“O‘zbekneftgaz” sobiq rahbari o‘ziga qo‘yilgan ayblovlarni rad etdi va ishning 19 epizodi bo‘yicha ko‘rsatma berdi

**"O‘zbekneftgaz" sobiq rahbari o‘ziga qo‘yilgan ayblovlarni rad etib, ishning 19 epizodi bo‘yicha ko‘rsatma berdi**

"O‘zbekneftgaz" aksiyadorlik jamiyati boshqaruvi sobiq raisi Bahodirjon Sidiqov sudda o‘ziga qo‘yilgan ayblovlarni tan olmadi va ishning 19 ta epizodi bo‘yicha batafsil ko‘rsatma berdi. U kompaniya qarorlarini gaz qazib chiqarishni qo‘llab-quvvatlash zarurati, hukumat qarorlarining ijrosi, xorijiy kreditorlar va investorlar oldidagi majburiyatlar, shuningdek, pudratchilar bilan yuzaga kelgan tijoriy nizolar bilan izohladi. Jinoyat ishlari bo‘yicha Yashnobod tuman sudining ikkinchi majlisi 31-iyul kuni bo‘lib o‘tdi (birinchisi 24-iyulda bo‘lgan). Ushbu sud majlisida ishtirok etgan Gazeta muxbiri eshituvning asosiy jihatlarini bayon etadi.

Sud hozircha davlat ayblovchisining vajlariga ham, sudlanuvchilarning ko‘rsatmalariga ham baho bermadi. Quyida bayon etilganlar sud tomonidan aniqlangan holatlar emas, balki ochiq sud majlisida tomonlar bildirgan pozitsiyalar hisoblanadi.

Aybsizlik prezumpsiyasiga muvofiq, aybi qonunda nazarda tutilgan tartibda isbotlanib, sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi bilan aniqlanmaguncha, barcha sudlanuvchilar aybsiz hisoblanadi.

Bahodirjon Sidiqov bilan birga mazkur ishda Enter Engineering vakili Ulug‘bek Usmonov, Eriell Management vakili Nodirjon Boboyev, "O‘zbekneftgaz" boshqaruvi raisi sobiq o‘rinbosari Baxtiyor Anarqulov, kompaniyaning xaridlar departamenti boshlig‘i Dilmurod Burhonov va "O‘zbekneftgaz" qoshidagi Maxsusenergogaz korxonasi rahbari Dilshod Haqberdiyev ham ishtirok etmoqda. Shuningdek, sudlanuvchilar orasida Oilgasservisinvest rahbari Alisher Ochilov, Petromaruz Uzbekistan rahbari Hamidulla Asatov va Oil Ravon Servis rahbari Ma’sudjon Hoshimov ham bor.

Sud jarayoni sudya Jasurbek Ubaydullayev raisligida o‘tkazilmoqda.

Majlis boshida sudya jarayonga to‘rt nafar yangi advokat qo‘shilganini ma’lum qildi. Ularning bir qismi ish doirasida mulkiy huquqlari buzilishi mumkin bo‘lgan shaxslarning manfaatlarini himoya qiladi.

Majlisda tergov davomida xatlovga olingan mol-mulklar muhokama qilindi. Xususan, Lexus, Li Auto L9, BMW va Mercedes-Benz avtomobillari tilga olindi. Advokatlardan biri, shuningdek, sudlanuvchilardan biriga tegishli 15 ta ko‘chmas mulk obyekti xatlovga olinganini ma’lum qildi. Himoyachining so‘zlariga ko‘ra, uylarning bir qismi sudlanuvchining farzandlari, turmush o‘rtog‘i, jiyani va yordamchisi nomiga rasmiylashtirilgan. Advokatning ta’kidlashicha, ba’zi obyektlar meros yo‘li bilan olingan, boshqalari esa Rossiyadan o‘tkazilgan mablag‘lar hisobiga sotib olingan.

Himoya tomoni dastavval xatlangan mulkka da’vogar shaxslarning ko‘rsatmasini olishni, shundan so‘ng guvohlarga o‘tishni taklif etdi. Prokuror esa, aksincha, birinchi navbatda asosiy guvohlarni so‘roq qilish zarur, deb hisobladi.

Sud mol-mulkning ayrim egalari yoki da’vogarlarini fuqaroviy javobgarlar deb tan oldi. Bu ularga guvoh maqomida ishtirok etmagan holda, sud majlislarida qatnashish hamda jarayon doirasida o‘z mulkiy manfaatlarini himoya qilish imkonini beradi.

Bahodirjon Sodiqovning advokati sud e’tiborini himoyasidagi shaxs hibsga olingan vaqtda xalq deputatlari Qo‘ng‘irot tumani Kengashining deputati bo‘lganiga qaratdi. Himoya tarafining ta’kidlashicha, deputatni jinoiy javobgarlikka tortish, uni ushlab turish yoki qamoqqa olish uchun Bosh prokurorning taqdimnomasi va Qoraqalpog‘iston Jo‘qorg‘i Kengesining roziligi talab etilgan. Advokatning aytishicha, Sidiqov yanvar oyida, deputatlik vakolatlari hali saqlanib turgan paytda hibsga olingan. Uning so‘zlariga ko‘ra, tegishli qaror sessiyada keyinroq ko‘rib chiqilgan, Sidiqovning deputatlik vakolatlari esa 15-iyunga kelibgina rasman tugatilgan. Himoya tomoni bu davrda ushlab turish va ko‘rsatmalar olish deputatlik daxlsizligini buzgan holda amalga oshirilgan, deb hisoblaydi. Shu munosabat bilan advokat daxlsizlik bekor qilinguniga qadar to‘plangan dalillarni nomaqbul deb topishni so‘radi.

Sudya bu dalillarning maqbulligi to‘g‘risidagi masala tegishli materiallar o‘rganib chiqilgach, keyinroq ko‘rib chiqilishini ma’lum qildi. Sud jarayonning bu bosqichida iltimosnoma yuzasidan qaror chiqarmadi.

Tashkiliy masalalar ko‘rib chiqilgach, prokuror ayblov xulosasini o‘qib eshittirishga kirishdi. Davlat ayblovchisi Bahodirjon Sidiqov "O‘zbekneftgaz"ning mol-mulki va davlat mablag‘larini o‘zlashtirish maqsadida go‘yoki guruh tashkil etib, unga rahbarlik qilgani hamda ishtirokchilar o‘rtasida vazifalarni taqsimlaganini ma’lum qildi. Tergov versiyasiga ko‘ra, taxminiy sxema ishtirokchilari istiqboli yo‘qligi o‘zlariga oldindan ma’lum bo‘lgan loyihalar bo‘yicha hujjatlar tayyorlagan, davlat organlariga ishonchsiz ma’lumotlar taqdim etgan, uskunalar, ishlar va xizmatlar narxini oshirib ko‘rsatgan, shuningdek, bajarilmagan yoki qisman bajarilgan ishlar uchun pul o‘tkazgan. Ayblov, shuningdek, debitorlik qarzlarini undirish choralarini ko‘rmaslik, neft-gaz aktivlarini topshirish va tergov fikricha, kutilgan natijani bera olmaydigan loyihalarni moliyalashtirishga ham taalluqli.

Bayon etilganlar – ayblovchi tomonning pozitsiyasi bo‘lib, u sud tomonidan tekshirilishi kerak. Sudlanuvchilarning aybi qonuniy kuchga kirgan sud hukmi bilan aniqlanmagan.

Prokuror ayblov xulosasini o‘qib eshittirar ekan, ayblov versiyasiga ko‘ra 2020−2025-yillarda o‘zlashtirilgan qariyb 2,4 trln so‘m miqdoridagi mablag‘ni tilga oldi. "O‘zbekneftgaz"ga yetkazilgan umumiy zarar esa 7,8 trln so‘mga baholangan. Bu summalar bir-biriga qanday bog‘liqligi va ularning bir xil epizodlarni o‘z ichiga olishi yoki olmasligi sud majlisi davomida alohida tushuntirilmadi.

Sudlanuvchilar va ularning advokatlari ayblov xulosasi bilan avvalroq tanishib chiqqani sababli, himoya tomoni uni to‘liq o‘qib eshittirmaslikni so‘radi. E’tirozlar bo‘lmagach, sud prokurorga asosiy epizodlar va Jinoyat kodeksi moddalarini o‘qib eshittirishga ruxsat berdi.

Bahodirjon Sidiqovga Jinoyat kodeksining 167-moddasi (O‘zlashtirish yoki rastrata yo‘li bilan talon-toroj qilish), 205-moddasi (Hokimiyat yoki mansab vakolatini suiiste’mol qilish), 209-moddasi (Mansab soxtakorligi) va 243-moddasi (Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish) bo‘yicha ayblovlar qo‘yildi. Baxtiyor Anorqulovga Jinoyat kodeksining 167-, 205- va 209-moddalari, Dilmurod Burhonovga esa 167- va 209-moddalari bilan ayblov qo‘yilgan. Boshqa sudlanuvchilarga, jumladan, Dilshod Haqberdiyev, Ulug‘bek Usmonov, Alisher Ochilov, Hamidulla Asatov va Ma’sudjon Hoshimovga JKning 28-moddasi (Jinoyatda ishtirokchilik) orqali 167- va 209-moddalar bo‘yicha ayblov qo‘yilgan.

Ayblov o‘qib eshittirilgach, sudya sudlanuvchilardan ayblariga iqrorligi yoki iqror emasligini so‘radi.

Bahodirjon Sidiqov aybiga tamoman iqror emasligini va ayblovga qo‘shilmasligini ma’lum qildi. Sud majlisi davomida u talon-toroj qilmaganini va kompaniya manfaatlari yo‘lida harakat qilganini ta’kidladi. U nutqining asosiy qismini qabul qilingan qarorlarning iqtisodiy va ishlab chiqarish bilan bog‘liq sabablarini tushuntirishga qaratdi.

Baxtiyor Anorqulov, Dilmurod Burhonov, Dilshod Haqberdiyev, Ulug‘bek Usmonov, Hamidulla Asatov, Ma’sudjon Hoshimov va Nodirjon Boboyev ham o‘zlariga qo‘yilgan ayblovlarni rad etdi.

Birinchi bo‘lib Bahodirjon Sidiqov ko‘rsatma berishga kirishdi va ayblovning barcha 19 epizodi yuzasidan birma-bir izoh berdi.

**1-epizod: Jizzakh Petroleumʼdagi ulushning sotilishi**

Birinchi epizod keyinchalik SANEG tarkibiga kirgan Jizzakh Petroleumʼdagi ulushning sotilishiga taalluqli. Jizzakh Petroleum qo‘shma korxonasi 2017-yil iyun oyida "O‘zbekneftgaz" hamda Gas Project Development Central Asia (Gazprom Internationalʼning sho‘ba tuzilmasi) tomonidan tashkil etilgan. Ayblov xulosasiga ko‘ra, 49 foizlik ulushning dastlabki bahosi 80 mln dollardan oshgan. U Kiprning SANEG bilan aloqador bo‘lgan Belvor kompaniyasiga 10 mln dollar evaziga berilgan, bunda xaridor qolgan 71 mln dollarni hali to‘lamagan.

Sidiqovning ma’lum qilishicha, dastlabki bitim 2021-yilning iyun oyida, u hali "O‘zbekneftgaz" raisi bo‘lmagan paytda tuzilgan. Uning so‘zlariga ko‘ra, u bitim shartlarini ishlab chiqishda qatnashmagan va dastlabki kelishuvni imzolamagan. Sudlanuvchining ta’kidlashicha, kelishmovchiliklarning asosiy mavzusi ulushning qiymati bo‘lgan. KPMG (dunyo bo‘yicha eng yirik audit va konsalting kompaniyalarining "katta to‘rtligi"ga kiradi) uni taxminan 87 mln dollarga, Deloitte (ushbu "to‘rtlik"dagi boshqa bir kompaniya) — 1 so‘mga, keyinroq jalb etilgan PwC esa — 15,1 mln dollarga baholagan.

Sidiqovning so‘zlariga ko‘ra, tergov taxminan 71 mln dollarlik farqni zarar sifatida baholamoqda. U buni o‘g‘irlangan summa emas, balki "O‘zbekneftgaz" va xorijiy xaridor Belvor o‘rtasida aktiv qiymati yuzasidan kelib chiqqan nizo natijasi deb atadi. Ulushni o‘tkazish hukumat qarorida nazarda tutilganiga qaramay, bitim qariyb bir yarim yil davomida yakunlanmay qolgan. Sidiqovning ta’kidlashicha, u rahbarlikka tayinlangach, ushbu qaror ijrosini ta’minlagan, xolos. Uning so‘zlariga ko‘ra, xaridor to‘lov majburiyatlarini bajarmagani uchun "O‘zbekneftgaz" iqtisodiy sudga murojaat qilgan.

Eslatib o‘tamiz, "O‘zbekneftgaz" 2021-yilda Jizzakh Petroleum’dagi 49 foizlik ulushini boshqa shaxsga o‘tkazish bo‘yicha bitim tuzib, uni Kiprning Belvor Holding Limited ofshor kompaniyasiga topshirgan edi.

**2-epizod: 106 ta neft va gaz konining SANEG tasarrufiga o‘tkazilishi**

Keyingi epizodlar 106 ta neft va gaz konining SANEG tasarrufiga o‘tkazilishi hamda ularning kadastr hujjatlarining rasmiylashtirilishi bilan bog‘liq. Ayblov xulosasiga ko‘ra, konlar dastlab shartnomalar to‘liq rasmiylashtirilmagani holda vaqtinchalik foydalanishga berilgan, keyin esa ularni 10 yil muddatga bo‘lib to‘lash sharti bilan sotish ko‘zda tutilgan. Tergov aktivlar asoslantirilgan qiymatidan qariyb 90 mlrd so‘mga arzonroq sotilgan, keyinchalik esa to‘lovlar jadvali yengillashtirilgan, deb hisoblaydi.

Sodiqovning ta’kidlashicha, aktivlarni o‘tkazish u lavozimga tayinlanishidan oldin qabul qilingan Vazirlar Mahkamasi qarorida nazarda tutilgan. U yangi baholash natijasida konlar qiymati pasaytirilganini inkor etdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, QQS stavkasi 15 foizdan 12 foizga tushirilgach, bitimning faqat soliqqa oid qismi o‘zgargan. Shu sababli, ayblov ishora qilayotgan 9,6 mln dollarlik summalar o‘rtasidagi farq mol-mulk qiymatini pasaytirishdan ko‘rilgan zarar hisoblanmaydi.

U yakuniy hisob-kitob muddatining kechiktirilishini hukumat qarorida dastlab 10 yillik bo‘lib to‘lash ko‘zda tutilgani bilan izohladi. Sidiqovning aytishicha, to‘lovlar davriyligining bir oydan olti oyga o‘zgartirilishida "O‘zbekneftgaz"ning xalqaro kreditorlari tomonidan belgilangan cheklovlar ham inobatga olingan. Uning ta’kidlashicha, kompaniya og‘ir moliyaviy ahvolda bo‘lgan va tashqi zayomlar bo‘yicha kovenantlarga rioya qilishi kerak edi. Yangi moliyalashtirishni jalb qilish imkoniyatlari yiliga taxminan 50 mln dollar bilan cheklangan bo‘lib, uning so‘zlariga ko‘ra, bu hatto korxonaning bir oylik xarajatlarini ham qoplamagan.

Bundan tashqari, tergov konlarning bir qismiga bo‘lgan huquqlar o‘z vaqtida qayta rasmiylashtirilmaganiga e’tibor qaratmoqda. Ayblovning ta’kidlashicha, shu sababli 2023−2025-yillarda "O‘zbekneftgaz" taxminan 10,4 mlrd so‘m miqdoridagi yer solig‘ini SANEGʼning o‘rniga to‘lagan. Sidiqov xususiy kompaniya manfaatlarini ko‘zlab harakat qilmaganini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, "O‘zbekneftgaz" debitorlik qarzlarini undirish uchun da’volar bilan sudlarga murojaat qilgan.

**3-epizod: Sho‘rtan gaz-kimyo majmuasini kengaytirish va Ark Chemical qo‘shma korxonasi**

Eng yirik epizodlardan biri Sho‘rtan gaz-kimyo majmuasini kengaytirish loyihasi hamda Ark Chemical qo‘shma korxonasini tashkil etish bilan bog‘liq. 2021-yil dekabrda GTL zavodi ishga tushirilgach, prezident Sho‘rtan GKM quvvatini 3 barobarga oshirish uchun yangi majmua qurilishiga start berdi. Loyiha qiymati 1,84 mlrd dollarga baholanib, uning 629 mln dollari "O‘zbekneftgaz"ning o‘z mablag‘lari, yana 1,21 mlrd dollari xorijiy kreditlar hisobidan bo‘lishi ko‘zda tutilgandi. Qiymati 1 mlrd dollardan ortiq bo‘lgan Sho‘rtan GKMni kengaytirish loyihasi 2018-yildan buyon amalga oshirilayotgan edi. Pudratchi Enter Engineering kompaniyasi bo‘lib, unga 693,7 mlrd so‘m miqdorida avans o‘tkazilgan.

2022-yil avgust oyida Vazirlar Mahkamasi yig‘ilishidan so‘ng loyihani Buxoro viloyatidagi yirikroq MTO majmuasi bilan birlashtirishga qaror qilindi. Sanoat klasterini amalga oshirish uchun Ark Chemical kompaniyasi tashkil etilgan. Ayblov xulosasiga ko‘ra, qo‘shma kompaniyada "O‘zbekneftgaz"ning ulushi 40 foizni tashkil etgan, xususiy sherik esa 60 foiz ulush olgan, biroq ko‘zda tutilgan hissasini qo‘shmagan. Tergov ushbu holat yuzasidan davlat manfaatlariga yetkazilgan zararni 7,8 trln so‘mga baholadi.

Sidiqov bunday hisob-kitobga qo‘shilmadi. Uning ta’kidlashicha, tergov aslida tugallanmagan sanoat loyihasidagi investitsiya jarayonlarini zarar deb ko‘rsatmoqda. Sidiqovning so‘zlariga ko‘ra, "O‘zbekneftgaz" qiymati PwC tomonidan taxminan 416 mln dollarga baholangan aktivlar yoki sarmoya kiritgan. Xorijiy sherik 60 foizlik ulushni — taxminan 660 mln dollarni ta’minlashi kerak edi. Sidiqov bu majburiyatlar to‘liq bajarilmaganini tan oldi, lekin buni investorning moliyaviy qiyinchiliklari, jumladan, Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushi boshlanganidan keyin yuzaga kelgan muammolar bilan bog‘ladi (investor "rus ildizlariga" ega bo‘lib, "Gazprom"dan 200 mln dollar miqdorida moliyalashtirish jalb qilgan).

Shu bilan birga, uning so‘zlariga ko‘ra, uskunalar buyurtma qilingan, maydondagi ishlar davom ettirilgan, 2024-yilda esa davlat rahbari ishtirokida qurilishga start berish marosimi bo‘lib o‘tgan. Sherikning hissasini qurilish yakunlangach — 2028-yilgacha to‘liq rasmiylashtirish rejalashtirilgan edi. Sidiqovning ta’kidlashicha, Amerikaning Air Products kompaniyasi ishtiroki loyihaning hayotiyligini hamda xalqaro hamkorlarni jalb qilish imkoniyatini tasdiqlagan. U Ark Chemical loyihasining umumiy qiymatini taxminan 1 mlrd dollarga, butun MTO majmuasini esa 5,5 mlrd dollarga baholagan. Tomonlarning savollariga javoban u "O‘zbekneftgaz" 40 foizlik ulush bilan minoritar ishtirokchi bo‘lgani va 60 foizlik ulush egasining qarorlarini yakka o‘zi boshqara olmasligi, uning xarajatlarini to‘xtata olmasligi yoki sarmoya kiritishni tezlashtirishga majbur qila olmasligini qo‘shimcha qildi.

**4-epizod: Uzbekistan GTL loyihasi doirasidagi Air Products oldidagi majburiyatlar**

Keyingi epizod Uzbekistan GTL loyihasi doirasidagi Air Products oldidagi majburiyatlarga taalluqli. Sidiqovning ma’lum qilishicha, zavod qurib bitkazilganidan so‘ng 2400 dan ortiq nuqson va kamchiliklar aniqlangan. 50 ga yaqin jiddiy kamchilik uchta asosiy qurilmada, jumladan, havoni taqsimlash uskunasida topilgan. Uning so‘zlariga ko‘ra, shu sababli zavod o‘z quvvatining taxminan 72 foizida ishlagan.

Sudlanuvchining aytishicha, kredit shartnomalarida nazarda tutilgan ko‘rsatkichlarning bajarilmasligi qariyb 2,4 mlrd dollarni muddatidan oldin qaytarish talabi xavfini yuzaga keltirgan. Majburiyatlar bo‘yicha Iqtisodiyot va moliya vazirligi kafil sifatida ishtirok etgan, shu bois moliyaviy yuk davlat zimmasiga tushishi mumkin edi. Muammoni hal etish uchun Air Products kompaniyasi bilan shartnoma tuzilgan. O‘zbekiston hukumati 2023-yil may oyida ushbu kompaniya bilan Qashqadaryo viloyatidagi Uzbekistan GTL zavodi tarkibida sanoat gazlarini qayta ishlash bo‘yicha ishlab chiqarish majmuasini rivojlantirish uchun 1 mlrd dollarlik investitsiya bitimini imzolagan edi.

Air Products prezidenti va bosh ijrochi direktori Seyfi Gasemning ma’lum qilishicha, kompaniya GTL majmuasi tarkibidagi ikkita havo ajratish qurilmasi, ikkita avtotermik riforming qurilmasi va bitta vodorod ishlab chiqarish qurilmasiga egalik qiladi va ularni ishlatadi. Shuningdek, "O‘zbekneftgaz" bilan tuzilgan "ol yoki to‘la/qat’iy to‘lov" shartnomasi doirasida uzoq muddatli asosda kislorod, azot, vodorod va sintez-gaz yetkazib beradi. "O‘zbekneftgaz" esa xomashyo, tabiiy gaz va kommunal xizmatlarni ta’minlaydi hamda barcha mahsulotlarni sotadi.

Nuqsonlar bartaraf etilgach, uchta asosiy qurilmani Amerika kompaniyasiga topshirish rejalashtirilgan edi. Ularni tuzatish mas’uliyati Enter Engineering zimmasiga yuklatilgandi. Sidiqovning so‘zlariga ko‘ra, na pudratchida, na "O‘zbekneftgaz"da tezkor ta’mirlash uchun bo‘sh mablag‘ bo‘lmagan. Air Products ishlarni moliyalashtirishga rozi bo‘lgan, Enter Engineering uchga bo‘lib to‘lashi kerak bo‘lgan, "O‘zbekneftgaz" esa kafil sifatida ishtirok etgan.

Pudratchi 21,8 mln dollarlik to‘lovni amalga oshirmagach, davlat kompaniyasi Air Products bilan hisob-kitob qildi. Sidiqovning ta’kidlashicha, kafillikni bajarishdan bosh tortish O‘zbekistonning xalqaro investor oldidagi obro‘siga putur yetkazishi va kreditorlarning talablariga sabab bo‘lishi mumkin edi. Uning so‘zlariga ko‘ra, pul o‘tkazishdan oldin u prezident Administratsiyasini xabardor qilib, ruxsat olgan. Enter Engineering qarzdorligini tomonlarning boshqa ishlar, jumladan, burg‘ulash va geologiya-qidiruv ishlari bo‘yicha o‘zaro majburiyatlari hisobidan tartibga solish rejalashtirilgan edi. Sidiqov bu qaror pudratchiga asossiz foyda berish uchun emas, balki loyihani hamda xorijiy investorlar ishonchini saqlab qolish uchun qabul qilinganini ta’kidladi.

**5-epizod: "Janubiy Tandircha" konida siqish kompressor stansiyasi qurilishi**

Yana bir epizod "Janubiy Tandircha" konida siqish kompressor stansiyasi qurilishi bilan bog‘liq. Ishlar 2021-yil iyun oyida boshlanib, o‘sha yilning oxirigacha yakunlanishi kerak edi. Sidiqov "O‘zbekneftgaz"ga 2023-yil mart oyida rahbar etib tayinlanganini, shu sababli pudratchini tanlash va dastlabki shartnomani tuzishda ishtirok etmaganini alohida ta’kidladi.

2023-yil kuziga kelib loyiha hali ham yakunlanmagandi. Vaholanki, aholi va iqtisodiyotni qo‘shimcha hajmda gaz bilan ta’minlash uchun stansiyani qish mavsumi oldidan ishga tushirish zarur edi. Sidiqov tezkor grafikni tasdiqlab, uskunalar, ehtiyot qismlar va boshqa butlovchi qismlarni xarid qilish uchun 8,8 mlrd so‘m ajratishga kelishdi. Uning ta’kidlashicha, mablag‘lar loyiha qiymatidan oshirib emas, balki pudratchi bilan tuzilgan shartnoma bo‘yicha avval ushlab qolingan summalar doirasida ajratilgan. Sudlanuvchining aytishicha, bu harakatlar ishlarni yakunlash va stansiyani ishga tushirishga imkon bergan. Shu sababli, u keltirilgan summani zarar emas, balki to‘xtatilgan loyihani qayta tiklash xarajatlari deb hisoblaydi.

**6-epizod: "Surgil" konidagi kompressor stansiyasining qimmatbaho uskunasi**

"Surgil" koniga oid epizodda ayblov kompressor stansiyasining qimmatbaho uskunasiga taalluqli. Sidiqovning tushuntirishicha, konda dastlab qatlam bosimi taxminan 200 atmosfera bo‘lgan, biroq keyinchalik 6 atmosferagacha tushib ketgan. Shu bois qazib olishni davom ettirish kompressor stansiyasining ishiga bog‘liq bo‘lib qolgan.

U qiymati taxminan 111,7 mlrd so‘m bo‘lgan dvigatelning mavjud emasligi yoki o‘g‘irlangani haqidagi da’voni rad etdi. Sidiqovning so‘zlariga ko‘ra, uskuna yetkazib berilgan va o‘rnatilgan. U buni tasdiqlovchi fotosuratlar va bayonnomalar ham mavjudligini ma’lum qildi. Shuningdek, bosh vazir bilan birga "Surgil"ga borganida dvigatelni shaxsan o‘zi ko‘rganini ta’kidladi. Biroq 2025-yil iyun oyida avariya yuz bergan. Sudda aytilishicha, uning 2026-yil sentabrida qaytarilishi kutilmoqda. Sidiqov uskunalar yetkazib berish bo‘yicha shartnomani imzolamaganini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, dvigatelning mavjudligi va uning keyinroq avariyaga uchrashi, mavjud bo‘lmagan uskuna o‘g‘irlangan degan taxminni yo‘qqa chiqaradi.

**7-epizod: Ikki gaz generatorli AI dvigatelini xarid qilish**

Yana bir epizod umumiy qiymati qariyb 162,5 mlrd so‘m bo‘lgan ikkita gaz generatorli AI dvigatelini xarid qilish bilan bog‘liq. Sidiqovning aytishicha, "O‘zbekneftgaz" tizimida shunga o‘xshash 100 ga yaqin dvigatel ishlatiladi. Ularning ishlash resursi taxminan 25 ming soatni tashkil etgani bois, uskunalarni vaqti-vaqti bilan ta’mirlash yoki almashtirib turish zarur. Uning so‘zlariga ko‘ra, kompaniyaning yillik ehtiyoji 10−15 donaga yetadi.

Ilgari dvigatellar Ukrainaning "MotorSich" korxonasidan yetkazib berilgan, biroq yetkazib berishdagi muammolar tufayli 8 donadan iborat zaxira yaratishga qaror qilingan. Ikkita dvigatel Enter Engineering kompaniyasidan xarid qilingan. Sidiqovning so‘zlariga ko‘ra, ulardan biri ishlab turibdi. Ikkinchisi esa bir haftaga yaqin — taxminan 180 soat ishlab, ishdan chiqqan. U kafolat muddati bilan bog‘liq masala borligini tan oldi: dvigatel bir muddat omborda saqlangan va kafolat muddati tugagan bo‘lishi mumkin. Biroq sudlanuvchi bu voqeani o‘g‘irlik emas, balki sifat va kafolat yuzasidan kelib chiqqan tijoriy nizo deb atadi.

"Biz pul o‘g‘irlamadik, biz aholini gaz bilan ta’minlashga harakat qildik", — dedi Bahodirjon Sidiqov. Shuningdek, u shartnomani o‘rinbosari imzolaganini, loyihaning texnik kuzatuvini esa kompaniyaning tegishli departamenti amalga oshirganini ma’lum qildi.

**8-epizod: "Gazli" yerosti gaz omborida dizel yoqilg‘isi o‘tkazilishi**

Yana bir epizod "Gazli" yerosti gaz omborida maxsus texnikaning ishlashi uchun Enter Engineering kompaniyasiga dizel yoqilg‘isi o‘tkazilgani bilan bog‘liq. Sidiqovning so‘zlariga ko‘ra, pudratchiga amalda qariyb 3,8 mlrd so‘mlik yoqilg‘i topshirilgan. Enter Engineering dastlab buning uchun pul to‘lamagan, biroq shartnomada qarzni ixtiyoriy ravishda to‘lash uchun 90 kunlik muddat ko‘zda tutilgan edi. Muddat tugaganidan so‘ng "O‘zbekneftgaz" iqtisodiy sudga murojaat qilib, qarz, penya va boshqa hisoblangan to‘lovlarni undirishni so‘ragan.

Sidiqovning ta’kidlashicha, tergov buyurtmachi va pudratchi o‘rtasidagi fuqarolik-huquqiy munosabatlarga jinoiy tus berishga urinmoqda. Uning so‘zlariga ko‘ra, da’vo muddati o‘tkazib yuborilmagan, Enter Engineering esa keyinchalik qarzni to‘liq qoplagan.

**9-epizod: "Janubiy Kemachi" konidagi loyihani amalga oshirish uchun Maxsusenergogaz korxonasiga avans o‘tkazish**

O‘ninchi epizod "Janubiy Kemachi" konidagi loyihani amalga oshirish uchun Maxsusenergogaz korxonasiga avans o‘tkazib berish bilan bog‘liq. Shartnoma qiymati qariyb 167 mlrd so‘mni, avans to‘lovi esa 54,7 mlrd so‘mni yoki taxminan 30 foizni tashkil etgan. Sidiqovning aytishicha, texnik-iqtisodiy hisob-kitoblarni "O‘zbekneftgaz"ning loyiha instituti bajargan.

Sudlanuvchi loyihaning boshidanoq istiqbolsiz bo‘lgani haqidagi da’voni rad etdi. U avans to‘lovi uskunalarga buyurtma berish va tayyorgarlik ishlarini boshlash uchun zarur bo‘lganini tushuntirdi. Keyinroq qo‘shimcha tahlillardan so‘ng qurilishni to‘xtatib turishga qaror qilingan. Mutaxassislar gazni qo‘shni Ko‘kdumaloq neft-gaz kondensat konidagi mavjud kompressor stansiyasidan foydalanib qazib olish mumkin, degan xulosaga kelishgan.

Sidiqovning ma’lum qilishicha, bu qaror bir necha million dollarni tejash imkonini bergan va shu sababli kompaniya manfaatlarini ko‘zlab qabul qilingan. Pudratchi avansni qaytarmaganidan so‘ng, "O‘zbekneftgaz" 2025-yil sentabr oyida sudga murojaat qilgan. Mablag‘lar keyinchalik Bosh prokuraturaning depozit hisobvarag‘iga kelib tushgan. Sidiqovning ta’kidlashicha, pullar naqdlashtirilmagan, zarar esa to‘liq qoplangan.

**10-epizod: Maxsusenergogaz bilan bog‘liq mablag‘lar**

11-epizod ham Maxsusenergogaz bilan bog‘liq. O‘tkazilgan mablag‘lar summasi qariyb 31,4 mlrd so‘mni tashkil etgan. Qatlam bosimining pasayishi sababli "Kultak" konidan foydalanish muddatini 2044-yilgacha uzaytirish uchun kompressor stansiyasini qurish talab etilgan. Ishlar boshlanmagan, chunki avvaliga texnik o‘lchovlarni o‘tkazish zarur bo‘lgan. Bu ma’lumotlar ham pudratchiga, ham stansiyada o‘rnatilishi kerak bo‘lgan uskunaning xorijiy ishlab chiqaruvchisiga kerak edi.

Sudlanuvchi rahbariyat keyinchalik qarzni hisobdan chiqarishni ko‘zlab, avansni qasddan undirmagan, degan taxminni rad etdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, da’vo muddati 2028-yilning oxirida tugashi kerak edi. Sidiqov, shuningdek, o‘zining davrida "O‘zbekneftgaz"da debitorlik qarzdorligi bo‘yicha arizalarni shakllantiradigan avtomatlashtirilgan tizim joriy etilganini so‘zlab berdi. Shundan so‘ng yuridik departament materiallarni sudga yuborgan. Sudlanuvchining bayonot berishicha, ushbu loyiha bo‘yicha mablag‘lar ham Bosh prokuraturaning depozit hisobvarag‘iga o‘tkazilgan. U bu pullar naqdlashtirilgani yoki legallashtirilgani haqidagi taxminni yana bir bor rad etdi.

**11-epizod: Afg‘onistondagi To‘ti-Maydon konida gaz qidiruvi geologiyasi loyihasi**

12-epizod Afg‘onistondagi To‘ti-Maydon konida gaz qidiruvi geologiyasi loyihasiga taalluqli. Ayblovning dalillaridan biri, Sidiqovning ko‘rsatmalariga ko‘ra, tayyor texnik-iqtisodiy asosnomaning (TIA) yo‘qligidir. Sudlanuvchi esa dastlabki geologiya-qidiruv ishlari o‘tkazilib, zaxiralar to‘g‘risida ma’lumot olinmaguncha to‘laqonli TIA tuzishning imkoni yo‘qligini aytib, bunga e’tiroz bildirdi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, mamlakat ichida gaz qazib olish hajmlari kamayishi fonida "O‘zbekneftgaz" Afg‘onistonda gaz qidirish va qazib olish bo‘yicha taklif tayyorlab, uni Vazirlar Mahkamasiga kiritgan. Loyiha davlat portaliga joylashtirilgan va hukumat tomonidan qo‘llab-quvvatlangan. Loyihani amalga oshirish uchun kompaniya tashkil etilgan. Afg‘oniston tomoni mahalliy bankka 24 mln dollar miqdorida kafolat depozitini joylashtirishni talab qilgan. Yana taxminan 2 mln dollarni dastlabki ishlarga, jumladan, yo‘l qurilishi va hududni tayyorlashga yo‘naltirish rejalashtirilgan.

Sidiqovning ta’kidlashicha, "O‘zbekneftgaz" 60 foizlik ulushni, qolgan 40 foizini esa boshqa ikki sarmoyador olishi kerak bo‘lgan. Davlat kompaniyasi Eriell kompaniyasiga Afg‘oniston bankiga joylashtirish uchun yillik 14 foiz stavkada 24 mln dollar qarz ajratgan. Texnik-iqtisodiy asosnomani dastlabki geologiya-qidiruv ishlari o‘tkazilgach, 2026-yil oxirigacha tayyorlash rejalashtirilgan edi. Sidiqovning fikricha, loyiha Afg‘onistondan gaz yetkazib berilishini ta’minlashi va O‘zbekistonning energetik xavfsizligiga hissa qo‘shishi mumkin edi.

**12-epizod: Anorbank’ga ikkita ma’muriy binoning sotilishi**

Sodiqov 13- va 14-epizodlarni birlashtirdi. Ular Anorbank’ga ikkita ma’muriy binoning sotilishi bilan bog‘liq bo‘lib, ayblovga ko‘ra, binolar arzonlashtirilgan narxda sotilgan. Taxmin qilinayotgan zarar qariyb 58 mlrd so‘mga baholangan. Sidiqov hukumatning davlat organlari va tashkilotlarini kelgusida Yangi Toshkentga ko‘chirishni e’lon qilganini eslatdi. Yangi ma’muriy markaz qurilishini qisman eski binolarni sotish hisobidan moliyalashtirish ko‘zda tutilgan edi.

Gap Istiqbol ko‘chasi, 21-uy ("O‘zbekneftgaz"ning sho‘ba korxonasiga tegishli bo‘lgan bino, u yerda Energetika vazirligi joylashgandi) hamda Shahrisabz ko‘chasi, 85A-uyda (sobiq "O‘ztransgaz" binosi) joylashgan obyektlar haqida bormoqda. Sidiqovning so‘zlariga ko‘ra, binolarga bir necha xaridor qiziqish bildirgan. Anorbank asoschisi Qahramonjon Olimov bank ikkala obyektni ham baholovchilar belgilaydigan narxda sotib olishga tayyorligini ma’lum qilgan.

Ochiq auksion o‘tkazilganida, binolar turli xaridorlarning qo‘liga tushishi mumkin edi, bankka esa xodimlari ko‘pligi sababli ikkala obyekt ham kerak bo‘lgan. Hukumat qarori asosida ular to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotilgan: "O‘zbekneftgaz" binosi — taxminan 254 mlrd so‘mga, "O‘ztransgaz" binosi — 185 mlrd so‘mga. Sudlanuvchining ta’kidlashicha, tushgan mablag‘lar to‘liqligicha Yangi Toshkent qurilishi direksiyasiga o‘tkazilgan. Sidiqov ayblovda tilga olingan, binolardan birini ta’mirlash bilan bog‘liq yana 12 mlrd so‘mga yaqin mablag‘ni avval bajarilgan ishlar uchun qarzdorlik deb atadi. Shuningdek, u Vazirlar Mahkamasi to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotishga yoki yopiq auksion o‘tkazishga ruxsat berish huquqiga ega bo‘lganini, chunki tegishli vakolatlar prezident qarori bilan taqdim etilganini bayon qildi.

**13-epizod: Petromaruz Uzbekistan kompaniyasiga "Jarqo‘rg‘onneft" aktivining sotilishi**

15-epizod Petromaruz Uzbekistan kompaniyasiga "Jarqo‘rg‘onneft" aktivining sotilishi bilan bog‘liq. Ayblovda qariyb 254 mlrd so‘mlik mablag‘ qayd etilgan. Sidiqovning aytishicha, bitim u lavozimga tayinlanishidan oldin tuzilgan. Hukumat qarorida obyektni besh yil muddatga bo‘lib to‘lash sharti bilan sotish ko‘zda tutilgan edi.

Baholashni bir nechta kompaniya, jumladan, Ernst&Young ham o‘tkazgan. Sidiqov baholar o‘rtasidagi asossiz farq haqidagi da’voni rad etdi. Xaridor to‘lov majburiyatlarini bajarmaganidan so‘ng "O‘zbekneftgaz" sudga murojaat qilgan. Sud 72,6 mlrd so‘m va penya undirish to‘g‘risida qaror chiqargan. Sidiqov, shuningdek, Petromaruz pullarining keyinchalik boshqa xususiy korxonalar hisobvaraqlariga o‘tkazilgani haqidagi da’volarga ham izoh berdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, "O‘zbekneftgaz" xususiy kompaniyaning o‘z mablag‘larini qanday tasarruf etishini nazorat qila olmasdi. Uning ta’kidlashicha, bitimga Vazirlar Mahkamasining qarori asos bo‘lgan, xaridor tomonidan to‘lov amalga oshirilmagani esa iqtisodiy nizoga va sud orqali undiruvga sabab bo‘lgan.

**14-epizod: "Berdaq" konidagi burg‘ilash ishlariga Rossiyaning "Energiya neftegazovogo servisa" (ENGS) kompaniyasini jalb qilish**

16-epizod "Berdaq" konidagi burg‘ilash ishlariga Rossiyaning "Energiya neftegazovogo servisa" (ENGS) kompaniyasini jalb qilish bilan bog‘liq. Ko‘rsatmalardan ma’lum bo‘lishicha, ayblov tomoni rossiyalik pudratchining ishlar qiymatini "O‘zneftgaz burg‘ilash ishlari" ("O‘zbekneftgaz" qoshidagi kompaniya) hisob-kitoblari bilan taqqoslamoqda. Mahalliy kompaniya ishlarni taxminan 59,8 mlrd so‘mga, xorijiy kompaniya esa 106 mlrd so‘mga baholagan.

Sidiqov takliflarning shartlari turlicha bo‘lganini bildirdi. "O‘zneftgaz burg‘ilash ishlari" quduqni taxminan 200 kunda burg‘ilashni rejalashtirgan, rossiyalik kompaniya esa uni 90 kunda yakunlashga va’da bergan. Bundan tashqari, pudratchi Rossiyadan moliyalashtirish jalb qilgan, to‘lovni olti oyga bo‘lib to‘lash imkoniyatini taqdim etgan va hisob-kitoblarni rublda amalga oshirishni taklif qilgan. Sidiqov tashqi kompaniyani jalb qilish zaruratini o‘z quvvatlari yetishmasligi bilan izohladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, "O‘zneftgazburg‘ilash"da 23 ta burg‘ilash dastgohi bo‘lgan, holbuki yillik rejada 100 ga yaqin quduq burg‘ilash ko‘zda tutilgandi. Sudlanuvchining ta’kidlashicha, maqsad pul o‘zlashtirish uchun narxda tafovut yaratish emas, balki ishlarni tezlashtirish va qazib olish hajmini oshirish bo‘lgan.

Prokuror savollari davomida va’da qilingan 90 kunlik muddatga amal qilinmagani oydinlashdi: aslida ishlar qariyb 197 kun davom etgan, ya’ni mahalliy kompaniya jadvalida nazarda tutilgan muddat bilan deyarli bir xil. Sidiqov pudratchini tanlashda nafaqat e’lon qilingan muddatlar, balki uning avvalgi natijalari, texnik imkoniyatlari va moliyalashtirish manbalari ham baholanganini aytdi. Uning qayd etishicha, amalga oshirilgan burg‘ilash ishlari 6 mlrd kub metrga yaqin gaz olish imkonini bergan, bu esa qishki mavsumdagi talabni qisman qoplashga yordam bergan. Sud hali bu dalilni va uning aniq shartnoma bilan bog‘liqligini tekshirishi lozim.

**15-epizod: Oil Ravon Servis kompaniyasi tomonidan quvurlar yetkazib berilishi**

17-epizod Oil Ravon Servis kompaniyasi tomonidan taxminan 37,1 mlrd so‘mlik quvurlar yetkazib berilishi bilan bog‘liq. Sidiqovning ta’kidlashicha, xarid u lavozimga tayinlanishidan avval boshlangan: mahsulot 2023-yil yanvar oyida birjaga qo‘yilgan, shartnoma fevralda tuzilgan, u esa "O‘zbekneftgaz" raisi lavozimiga mart oyida tayinlangan. Shu sababli u yetkazib beruvchini tanlash va shartnoma tuzishda go‘yoki til biriktirganlik da’vosiga javoban buni tashkillashtirish "jismonan va yuridik jihatdan" mumkin bo‘lmaganini ma’lum qildi.

Shuningdek, Sidiqov yetkazib berish soxta bo‘lgani haqidagi da’voni rad etdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, quvurlar amalda yetkazib berilgan, komissiya tomonidan ko‘zdan kechirilib, qabul qilingan, mahsulotlar mavjudligi esa dalolatnomalar va xodimlarning ko‘rsatmalari bilan tasdiqlangan. Keyinchalik yetkazib beruvchi qariyb 20 mlrd so‘m asosiy qarz va 10 mlrd so‘mga yaqin penya undirishni talab qilgan. 2023-yil avgust oyida tomonlar mediatsiya kelishuvini tuzishgan. Sudlanuvchi ushbu epizodni mablag‘larni o‘zlashtirish emas, balki haqiqatda yetkazib berilgan quvurlar uchun to‘lov yuzasidan kelib chiqqan nizo deb atadi.

**16-epizod: Turbina uskunalarini ta’mirlash va Oilgasservisinvest kompaniyasi**

18-epizod turbina uskunalarini ta’mirlash va Oilgasservisinvest kompaniyasi bilan bog‘liq. Taxmin qilinayotgan zarar miqdori qariyb 15,1 mlrd so‘mga baholanmoqda. Sidiqovning so‘zlariga ko‘ra, "O‘zbekneftgaz" dastlab Siemens’ga murojaat qilishni rejalashtirgan, biroq kompaniya ta’mirlash ishlarini faqat sakkiz oydan keyin boshlay olardi. Uskunani tezroq ishga tushirish zarurati tufayli Germaniyaning boshqa bir kompaniyasi — Chemie Elektronik (uning manfaatlarini Oilgasservisinvest himoya qilgan) topilgan va u ishlarni uch oy ichida taxminan 13 mlrd so‘mga bajarishga va’da bergan.

Sidiqovning qayd etishicha, loyiha bilan uning o‘rinbosari shug‘ullangan, shartlarni kelishib, shartnomani imzolagan ham o‘sha bo‘lgan. Sobiq raisning so‘zlariga ko‘ra, u bu qarorlarga aralashmagan. Pudratchi ishlarni belgilangan muddatda bajarmagan. Sentabr va dekabr oylarida "O‘zbekneftgaz" e’tiroznomalar yuborgan, shundan so‘ng sudga murojaat qilib, qariyb 15,5 mlrd so‘m va taxminan 4 mlrd so‘m penya undirishni talab qilgan. Jinoyat ishi qo‘zg‘atilgach, 15 mlrd so‘mdan ortiq mablag‘ Bosh prokuraturaning depozit hisob raqamiga o‘tkazilgan. Sidiqov pullar qaytarilganini, ushbu holatni esa davlatga qaytarib bo‘lmas zarar sifatida emas, balki shartnoma majburiyatlarining bajarilmasligi deb qarash kerakligini ta’kidlagan.

**17-epizod: Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish**

So‘nggi, 19-epizod Jinoyat kodeksining 243-moddasi — jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish bilan bog‘liq. Sidiqovning so‘zlariga ko‘ra, tergov unga va uning qarindoshlariga aloqador bo‘lgan 20 ga yaqin ko‘chmas mulk obyekti va 4 ta avtomobilni xatlovga olgan. Uning aytishicha, ro‘yxatga nafaqat yaqin oila a’zolarining, balki uzoq qarindoshlari, familiyadoshlari va o‘zi tanimaydigan kishilarning ham mol-mulki kiritilgan. Uning so‘zlariga ko‘ra, ko‘chmas mulkning bir qismi 2014−2018-yillarda va 2022-yilda, ya’ni u "O‘zbekneftgaz" boshqaruvi raisi etib tayinlanishidan avval sotib olingan. Sidiqov mazkur mulk tergov tomonidan unga qo‘yilayotgan jinoyatlardan olingan daromadlar hisobiga olingani haqidagi da’voni rad etdi.

Ko‘rsatmalarning asosiy qismi yakunlangach, prokuror va advokatlar Sidiqovga ayrim epizodlar yuzasidan savollar berdi. Davlat ayblovchisi 90 kun ichida quduq burg‘ulashni va’da qilgan rossiyalik pudratchi nega amalda 197 kunga yaqin ishlaganiga aniqlik kiritishni so‘radi. Sidiqov yana shartnoma shartlari majmuiga — kompaniyaning tajribasi, texnik imkoniyatlari va ajratilgan moliyalashtirishga ishora qildi. "Bu uyda pishirilgan osh bilan restoranda buyurtma qilingan oshning narxini solishtirishdek gap", — dedi u ishlarning qiymatidagi farq haqida gapirar ekan.

Tomonlar, shuningdek, topshirilgan konlarni baholash masalasiga ham qaytdi. Sidiqov aktivlarning qiymati o‘zgarmaganini, hisob-kitoblardagi farq esa QQS stavkasi pasaytirilgach paydo bo‘lganini takrorladi. Advokat mol-mulkni topshirish to‘g‘risidagi qarorlar kim tomonidan qabul qilinganiga aniqlik kirituvchi savol berdi. Sudlanuvchi aktivlar ro‘yxati va ularni sotish shartlari hukumat qarorlari bilan tasdiqlanganini aytdi.

Ark Chemical loyihasi bo‘yicha Sidiqov "O‘zbekneftgaz" faqat 40 foiz ulushga egalik qilgani va majoritar sherikning harakatlarini bir o‘zi belgilay olmasligini yana bir bor ko‘rsatib o‘tdi. Shuningdek, u kelgusi yil uchun gaz qazib olish rejalari Schlumberger mutaxassislari bilan hamkorlikda tuzilganini aytdi. Rejalarda qayerda qazib olishni ko‘paytirish mumkinligi, qancha quduq burg‘ilash kerakligi, kompressor stansiyalarini qachon ishga tushirish va rejani bajarish uchun qanday texnik chora-tadbirlar zarurligi belgilab olingan edi. Sudlanuvchining aytishicha, bu prognozlar pudratchilarni jalb qilish va loyihalarni moliyalashtirish uchun asos bo‘lib xizmat qilgan.

Sidiqov, shuningdek, Enter Engineering, Rossiyaning "Energiya neftegazovogo servisa" va Eriell kompaniyalari bilan loyihalar va shartnomalarni muhokama qilish chog‘ida ushbu kompaniyalarning benefitsiari Baxtiyor Fozilov bilan bevosita muloqot qilganini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, u ishda nomi tilga olingan Enter Engineering vakili Ulug‘bek Usmonov ko‘rib chiqilayotgan loyihalarda qanday rol o‘ynaganini bilmaydi va uning muzokaralarda yoki qarorlar qabul qilishda ishtirok etganini ko‘rmagan.

Tanaffuslardan birida sudya yordamchisi Gazeta muxbirining oldiga kelib, uning shaxsiga aniqlik kiritdi va sud jarayonini yoritish go‘yoki taqiqlanganini aytdi. Jurnalist avvalgi sud majlisida qatnashganini va ishning borishi haqida allaqachon material e’lon qilganini ma’lum qildi. Sud avvalroq foto-, video- va audioyozuvlarni cheklagan, biroq ochiq sud jarayonini matn shaklida yoritishga taqiq qo‘ymagan edi. Yordamchi sudyaga jurnalistning hozirligini ma’lum qilgach, raislik qiluvchi uning shaxsiga aniqlik kiritdi va ma’lumotlarni ehtiyotkorlik bilan e’lon qilishga chaqirdi. Shu bilan birga, sudya jarayon ochiq ekani va ommaviy axborot vositalari erkinligi mavjudligi sababli majlisni yoritishni taqiqlay olmasligini ma’lum qildi. Shundan so‘ng ayrim advokatlar ish ishtirokchilarining ko‘rsatmalarini e’lon qilishga qarshi chiqdilar.

Ishni ko‘rib chiqish davom etmoqda. Sud hali hujjatlarni o‘rganishi, qolgan sudlanuvchilar va guvohlarni so‘roq qilishi, yetkazilgan zarar miqdorini tekshirishi hamda ayblov va himoya tomonlarining vajlariga huquqiy baho berishi lozim. Jarayon yakunlanmaguncha, o‘zlashtirish, mansabni suiiste’mol qilish, loyihalarning soxtaligi va daromadlarni legallashtirish haqidagi da’volar sud tomonidan tekshirilishi kerak bo‘lgan ayblov versiyasi bo‘lib qoladi. Sidiqovning qarorlar xo‘jalik zaruratidan kelib chiqqani, hukumat qarorlari ijro etilgani va fuqarolik-huquqiy nizolar mavjudligi to‘g‘risidagi tushuntirishlariga ham hali sud tomonidan huquqiy baho berilmadi.

Navbatdagi sud majlisi 7-avgust kuni bo‘lib o‘tdi.