Афғонистонда “Толибон” ҳукмронлигининг беш йиллиги нишонланди (фотолар)
Афғонистонда “Толибон” ҳокимият тепасига келганининг беш йиллиги нишонланди. Реутерс агентлигининг хабар беришича, 15-август куни Кобулда, АҚШнинг собиқ элчихонаси олдида “Толибон”нинг зирҳли машиналари ҳарбий парад доирасида байроқлар ва баннерлар билан ҳаракатланган.
“Толибон” ички ишлар вазири Сирожиддин Ҳаққоний уларнинг ҳокимиятга қайтишини “руҳий матонат, жасорат” ва “илоҳий ёрдам” натижаси деб атади, бироқ “ҳали ҳам мавжуд бўлиши мумкин бўлган масалалар ва муаммолар” борлигини тан олди.
Халқаро ташкилотлар ва БМТнинг таъкидлашича, “Толибон” сўнгги беш йил ичида Афғонистон дуч келган табиий ва гуманитар инқирозларни ҳал қилишда қийинчиликларга дуч келмоқда, чунки афғон аёллари қаттиқ чекловлар остида қолмоқда.
Бундан ташқари, “Толибон” сўнгги ҳафталарда мамлакат шимоли-шарқидаги муҳим минтақавий мулозимларга нисбатан бир қатор суиқасдларга дуч келди. Июл ойи охирида “Толибон”нинг Бадахшон вилоятидаги ахборот директори ҳалок бўлди, бу ҳужум учун ИШИД жавобгарликни ўз зиммасига олди. 13-август куни вилоят маркази мери ҳам ҳужумда ҳалок бўлди.
**Дипломатик ютуқлар**
“Толибон” 2021-йилда АҚШ ва унинг иттифоқчилари чиқиб кетиши фонида ҳокимиятга қайтганида, улар 1990-йилларнинг охири ва 2000-йилларнинг бошидагига қараганда эркинроқ бошқаришга ваъда берганди. Ўша давр оммавий қатллар, Усама бин Ладенга бошпана бериш ва Бомиён буддаларини йўқ қилиш билан ажралиб турган. Бироқ инсон ҳуқуқлари гуруҳларининг таъкидлашича, бу ваъдалар тезда пучга чиққан.
ЮНЕСКО маълумотларига кўра, “Толибон” 2021-йилдан бери аёллар ва қизларга нисбатан кенг кўламли чекловлар жорий этди, уларнинг 2,5 миллиони таълим олиш ҳуқуқидан маҳрум этилган. БМТ-Аёллар ташкилоти маълумотларига кўра, ҳозирда афғон аёлларининг ярми ойига бир ёки икки мартагина уйдан чиқади.
Беш йиллик ҳукмронлик давомида Россиядан ташқари ҳали ҳеч бир давлат “Толибон” ҳукмронлигини тан олмади. Кобулдаги кўплаб собиқ элчихоналар ҳокимият алмашганидан бери бўш қолмоқда.
Аммо таҳлилчиларнинг айтишича, “Толибон” секин-аста дипломатик алоқаларни йўлга қўймоқда. Улар афғонларни депортация қилиш йўлларини излаётган Европа давлатлари билан келишувга эришишга ҳаракат қилмоқда. Кобулдаги ҳукумат, шунингдек, Жанубий ва Марказий Осиё ҳамда Яқин Шарқ чорраҳасидаги географик жойлашувидан иқтисодий келишувлар тузиш учун фойдаланмоқда.
“Толибон” Ташқи ишлар вазирлиги матбуот котиби ўринбосари Зиё Аҳмад Такал Реутерс агентлигига ҳукуматнинг беш йиллигига бағишланган маросимлар Покистон, Хитой, Ўзбекистон, Эрон, Туркия ва Малайзия пойтахтларида ҳам ўтказилиши кутилганини айтди.