LIVE: «Samarkand-2028» sun’iy yo‘ldoshining uchirilishi
O‘zbekiston 5 avgust kuni «Samarkand-2028» giperspektral Yerni masofadan zondlash sun’iy yo‘ldoshini orbitaga chiqarishni rejalashtirmoqda. Uchirish Xitoydagi Haiyan-Vostok kosmodromidan, Toshkent vaqti bilan soat 07:00 dan 09:00 gacha amalga oshiriladi.
JONLI EFIR: «Samarkand-2028» sun’iy yo‘ldoshining parvozi
Toshkent, O‘zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekiston 5-avgust kuni «Samarkand-2028» nomli giperspektral Yerni masofadan zondlash sun’iy yo‘ldoshini orbitaga chiqarishni rejalashtirmoqda. Ushbu uchirish Xitoyning Haiyan-Vostok kosmodromidan amalga oshirilishi kutilmoqda va Toshkent vaqti bilan soat 07:00 dan 09:00 gacha bo‘lib o‘tishi taxmin qilinmoqda.
«Samarkand-2028» Yerni masofadan zondlash sun’iy yo‘ldoshining uchirilishi «O‘zbekkosmos» agentligining YouTube-kanalida jonli efirda namoyish etilmoqda.
Ushbu sun’iy yo‘ldosh Xitoyning STAR.VISION kompaniyasi tomonidan O‘zbekistonning Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi — «O‘zbekkosmos» bilan hamkorlikda yaratilgan. Agentlik ushbu missiyani milliy kosmik dasturni rivojlantirish, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish hamda O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasidagi ilmiy-texnologik hamkorlikni mustahkamlash yo‘lidagi muhim qadam deb hisoblaydi.
«Samarkand-2028» giperspektral Yerni masofadan zondlash sun’iy yo‘ldoshlari turkumiga kiradi. An’anaviy, cheklangan spektral diapazonlarda ishlaydigan sun’iy yo‘ldoshlardan farqli o‘laroq, u Yer yuzasidan qaytgan nurlanishni 20 dan ortiq spektral diapazonda tahlil qilish imkoniyatiga ega. Bu qishloq xo‘jaligi ekinlarining holati, suv va tabiiy resurslar, atrof-muhit haqida yanada batafsil ma’lumot olish, shuningdek, yerdan foydalanishdagi o‘zgarishlarni kuzatish imkonini beradi.
Apparatning asosiy xususiyatlaridan biri — «O‘zbekkosmos» mutaxassislari tomonidan ishlab chiqilgan sun’iy intellekt moduli. U sun’iy yo‘ldosh ma’lumotlarining bir qismini Yerga uzatishdan oldin bevosita kosmik apparat bortida qayta ishlash uchun mo‘ljallangan. Agentlik ma’lumotlariga ko‘ra, bu uzatiladigan axborot hajmini qisqartirish, zarur ma’lumotlarni tezroq olish va ularni keyingi tahlil qilish samaradorligini oshirish imkonini beradi.
Sun’iy yo‘ldoshdan olinadigan ma’lumotlarni qishloq xo‘jaligi, suv resurslarini boshqarish, atrof-muhit va tabiiy resurslar monitoringi, favqulodda vaziyatlarni erta aniqlash, shaharsozlik hamda yerdan oqilona foydalanish sohalarida qo‘llash rejalashtirilmoqda. Loyiha, shuningdek, kosmik texnika, sun’iy intellekt va sun’iy yo‘ldosh ma’lumotlarini qayta ishlash yo‘nalishlarida milliy mutaxassislarni tayyorlash uchun texnologik maydon sifatida ham xizmat qiladi.
«Samarkand-2028» nomi 2028-yilda Samarqand shahrining 79-Xalqaro astronavtika kongressiga mezbonlik qilishi bilan bog‘liq. Ushbu forumni O‘zbekistonda o‘tkazish to‘g‘risidagi qaror 2025-yilda Sidneyda (Avstraliya) bo‘lib o‘tgan Xalqaro astronavtika kongressida qabul qilingan edi.
Agentlikda uchirish vaqti noqulay ob-havo sharoitlari yoki texnik xavflar yuzaga kelgan taqdirda o‘zgartirilishi yoki boshqa muddatga ko‘chirilishi mumkinligini ta’kidlashdi. Bunday qarorlar xalqaro amaliyotda odatiy hol bo‘lib, kosmik missiya xavfsizligi va barcha tizimlarning ishonchli ishlashini ta’minlash maqsadida qabul qilinadi.