ХЖС «Толибон»нинг тўрт етакчисини ҳибсга олиш ордерларини эълон қилди
Халқаро жиноий суд (ХЖС) Афғонистоннинг «Толибон» ҳаракати тўрт нафар юқори мартабали вакилини ҳибсга олиш ордерларидан махфийлик мақомини олиб ташлади. Ушбу қарорни ИИ Суд палатаси 5-октабр куни чиқарган. Мазкур шахсларга инсониятга қарши жиноятлар: гендер ва сиёсий мансублик белгисига кўра таъқиб қилиш айблови қўйилмоқда.
ХЖС «Толибон»нинг тўрт етакчисига нисбатан ҳибсга олиш ордерларини чиқарди
Рўйхатга кимлар киритилди?
Ҳибсга олиш ордерлари олий раҳбар Ҳайбатуллоҳ Охундзода, Олий суд раиси Абдул Ҳаким Ҳаққоний, таълим вазири Ҳабибуллоҳ Оға ҳамда олий таълим вазири Нидо Муҳаммад Надим номига расмийлаштирилган. Суд Охундзода ва Ҳаққонийга оид ордерларни 2025-йил 8-июлда, икки вазирга тегишлиларини эса 2025-йил 9-сентабрда чиқарган. Ҳозиргача фақат дастлабки икки ҳужжатнинг мавжудлиги очиқ тасдиқланган, аммо уларнинг мазмуни ҳануз ёпиқ қолаётган эди.
Ҳужжатларда нималар қайд этилган?
Судялар хулосасига кўра, гумон қилинувчилар «Толибон» номидан Афғонистон тинч аҳолисининг асосий ҳуқуқларини қўпол равишда бузишга олиб келган давлат сиёсатини олиб борган. Гап қотилликлар, озодликдан маҳрум этиш, қийноқлар, зўрлаш ва мажбурий ғойиб бўлиш ҳолатлари ҳақида бормоқда. Палата таъкидлаганидек, ушбу сиёсатга қарши деб топилган шахслар, ҳатто улар фақат пассив норозилик билдирган бўлса ҳам, таъқиб нишонига айланган.
Икки вазирга қўйилган асосий айблов қизларнинг бошланғич синфлардан кейин таълим олишига тақиқ қўйиш ҳамда аёлларнинг олий маълумот олиш имкониятини ёпиш бўлди. Суд талқинига кўра, жиноятлар «Толибон» 2021-йил 15-августда ҳокимиятга қайтганидан бери содир этиб келинмоқда.
Ҳужжатлар нега айнан ҳозир эълон қилинди?
Суд ҳужжатларни ошкор қилиш терговга халал бермайди деган хулосага келди ва шаффофлик давлатларнинг ХЖС билан ҳамкорлигига туртки бериши мумкинлигини билдирди.
«Толибон»нинг муносабати ва эҳтимолий оқибатлар
Кобулдаги ҳукумат ХЖС ваколатини тан олмаслигини ва вазирлар жазога лойиқ ҳеч қандай иш қилмаганини айтиб, бу қарорни қоралади. Гумон қилинувчиларнинг амалда ҳибсга олиниши эҳтимоли жуда паст: суднинг ўз полицияси йўқ, мамлакатни эса «Толибон» назорат қилмоқда.
Муҳим жиҳати шуки, ордерлар судгача бўлган босқичда берилган ва жиноят содир этилган деб ҳисоблаш учун «етарли асослар» мавжудлигига таянган. Бу ҳукм эмас, ва тўртала шахс ҳам Суд палатаси якуний қарор чиқармагунча айбсиз ҳисобланади.