70-yillardagi odamlar nega ancha baxtliroq bo‘lgan: bugun bizga yetishmayotgan 7 odat
70-yillarda odamlar nega baxtliroq bo‘lgan: bugun bizga yetishmayotgan 7 odat
Zamonaviy hayotning shiddatli sur’ati ko‘pincha bizni oddiy quvonchlardan mahrum etadi, vaholanki, ruhiy muvozanatning siri aynan shularga yashiringan. Keling, o‘sha davr odamlarini stressga chidamliroq qilgan narsalarni eslab, ularni kundalik hayotimizga qanday qaytarish haqida o‘ylab ko‘raylik.
**1. Ofis va uy o‘rtasidagi aniq chegara**
O‘sha paytlarda ish kuni kabinet eshigini yopishingiz yoki korxona darvozasidan chiqishingiz bilan tugardi. Oqshom oila davrasida o‘tar va hech qanday ish masalalari bu xotirjamlikni buza olmasdi. O‘shanda bir zumda javob talab qiladigan messenjerlar va kecha-yu kunduz "jonli" bo‘ladigan korporativ chatlar yo‘q edi.
Hozir ruhiy salomatlik bo‘yicha mutaxassislar bir narsani takrorlashmoqda: toliqib qolmaslik uchun o‘ziga chegara qo‘ya bilish kerak. Agar uyga ish olib kelishni to‘xtatsangiz, kechki ovqatdan so‘ng pochtani tekshirmasangiz yoki bildirishnomalarni o‘chirib qo‘ysangiz, tashvish darajasi sezilarli darajada pasayadi.
**2. Qo‘shnilar bilan suhbat — o‘ziga xos terapiya**
Ilgari hovlilar va podyezd oldidagi o‘rindiqlar odamlarni o‘ziga tortadigan maskan edi. Bolalar o‘ynab yurganida kattalar yangiliklar almashar, ob-havoni muhokama qilar yoki shunchaki ikki og‘iz so‘z qotishardi. Bu qisqa suhbatlar hamjihatlik va xavfsizlik hissini yaratardi. Qo‘shni devor ortida kim yashashini bilardingiz va kerak bo‘lsa, ularning yordamiga tayanish mumkin edi.
Bugun biz odamlar bilan tobora ko‘proq smartfon orqali muloqot qilmoqdamiz, bu esa yolg‘izlik hissini keltirib chiqarmoqda. Holbuki, oddiy ko‘z qarashi va yoningizdagi inson bilan jonli suhbat mo‘jizalar yaratadi. Bunday muloqot har qanday antidepressantdan ko‘ra yaxshiroq taranglikni yengillashtiradi, chunki u bizga daxldorlik tuyg‘usini beradi.
**3. Fitnes-trekersiz ko‘chaga chiqish**
70-yillarda odamlar hovliga o‘n ming qadam yurish yoki yugurish uchun chiqishmagan. Ular jo‘yaklarni yumshatishar, badminton o‘ynashar, mashina yuvishar yoki shunchaki skameykada kitob o‘qib o‘tirishardi. Bu tabiiy bir hol edi.
Bunday vaqt o‘tkazish miyaga qayta yuklanish imkonini berardi. Quyosh nuri va toza shabada maishiy muammolardan chalg‘itib, fikrlar oqimini sekinlashtirardi. Psixologlar hozirgacha bu usulni asablarni tinchlantirishning eng oson yo‘li sifatida tavsiya qilishadi. Bosib o‘tilgan kilometrlar va yoqilgan kaloriyalar haqida o‘ylamasdan, shunchaki sayr qilganingizda, o‘zingizga ayni lahzada bo‘lishga imkon berasiz.
**4. Hech narsa qilmaslik san’ati**
Smartfonlar paydo bo‘lguniga qadar odamlar ko‘pincha avtobus kutib yoki shunchaki derazadan tashqariga qarab, sukunatda o‘tirishardi. O‘sha paytlarda zerikish muammo sanalmas, u odatiy hol edi. Miya cheksiz bildirishnomalar va qisqa videolar oqimidan haddan tashqari zo‘riqmasdi.
Ajablanarlisi shundaki, aynan shu sukunat lahzalari eng yaxshi g‘oyalarning tug‘ilishiga imkon berardi. Kishi o‘ziga shunchaki zerikish uchun vaqt bersa, uning tasavvuri faollashib, fikrlari tartibga tushadi. Bugungi kunda bu vaqtni behuda sarflashdek tuyulishi mumkin, biroq ba’zida telefonni chetga surib, shunchaki jim turish ham foydali — bu ichki muvozanatni tiklashga yordam beradi.
**5. Xobbi daromad manbai emas, quvonch manbai sifatida**
O‘tmishda odamlar faqat ko‘ngil uchun kashta tikishar, marka yig‘ishar yoki gitara chalishardi. Ularni o‘z mashg‘ulotini qanday qilib pulga aylantirish yoki yasagan buyumining surati qancha layk yig‘ishi kabi savollar qiynamasdi. Ular natija haqida o‘ylamay, jarayonning o‘zidan zavq olishardi.
Bunday yondashuv ortiqcha bosimdan xalos etib, hordiq chiqarish imkonini berardi. Agar har bir mashg‘ulot ishga aylanib qolsa, u dam olish bo‘lmaydi. Har daqiqada samarali bo‘lish shart emas.
**6. Oilaviy kechki ovqat**
Kechki ovqat butun oila bir dasturxon atrofida to‘planadigan o‘ziga xos marosim edi. Hatto orqa fonda televizor qo‘yilgan bo‘lsa ham, likopchalar yonida telefonlar yotmasdi. Odamlar kuni qanday o‘tganini aytib berar, bahslashar, kular va rejalari bilan o‘rtoqlashardi.
Bu yaqinlik lahzalari xavfsizlik va kunning nihoyasiga yetgani hissini berardi. Osoyishta suhbatlar o‘tgan kun voqealarini singdirishga yordam berardi. Buni bugun takrorlab ko‘ring: barcha gadjetlarni hech bo‘lmaganda bir soatga o‘chirib qo‘ying va uydagi muhit qanday o‘zgarishini o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rasiz.
**7. Aloqa doirasidan tashqarida bo‘lish huquqi**
Mobil aloqa paydo bo‘lgunga qadar odamlar uydan bemalol chiqib ketaverardi va ularni hech kim har bir arzimas narsa uchun bezovta qilolmasdi. Agar biror kishini uyidan topa olmasangiz, shunchaki xabar qoldirib, uning o‘zi qo‘ng‘iroq qilishini kutardingiz.
Bugun biz doimiy aloqada bo‘lish sindromidan aziyat chekyapmiz. Ko‘pchilik biror muhim narsani o‘tkazib yuborishdan qo‘rqib, telefonining ovozini o‘chirmaydi. Biroq psixologlarning ta’kidlashicha, bu shoshilinchlik illyuziyasi asab tizimini charchatadi. Siz bilan bog‘lanib bo‘lmaydigan vaqtning mavjudligi qo‘pollik belgisi emas, balki o‘z ruhiy salomatligingizga g‘amxo‘rlik qilishdir. 70-yillar odamlari qo‘ng‘iroqqa darhol javob bermasa, dunyo ostin-ustun bo‘lib ketmasligini bilishardi, shuning uchun ham ularning tabassum qilishiga sabablar ko‘proq edi.