Saudiya hibsdagi qariyb 2000 efiopiyalikka amnistiya e’lon qildi

Saudiya Arabistoni hibsda ushlab turilgan 2000 ga yaqin Efiopiya fuqarosiga amnistiya e’lon qildi. Bu haqda Efiopiya Tashqi ishlar vazirligining 13-iyuldagi bayonotiga asoslanib, Middle East Eye xabar berdi.

Efiopiya hukumati tegishli qarordan so‘ng 1971 nafar fuqarosini vatanga qaytarish jarayonini boshladi. Ushbu e’lon iyul oyining boshida Middle East Eye (MEE) nashrida e’lon qilingan maqoladan keyin paydo bo‘ldi. Maqolada Saudiya Arabistonida o‘lim jazosiga hukm qilingan efiopiyaliklarning og‘ir ahvoli haqida so‘z yuritilgan edi.

Hibsga olinganlarning ko‘pchiligi narkotik moddalar bilan bog‘liq kichik ayblovlar tufayli ushlangan. Ular orasida sharqiy Afrikada keng tarqalgan, ammo Saudiya Arabistonida taqiqlangan yengil stimulyator — kat (khat) o‘simligi topilgan.

Efiopiya Tashqi ishlar vazirligi bayonotida qirollik afvi “uzoq muddatli diplomatik va konsullik sa’y-harakatlari” natijasida amalga oshirilgani ta’kidlangan. Vazirlik Saudiya hukumati bilan muzokaralar olib borayotganini ma’lum qildi. Shuningdek, sud jarayonlari davom etayotgan boshqa efiopiyaliklar masalasida ham hamkorlik davom etmoqda.

Hozirda Saudiya Arabistonining Xamis Mushayt hibsxonasida yuzlab efiopiyalik mahbuslar o‘lim jazosini kutmoqda. Amnesty International tashkilotining so‘nggi hisobotiga ko‘ra, Saudiya hukumati 2026-yilda deyarli 100 kishini qatl qilgan, ulardan kamida 61 nafari narkotik moddalar bilan bog‘liq jinoyatlar uchun jazolangan. Qatllar odatda qilich bilan amalga oshiriladi.

Migratsiyaning sabablari va xavflari haqida aytadigan bo‘lsak, Efiopiyada ishsizlik darajasi yuqori, urush sababli iqtisodiyotning qulashi va tinimsiz mojarolar yoshlarni, ayniqsa, Tigray viloyati vakillarini Saudiya Arabistoniga ketishga majbur qilmoqda.

Inson huquqlari bo‘yicha efiopiyalik ekspert Yared Xaylemariamning fikricha, yoshlar mamlakatdagi siyosiy beqarorlik va iqtisodiy inqiroz tufayli qochib ketmoqda. Shuningdek, ko‘plab yoshlar majburiy ravishda harbiy tayyorgarlikka jalb etilib, urushga yuborilmoqda.

Biroq ko‘plab efiopiyaliklar Saudiya Arabistoniga kelgach, u yerdagi qat’iy qonunlar qurboniga aylanadi. Yaqinda Saudiyada qatl etilgan Kibrom ismli yigitning otasi o‘z dardini shunday ifodaladi: “Ota uchun o‘g‘lining o‘limini, ayniqsa, qanday qatl etilganini eshitish juda og‘ir bo‘ldi. Uning o‘limi bilan mening bir qismim ham o‘ldi”, dedi u.

Avvalroq Saudiya Birlashgan Arab Amirliklaridagi hisobraqamlarga pul o‘tkazmalarini kechiktirayotgani yoki bloklayotgani haqida xabarlar tarqalgandi. Bu holat Fors ko‘rfazidagi ikki qo‘shni davlat o‘rtasidagi siyosiy ixtilof endilikda o‘zaro savdo aloqalariga ham ta’sir qilayotgani haqidagi xavotirlarni kuchaytirdi.