Urush davomida AQSH va Isroil Eronning raketa, dron va havo hujumidan mudofaa dasturlariga aloqador obyektlarga zarbalar berdi. Tehron esa bunga javoban ballistik raketalar va dronlar uchirdi. Mojaro doimiy harbiy va strategik obyektlarni zamonaviy samolyotlar hamda aniq nishonga oluvchi qurollardan himoya qilish qanchalik qiyinligini ko‘rsatdi.

Vashington 24-iyul kuni kutilmaganda ikki haftalik bombardimonlarni to‘xtatdi. Ammo AQSH prezidenti Donald Tramp, agar muzokaralar besh oylik nizoni yakunlay olmasa, zarbalar qayta tiklanishini aytdi. Bu urush aprel oyidan beri nazariy jihatdan otashkesim holatida edi.

Yuzlab ko‘chma tizimlarning yetkazib berilishi Eronning qisqa masofali havo hujumidan mudofaa qurollari zaxirasini sezilarli darajada kengaytiradi. Shuningdek, bu Xitoy bilan harbiy aloqalar chuqurlashayotganini ko‘rsatadi. Biroq manbalarning ogohlantirishicha, shartnoma imzolangan bo‘lsa-da, yetkazib berish jadvali, miqdori va boshqa tafsilotlar hali o‘zgarishi mumkin.

**Yetkazib berish yo‘nalishlari**

Rejaga ko‘ra, qurollar dastlab Xitoy g‘arbidagi Urumchidan havo yo‘li orqali Pokistonga, so‘ngra Eronga o‘tkaziladi. Manbalar qurol Pokistondan Eronga havo yoki quruqlik yo‘li orqali o‘tishiga aniqlik kiritmadi.

“Pokistonning Xitoydan Eronga havo hujumidan mudofaa qurollarini yetkazib berishda ishtirok etayotgani haqidagi taxminlar mutlaqo uydirma va yolg‘ondir”, deya bayonot berdi Pokiston qurolli kuchlari matbuot xizmati (ISPR).

Pokiston Tashqi ishlar vazirligi vakili ham vaziyatga munosabat bildirmadi. Shu bilan birga, ikki G‘arb razvedka manbasi va Eron rasmiysi Tehrondagi rasmiylar Xitoy harbiy mahsulotlarini xavfsizroq tashish uchun quruqlik yo‘llaridan ham foydalanishni ko‘rib chiqqanini bildirdi.

**Qurollarning xususiyatlari**

So‘nggi yillarda Eron raketalar, dronlar va radarlarga katta sarmoya kiritdi. Ammo ekspertlarning aytishicha, ko‘chma havo hujumidan mudofaa tizimlari juda muhim. Chunki ularni tezda tarqatish, kichik guruhlar bilan boshqarish va joyini tez-tez o‘zgartirish mumkin.

Yevropa xavfsizlik manbasi uning mamlakati rasmiylari Eronga QW seriyasidagi (QW-12, QW-18 va QW-19) tizimlarni sotish bo‘yicha muhokama qilinayotgan bir nechta shartnomalardan xabardorligini aytdi. Yaqin Sharqdagi ikkinchi manba Eron QW-12 va QW-18 raketalarini sotib olishga urinayotganini aytdi, ammo kelishuv tuzilgan-tuzilmaganini bilmasligini bildirdi.

QW-12 va FN-16 bu pastdan uchadigan samolyotlar, vertolyotlar va dronlarni urib tushirish uchun mo‘ljallangan, yelkadan otiladigan hamda infraqizil nurlar orqali nishonni topadigan raketalardir.

Harbiy tahlilchilar QW-12 tizimini yangiroq QW-18 va QW-19 variantlariga qaraganda imkoniyati pastroq deb hisoblaydi. Shunday bo‘lsa-da, bu tizimlar dronlar va past uchar nishonlarga qarshi samarali qisqa masofali himoya qatlamini ta’minlay oladi. Avvalroq Eron AQSHning Iordaniyadagi harbiy bazasiga bir nechta ballistik raketalar uchirgani haqida xabar berilgandi.