Ворлд Пресс Ревиев
Халқаро иқтисодий янгиликларнинг ушбу дайджестида Хитой ишлаб чиқарувчиларининг сунъий интеллект чиплари бозоридаги позициялари мустаҳкамланиши, шунингдек, ривожланган мамлакатларда фискал дефицит ортиши ва давлат қарзи юкининг ўсиш тенденциялари кўриб чиқилади.
Дунё матбуоти шарҳи
Politico нашрининг хабар беришича, Германия канцлери Фридрих Мерц, Италия бош вазири Жоржия Мелони ва Бельгия бош вазири Барт Де Вевер бизнес тартиб-таомилларини соддалаштириш ва регуляторлик юкини камайтиришга қаратилган чораларни кўришга чақирди.
Хусусан, Германия, Италия ва Бельгия Европа парламентининг қонунчилик жараёнига аралашиш ва зарур бўлганда, ҳукуматлар ҳамда бизнесга ҳаддан ташқари юк бўлиши мумкин бўлган ташаббусларни тўхтатиб туриш имконини берувчи механизмни жорий этишни хоҳламоқда.
ЕИ етакчиларининг таъкидлашича, бундай механизм Европа Иттифоқининг кучсизланаётган иқтисодий рақобатбардошлигини мустаҳкамлашга ёрдам беради.
Мактубда, шунингдек, ЕИ меъёрдан ортиқ тартибга солиш "Европа саноат салоҳиятининг қайтариб бўлмайдиган даражада йўқотилишига ҳамда инвестициялар ва рақобатбардошликнинг янада заифлашувига" сабаб бўлишининг олдини олиши кераклиги айтилган.
Етакчилар режалаштириш ва тасдиқлаш тартиб-таомилларини сезиларли даражада тезлаштиришга, шунингдек, таклиф этилаётган янги "устуворлик қоидаси" остида баъзи қоидаларнинг амал қилишини вақтинча тўхтатиб туришга чақирдилар.
International Data Corporation (IDC) маълумотларига кўра, Nvidia компаниясининг Хитойга сунъий интеллект тезлатгичларини етказиб бериши 2026 йилнинг биринчи ярмида 44% га камайиб, 678 000 тага тушди. АҚШ компаниясининг бозордаги улуши 34% ни ташкил этди. Бу пасайишга АҚШнинг экспорт чекловлари ва Хитойда маҳаллий ишлаб чиқарилган муқобил маҳсулотлардан фойдаланишнинг ортиб бориши сабаб бўлди.
IDC баҳолашича, Хитойнинг 11 та компаниясидан 9 таси ўтган йилнинг шу даврига нисбатан етказиб бериш ҳажмини оширган. Huawei етказиб бериш ҳажмини икки баравардан кўпроққа ошириб, 572 000 тага етказди ва бозорнинг 28% ини эгаллади. Бошқа ишлаб чиқарувчилар орасида T-Head (Alibaba) улуши 7%, Cambricon улуши 5%, Kunlunxin (Baidu) улуши 4% ва Hygon улуши 3% ни ташкил этди.
Хитойда СИ тезлатгичларининг умумий етказиб берилиши 2,008 миллион тага етди. График процессорлар (GPU) етказиб бериш 26% га камайиб, 991 000 тани ташкил этди, GPU бўлмаган махсус тезлатгичларни етказиб бериш эса қарийб 80% га ошиб, 1,016 миллион тага етди ва биринчи марта GPU етказиб беришдан ўзиб кетди.
Хитойнинг тўртта компанияси — Huawei, T-Head, Kunlunxin ва Cambricon — GPU бўлмаган сегментнинг 95% ини ташкил этди. Бу маҳсулотларнинг асосий харидорлари давлат муассасалари, интернет компаниялари ва телекоммуникация операторларидир. IDC рақобат тобора алоҳида процессорларнинг унумдорлигидан ҳисоблаш кластерларининг самарадорлигига кўчаётганини таъкидлайди.
Хитой божхона органи маълумотларига кўра, 2026 йилнинг биринчи ярмида Европа Иттифоқига гибрид автомобиллар экспорти уч бараварга ошиб, 2,5 миллиард доллардан 7,5 миллиард долларга етди. Экспорт 845 миллион долларни ташкил этган 2021 йилга нисбатан уларнинг қиймати тўққиз бараварга ошди.
ЕИ 2024 йилда Хитойнинг электромобилларига қўшимча божлар жорий этганидан сўнг, Хитой автоишлаб чиқарувчилари эътиборни ушбу божлар татбиқ этилмаган гибрид автомобилларга қаратдилар.
Jefferies маълумотларига кўра, SAIC, BYD ва Chery Хитойнинг ЕИга гибрид автомобиллар экспортининг 90% дан ортиғини ташкил қилади.
Schmidt Automotive Research таъкидлашича, Хитой брендлари 2026 йилнинг иккинчи чорагида Европа электромобиль бозорининг 15% ини биринчи марта эгаллади. Уларнинг подзарядка қилинувчи гибридлар сегментидаги улуши 25% гача кўтарилди.
9 октябрь куни Хитой ва ЕИ Хитой гибрид автомобиллари экспортини чеклашга келишиб олдилар. Car Industry Analysis маълумотларига кўра, янги шартлар Хитой ишлаб чиқарувчилари учун вазиятни мураккаблаштириши мумкин, аммо уларнинг Европа бозоридаги кенгайишини тўхтатиб қолиши даргумон.
Бунга жавобан Хитой компаниялари ЕИ ичида маҳаллий ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш масаласини кўриб чиқмоқдалар. Хусусан, Changan 2027 йилда ушбу минтақада автомобиллар ишлаб чиқаришни бошлашни режалаштирмоқда.
Халқаро валюта жамғармаси (ХВЖ) маълумотларига кўра, ривожланган иқтисодиётларда ҳукуматнинг соф қарз олиши 2026 йилда ЯЛПнинг 5,2% ига етиши кутилмоқда. Бу COVID-19 пандемиясига жавобан давлат харажатлари кескин ошган 2021 йилдан бери энг юқори даража бўлади.
ХВЖ энг катта бюджет дефицити АҚШ ва Хитойда бўлишини прогноз қилмоқда. Иккала мамлакатда ҳам дефицит ЯЛПнинг тахминан 8% ига етиши ёки ундан ошиши мумкин. Бюджет дефицитининг ортиши давлат қарзига хизмат кўрсатиш харажатларининг юқорилиги ва қўшимча қарз олишга бўлган эҳтиёжнинг ортиши билан бирга кечмоқда.
ХВЖ баҳолашларига кўра, 2025 йилда глобал ЯЛПнинг тахминан 94% ини ташкил этган глобал давлат қарзи 2029 йилга келиб ЯЛПнинг 100% ига етиши мумкин. Бу кўрсаткични Иккинчи жаҳон уруши тугаганидан бери энг юқори даражаларга яқинлаштиради.
ХВЖ давлат қарзи юки ва қарз олиш эҳтиёжларининг ортиши ҳукуматларнинг қўшимча харажатларни молиялаштириш ва иқтисодий инқирозларга жавоб қайтариш имкониятларини чеклаётганидан огоҳлантиради. Давлат молиясининг барқарорлигини ҳимоя қилиш учун Жамғарма фискал консолидациянинг босқичма-босқич ва узлуксиз жараёнини тавсия қилади.