Chaykoga suiqasddan buyon 4 kun o‘tdi. Hozirgacha nimalar ma’lum?
Aftidan, generalning o‘zi tirik qolgan, ammo uning qizi jarohat olgan, kuyovi esa halok bo‘lgan.
Chaykoga suiqasddan to‘rt kun o‘tib, voqea tafsilotlari va uning oqibatlari haqida ma’lumotlar yig‘ilmoqda.
**Voqea tafsilotlari:**
1-avgust kuni Moskvadagi "Balzi Rossi" italyan restoranida portlash sodir bo‘ldi. Milliy aksilterror qo‘mitasining xabariga ko‘ra, noma’lum ayol ichkariga olib kirishga uringan qo‘lbola bomba harakatga keltirilgan. "Kommersant" manbasining aniqlik kiritishicha, ayol kurer bo‘lgan va "sovg‘a" solingan qutini olib kelgan. Binoga kirishda uni qo‘riqchi to‘xtatgan va shu onda quti portlab ketgan. "Kommersant" nashrining yozishicha, kurer o‘zi nima olib kelganidan bexabar bo‘lgan bo‘lishi mumkin. Portlash oqibatida ayolning tanasi "tom ma’noda sochilib ketgan".
**Nishon kim bo‘lgan?**
Taxminlarga ko‘ra, restoranda Havo-kosmik kuchlari bosh qo‘mondoni Aleksandr Chaykoning yubileyi nishonlanayotgan edi. U 2026-yil may oyida Rossiya Havo-kosmik kuchlari (havo hujumidan mudofaa tizimi uchun ham mas’ul) rahbarligiga tayinlangan. Bungacha Suriyadagi harbiy amaliyotga boshchilik qilgan, shuningdek, 2022-yilda rus qo‘shinlarining Kiyev oblastiga yurishini boshqargan. Kiyev oblasti ukrainlar tomonidan ozod qilinganidan so‘ng, tinch aholi vakillari qiynoqqa solingani va o‘ldirilganiga oid ko‘plab dalillar topilgan. Ukraina tomoni Chaykoni Kiyev oblastidagi fuqarolik ob’yektlarini bombalashga buyruq berishda ayblagan. U "Balzi Rossi"dagi ziyofatdan besh kun oldin 55 yoshga to‘lgan edi. Xabarlarga ko‘ra, general restoranda qo‘shaloq bayram – ham tug‘ilgan kuni, ham yuqori lavozimga tayinlanganini nishonlamoqchi bo‘lgan.
**Qurbonlar va jabrlanganlar:**
Voqea joyida uch kishi halok bo‘lgan, yana ikki kishi shifoxonada jon bergan. Portlashdan keyin Milliy aksilterror qo‘mitasi 21 kishi jarohatlangani, kurer, uni to‘xtatib qolgan qo‘riqchi hamda restoranga tashrif buyurganlardan biri (u portlash vaqtida verandada edi) halok bo‘lganini ma’lum qildi. Keyinroq yana ikki kishi shifoxonada vafot etgani haqida xabar tarqaldi. Rossiyaning Italiyadagi elchixonasi 3-avgust kuni e’lon qilgan postda ham "Balzi Rossi"da besh kishi halok bo‘lib, 19 kishi "jiddiy jarohat olgani" aytiladi. Rasmiylar hodisani terakt deb atagan, ammo uning nishoni aynan Chayko bo‘lganini tasdiqlamagan.
**Qurbonlar haqida norasmiy ma’lumotlar:**
Norasmiy xabarlarda qurbonlar orasida Chaykoning kuyovi ham borligi aytiladi. "Verstka" xabariga ko‘ra, jabrlanganlardan biri generalning 25 yoshli qizi Mariya Chayko (turmush o‘rtog‘ining familiyasi bo‘yicha Mariya Peredriy) bo‘lishi mumkin – uning nomi kuchishlatar tuzilmalarga yaqin bo‘lgan telegram-kanallar tomonidan tarqatilgan jabrlanuvchilar ro‘yxatida keltirilgan. Ro‘yxatda Mariyaning turmush o‘rtog‘i, 27 yoshli Daniil Peredriy ham bor. Bloger Anatoliy Shariy ma’lumotiga ko‘ra, u "rafiqasi tomon uchib kelayotgan oskolka parchasini o‘z tanasi bilan to‘sgan". Peredriyning o‘limi bo‘yicha boshqa tafsilotlar yo‘q. General Chaykoning holati haqida ham ma’lum qilinmagan.
**Mariya Chayko va Daniil Peredriy haqida ma’lumotlar:**
"Agenstvo" sizdirilgan materiallar asosida aniqlashicha, Mariya Chayko 2023-yil Moskva huquq va boshqaruv institutini tamomlagan. Keyingi ikki yil mobaynida u notarial idorada yuridik maslahatchi sifatida ishlagan, oyiga 2 mingdan 39 ming rublgacha maosh olgan. Sizdirilgan ma’lumotlarda u BMW rusumli avtomobil egasi sifatida ham ko‘rsatilgan.
Daniil Peredriy 2021-yilda Plexanov nomidagi Rossiya iqtisodiyot universitetini tamomlagan. Ma’lumotlar bazasidan ma’lum bo‘lishicha, u Lexus rusumli avtomobil egasi, instruktor sportchi va xususiy tadbirkor – uning "Neksum-grupp" kompaniyasi kosmetika mahsulotlari ishlab chiqarish va bunday mahsulotlar uchun qadoqlar yetkazib berish bilan shug‘ullangan. 2022-yil 26-sentyabrda, Rossiyada harbiy safarbarlik e’lon qilinganida, Peredriy Armanistonga jo‘nab ketgan, ammo bir oy o‘tib Turkiya orqali Rossiyaga qaytgan.
Mariya Chayko 2025-yil aprelida yangi familiya bo‘yicha pasport olgan. Fotosessiyaga ko‘ra nikoh marosimi 2025-yil iyunida Moskva oblasti Odinsovo shaharchasidagi Dovil posyolkasida joylashgan Villa Rotonda restoranida bo‘lib o‘tgan. Nashr Villa Rotonda’ni "Moskva oblastidagi eng qimmat banket zallaridan biri" deb atagan.
**Boshqa jabrlangan qarindoshlar:**
"Verstka" nashri taxminiga ko‘ra, portlash vaqtida Havo-kosmik kuchlari bosh qo‘mondonining yana ikki qarindoshi jabrlangan bo‘lishi mumkin. Gap Daniil Peredriyning otasi, general Chaykoning qudasi Aleksandr Peredriy, shuningdek, generalning rafiqasining qarindoshi bo‘lgan Yevdokiya Kirillova haqida ketmoqda. Nashr manbasi "112" telegram-kanalida qo‘yilgan videoda Aleksandr Peredriyni tanigan – bu videoda tez yordam mashinasi oldidan ko‘ylagi qonga belangan erkak o‘tayotgani ko‘rinadi (lekin qon uniki bo‘lmasligi ham mumkin). Yevdokiya Kirillova esa jabrlanuvchilar ro‘yxatida "Yevdokiya S." va "Yevdokiya K." nomlari bilan kelgan. Mash nashriga ko‘ra, u 20 yoshda.
**Italiya va Ukraina munosabati:**
RFning Italiyadagi elchixonasi bayonotida "Balzi Rossi"dagi portlash italyanlarga qarshi qaratilgani aytiladi. Rimdagilar esa bu versiyani rad etgan. Rossiya diplomatik missiyasi bayonotida: "Moskvadagi eng yaxshi italyan restoranlaridan birida terakt uyushtirishni rejalashtirgan Kiyev terrorchilari Rossiyada ishlayotgan italiyaliklarni qo‘rqitmoqchi, ularga nishonda ekani va har qanday paytda navbatdagi qurbonga aylanishi mumkinligini ko‘rsatmoqchi edi", – deyilgan. Italiya TIV rahbari Antonio Tayani bu izohni yolg‘on deb atadi: "Ukrainlarga italyanlarni qo‘rqitib qo‘yish nima uchun kerak? Aksincha, biz Ukrainani qo‘llayotganimiz tufayli ruslar italyanlarni qo‘rqitmoqda". Shu bilan birga, Ukraina portlash uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmagan; Kiyev vakillaridan hech kim bu hodisa haqida na to‘g‘ridan-to‘g‘ri, na bilvosita munosabat bildirgan.
**Restoranning dastlabki va keyingi bayonotlari:**
"Balzi Rossi"dagilar portlashdan keyin "restoran va oshxona ideal holatdaligi" haqida xabar berishgandi. Keyin uzr so‘rab chiqishdi. Portlashdan keyingi dastlabki ma’lumotlarda bu gaz sizib chiqishi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkinligi aytilgandi. Katta ehtimol bilan, shu xabarni rad etish uchun shef-oshpaz Karmine Alfiyeri instagramdagi sahifasida restoran va oshxona "ideal holatdaligi" va "muammo" binodan tashqarida ro‘y bergani haqida xabar bergan. "Balzi Rossi" restorani akkauntida esa shunday deyilgan: "Barchaga qo‘llab-quvvatlov va befarq bo‘lmagani uchun minnatdorchilik bildiramiz. Restoranimiz bilan barchasi joyida". Keyinroq restoran uzr so‘rab, qurbonlarning oila a’zolariga yordam va’da qildi hamda vaqtincha yopilganini e’lon qildi. Kseniya Sobchak restoran faoliyatini 5-avgustdan tiklashi mumkinligi haqida yozgan.
**Xavfsizlik protokollari bo‘yicha savollar:**
Restorandagi portlash yuqori martabali rossiyalik harbiylar uchun xavfsizlik protokollari borasida savollar tug‘dirdi. FXXning iste’fodagi podpolkovnigi, "Alfa guruhi ofitserlari" ittifoqi prezidenti Aleksey Filatov "mulozimlarga qarshi „muvaffaqiyatli teraktlar“ bo‘lib turganda" ziyofatlarni oddiy restoranlarda o‘tkazishga yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi, degan fikrni bildirdi. Politolog Yekaterina Shulman teraktdan so‘ng feysbukda rossiyalik harbiylarga suiqasddan qanday qochish kerakligi haqida yo‘riqnoma joylashtirdi (uning so‘zlariga ko‘ra, yo‘riqnoma Mudofaa vazirligi gospitallarida tarqatilmoqda). Unda tashqi ko‘rinishni qisman o‘zgartirish, yetkazib berish xizmatlaridan voz kechish va "kutilmaganda yetkazib berilgan posilkalarga yaqinlashmaslik" tavsiya etiladi.