Замбия судлари сайлов петицияларини топшириш муддати яқинлашиб келаётгани сабабли ёпилди
Президент Ҳакаинде Ҳичилеманинг иккинчи марта инаугурация маросимига тайёргарлик давом этаётганга ўхшайди.
Замбия суд бинолари яқинда бо'либ о'тган президентлик сайловлари натижаларига қарши чиқиш муддати яқинлашиб келаётган бир пайтда ёпилди, мухолифат номзоди Браян Мундубиле эса натижаларга қарши чиқишга ва'да берди.
Пойтахт Лусака ва бошқа жойлардаги суд бинолари ёпилди, г'айриоддий полиция иштироки ва киришга то'сқинлик қилиш учун кириш жойлари ёпишқоқ лента билан ёпилди. Душанба куни президентлик сайловлари натижаларига қарши петиция топширишнинг охирги куни бо'либ, бу ҳаракат 1-сентабрда бо'либ о'тадиган амалдаги президент Ҳакаинде Хилеманинг инаугурациясига та'сир қилиши мумкин.
Душанба куни судларга келган адвокатларга кетиш буюрилди. Бир адвокат ББСга унинг машинасига учта қуролли шахс яқинлашиб, о'зларини таништирганини ва унга яқин атрофдан чиқиб кетишни буюрганини ма'лум қилди. Ёпиқ суд бинолари орасида Лусакадаги Олий суд, Олий суд (шунингдек, Конституциявий суд жойлашган) ва бир нечта маҳаллий судлар бор. Ушбу биноларнинг қайта очилиш санаси нома'лумлигича қолмоқда ва ББС Замбия полицияси ва суд тизимидан изоҳ со'ради.
Ушбу воқеаларга қарамай, Хилеманинг инаугурациясига тайёргарлик давом этаётганга о'хшайди. Ёшлар ва спорт вазирлиги журналистларни маросим о'тказиладиган Миллий Қаҳрамонлар стадионидаги тадбирларни текширишда вазирлар маҳкамаси ходимига ҳамроҳлик қилишга таклиф қилди.
Ҳичилеманинг 60 фоиз овозига эга бо'лган Мундубиле о'тган ҳафта сайлов натижаларини қонунбузарликларни айтиб рад этган ва уларга судда э'тироз билдириш ниятини э'лон қилган эди. Ҳозирда у о'з кампанияси "халқаро инсон ҳуқуқлари органи" деб та'рифлаган ташкилот ҳимояси остида таҳдидлар туфайли яширинмоқда. Унинг яширинишга қарор қилиши бошқа мухолифат арбобларининг ҳибсга олиниши ва собиқ вазир Мутотве Кафваянинг пойтахтда о'тказилган хавфсизлик операцияси пайтида о'лимидан со'нг содир бо'лди, бу расмийлар буни отишма деб та'рифладилар.
Ҳибсга олишлар ва Кафваянинг о'лими инсон ҳуқуқлари гуруҳлари ва Замбия ҳуқуқшунослар ассоциацияси томонидан мустақил текширувлар о'тказишга чақириқларга сабаб бо'лди. Амнестй Интернатионал Кафваянинг о'лдирилишини "чуқур хавотирли" деб атади ва тезкор, пухта ва холис текширувлар о'тказишга чақирди, адвокатлар уюшмаси эса шунга о'хшаш тарзда "жиддий хавотир" билдирди ва текширув о'тказишни талаб қилди.
Минтақавий ва халқаро кузатувчилар 13-августдаги сайлов кунини асосан тинч деб та'рифладилар. Бироқ, улар сайловолди ташвиқоти олдидан кечиктирилган сайлов ислоҳотлари, оммавий ахборот воситалари эркинлиги ва оммавий ахборот воситаларига кириш имкониятлари борасида хавотир билдиришди. Европа Иттифоқи кузатув миссияси мухолифатга қо'йилган чекловлар "нотекис рақобат"га олиб келган бо'лиши мумкинлигини та'кидлади.
Овозларни санашга келсак, Европа Иттифоқи миссияси қо'рқинчли даражада ко'п ҳарбий мавжудлигини қайд этди ва ба'зи санаш марказларига ҳужумлар ҳақида хабар берди. Шунингдек, у ко'плаб марказлардаги ходимлар э'лон қилингандан со'нг дарҳол санаш варақаларида натижаларни қайд этмаганликларини ва рақамли ёзувлар ва қог'оз ёзувлар о'ртасидаги заиф текширувни та'кидлаганликларини та'кидлади. Миссиянинг қо'шимча қилишича, қайтиб келган офицерлар штаб-квартирадан ко'рсатмалар кутаётган пайтда тез-тез ишларни то'хтатиб туришган. Европа Иттифоқи миссияси шунингдек, сайлов натижаларига нисбатан "максимал шаффофлик"га чақирди ва сайлов комиссияси алоҳида сайлов участкалари натижаларини э'лон қилмаганлигини та'кидлади.