ВҳацАпп чати жиноятчилик ва экстремизм учун пул жўнатиш учун ишлатилган
ВҳацАпп орқали пул ювиш билан шуғулланувчилар Буюк Британия ва бутун дунё бўйлаб ҳеч қандай қоғоз изисиз нақд пул ўтказмаларини ташкил қилишган.
Европа телерадиокомпаниялари томонидан о'тказилган тергов ВҳацАпп гуруҳ чати юзлаб миллионлаб евро миқдоридаги нақд пулни глобал миқёсда о'тказишга ёрдам берганини, бу эса уюшган жиноятчилик ва экстремизм учун изсиз молиялаштиришни та'минлаганини аниқлади, Суриядаги Исломий Давлат гуруҳи эса олувчилардан бири сифатида аниқланди.
"Буюк Европа савдогарлари" деб номланган 532 а'зодан иборат ВҳацАпп гуруҳи мижозлар, жумладан, Бирмингем ва Лондон каби Британия шаҳарларига ё'налтирилган мижозлар учун чегаралараро нақд пул о'тказмаларини ташкил қилиш учун ишлатилган. Бир мисолда, Брюсселдан келиб чиқадиган то'ловлар Суриядаги Исломий Давлат (ИС) жангариларига юборилган.
ББСни о'з ичига олган Европа Телерадиокомпанияси Иттифоқининг (ЭБУ) тергов журналистика тармог'и ҳам шунга о'хшаш нақд пул о'тказмалари тизимларининг одам контрабандаси ва гиёҳванд моддалар савдосида қо'лланилганига оид ко'плаб далилларни топди.
2022-йил феврал ойи охири ва декабр ойи оралиг'ида юборилган 82 000 дан ортиқ хабарларни о'з ичига олган гуруҳ чати дастлаб белгиялик терговчи судя Винсент Гуерра томонидан аниқланган. Терговчи судя - бу мураккаб ишлар бо'йича далилларни судгача ко'риб чиқадиган ва уларни давом эттириш керакми ёки ё'қлигини тавсия қиладиган судя.
Гуерра транзаксиялар ҳажмини "ҳайратланарли" деб та'рифлади ва тармоқ "бутун сайёрани" қамраб олганини айтди. Иш терроризмни молиялаштириш бо'йича тергов сифатида бошланган, аммо у "транзаксиялар океанида бир томчи бо'лди", деб та'кидлади у.
Гуруҳ а'золари қадимги Ҳавала о'тказма тизимидан фойдаланган ҳолда нақд пул то'ловларини ташкил қилиш учун араб тилида суҳбатлашишди. Ҳавала электрон ёзувларсиз ёки банкноталарнинг жисмоний ҳаракатисиз глобал миқёсда маблаг' о'тказмасини амалга ошириши мумкин бо'лган ишончли пул брокерлари тармог'ини о'з ичига олади.
Ушбу тизим турли жойларда Ҳаваладар деб номланувчи иккита брокер о'ртасидаги келишувга асосланади. Бир Ҳаваладар ма'лум миқдорда нақд пул олади, иккинчиси эса олувчига комиссиясиз бир хил суммани беришга рози бо'лади. Кейин Ҳаваладарлар о'з операцияларини кейинроқ о'заро ҳисоб-китоб қилишади.
Ҳавала о'тказмалари ко'пинча қонуний мақсадларда, масалан, банкларга кириш имконияти чекланган мамлакатларда оилаларини боқиш учун уйларига пул юбориш каби қонуний мақсадларда ишлатилади. Бироқ, жиноятчилар Ҳавала о'тказмаларидан ко'пгина халқаро пул о'тказмалари учун ишлатиладиган Свифт тизимини четлаб о'тиш учун фойдаланишлари мумкин. Банклар одатда Свифт тизимида одатий фаолиятдан ташқарида бо'лган йирик транзаксияларни қайд этадилар ва ҳар қандай шубҳали фаолият ҳақида хабар беришлари шарт.
"Европанинг буюк савдогарлари" гуруҳи фақат 5000 евродан (4279 фунт стерлинг) ортиқ транзаксиялар учун мо'лжалланган эди ва то'ловлар ко'пинча анча катта бо'лган. Гуруҳнинг барча иштирокчилари жиноий маблаг'ларни бошқаришда иштирок этганлиги ҳақида ҳеч қандай ма'лумот ё'қ.
Ҳавала ко'плаб мамлакатларда, жумладан, Европа Иттифоқининг аксарият қисмида ноқонуний ҳисобланади, аммо Буюк Британияда брокерлар Солиқ ва божхона (ҲМРС) да ро'йхатдан о'тган бо'лса, қонуний ҳисобланади.
ВҳацАпп хабарларининг кеши ЭБУ томонидан 2024-йилда Белгияда бо'либ о'тган суд ишидан со'нг олинган бо'либ, унда тармоқнинг Брюсселдаги раҳбари Абу Адам ва унинг о'ринбосари Абу Аҳмад каби олтита пул ювищи ҳукм қилинган.
Белгия полицияси айбланувчилар Суриядаги ҳибсхоналардан жангариларнинг хотинларига қочишга ёрдам бериш учун ИСга пул юбораётганликлари ҳақида далилларни топди. Абу Адамни ҳибсга олгандан со'нг, улар унинг телефонида "Буюк Европа савдогарлари" гуруҳининг суҳбатини топдилар.
Гуерра бу кашфиётни "жекпотни ютиб олиш"га о'хшатди, бу улкан, яширин тизимнинг ички ишини очиб берди. Телефонда шунингдек, серия рақамлари ко'рсатилган 5 евролик купюраларнинг 6000 та фотосурати ва шахсни тасдиқловчи ҳужжатларнинг 6000 та фотосурати бор эди. Ушбу ма'лумотлар ко'пинча Гавала транзаксияларида ноёб идентификация кодлари сифатида ишлатилади ва купюралар ва шахсни тасдиқловчи ҳужжатларнинг умумий сони Абу Адам камида 12000 та транзаксияни амалга оширганлигини ко'рсатади, деди Гуерра.
"Бу шунчаки ҳаваскорлик иши эмас; бу профессионал ва биз ҳеч қачон тасаввур қила олмайдиган даражада", деди у. "Улар ҳукумат назоратисиз банкирлар."
Винсент Гуерра ВҳацАпп гуруҳини фош қилишни "жекпотни ютиб олиш" деб та'рифлади.
ЭБУ шунингдек, Европа бо'йлаб Гавала тизимидан жиноий фаолият учун фойдаланадиган бошқа то'даларни ҳам топди. Биз Франк деб атайдиган, илгари Европа Гавала тармоқларида иштирок этган собиқ пул ювищи ЭБУга бир неча юз миллион евролик транзаксияларда иштирок этганини ма'лум қилди.
У ҳавала тизимига биринчи марта Роттердам ташқарисидаги кичик шаҳарчадаги офисда дуч келганини айтиб берди. У ерга беш ёки олтита хабарчи бир ярим соат ичида пул билан етиб келиб, камида бир миллион евро о'тказган, деб тахмин қилмоқда.
"Кейинчалик билдимки, гап фақат пулда эмас. Гап терроризмни молиялаштиришда. Гап гиёҳванд моддалар савдосида. Гап фоҳишалик ва бошқа ҳар қандай ахлатда, яхшилаб айтганда", деди у.
Австрияда ҳам ишлар ҳавала тизимининг одамлар контрабандаси ва зо'равонлик билан бог'лиқлигини ко'рсатди.
ЭБУ тармог'ининг бир қисми бо'лган Австрия телерадиокомпанияси ОРФ томонидан тергов қилинган бир ишда Австрия полицияси "Венадаги энг катта ҳавала офиси" деб атаган жойга рейд уюштирди. У гавжум ко'чадаги кабоб ресторанидан фаолият юритган ва расмийлар унинг одамлар контрабандаси учун то'ловларни амалга ошириш учун ишлатилганини айтишмоқда.
Операцияни бошқарган икки суриялик ака-ука одам савдосида, шунингдек, 350 000 евро (300 000 фунт стерлинг) ё'қотган курьерни қийноққа солиш ва зо'рлашда айбландилар, улар уни талон-тарож қилишганини да'во қилишди. Улар о'тган йили судланиб, мос равишда 18 ва 8 йилга озодликдан маҳрум қилинди.
Австрия полицияси ва Европол яқинда Ҳавала орқали молиялаштирилган яна бир одам контрабандаси билан шуг'улланувчи гуруҳни ё'қ қилди, расмийларнинг со'зларига ко'ра, бу гуруҳ 18 ой ичида Европага тахминан 100 000 кишини олиб кирган.
Австрия Жиноят разведка хизмати (БК) да одам савдоси бо'йича терговларга раҳбарлик қилувчи Гералд Татзгерн ОРФга қийноқ одам контрабандасининг ҳақиқати эканлигини ва ундан фойдани максимал даражада ошириш учун ҳам фойдаланилганини айтди.
У шундай деди: "Кейин қийноқ видеолари оилаларга юборилади ва агар улар яна 1000 евро ёки бир неча минг евро юбормасалар, тегишли шахс - о'г'лингиз, акангиз, отангиз - азоб чекиши айтилади."
Гералд Татзгерннинг со'зларига ко'ра, то'далар мигрантларни қийноққа солган ва Ҳавала тизими орқали уларнинг оилаларидан пул талаб қилган.
Унинг со'зларига ко'ра, қийноқларни то'хтатиш учун Ҳавала тизими орқали то'ловлар талаб қилинган.
Полиция қо'мондони ва Европапол алоқа ходими, ко'плаб пул ювиш бо'йича терговларга раҳбарлик қилган Квентин Мугг, гавала тизимини "уюшган жиноятчилик учун пул ювишнинг асосий канали" деб та'рифлади.
"Пул мигрантлар контрабандаси, одам савдоси, сутемизувчилар, бувисининг о'г'лига туг'илган кун совг'аси сифатида юборган жамг'армалариданми ёки оиласини боқишни истаган Франсияда ишлайдиган малиликданми, [гаваладарлар] бунга аҳамият бермайдилар", деди у. "Ва улар о'з ставкаларини қо'ллайдилар."