Ёзги жазирамадан кейин космосдан кўриниб турган Европанинг куйган манзаралари

Европа ландшафтлари ёзги иссиқлик то'лқинларининг изларини космосдан ко'риш мумкин. Сун'ий ё'лдош тасвирлари май ойидан бери Г'арбий Европада экстремал ҳароратнинг чуқур та'сирини ко'рсатади, ББС Верифй таҳлили эса музликларнинг кичрайиб кетиши, о'рмон ёнг'инлари билан куйган ер, қуриган яшил далалар ва дарёлар сатҳининг пасайишини ко'рсатади.

Ҳатто машҳур диққатга сазовор жойлар ҳам та'сир ко'рсатди. Парижнинг жанубидаги Версал саройи энди бу тасвирларда улкан жигарранг далалар орасида алоҳида дарахтлар то'плами сифатида ко'ринади.

Европа Иттифоқининг иқлим мониторинги хизмати Коперник Г'арбий Европа рекорд даражадаги энг иссиқ июн-июл ойларини бошдан кечирганини тасдиқлади. Метеорология идораси иссиқлик то'лқинларининг бевосита сабабини юқори босимли тизимларнинг доимий ишлаши билан бог'лайди, бу эса осмонни мусаффо, қуёшли қилиб, ҳароратнинг ко'тарилишига имкон берди. Бироқ, асосан қазилма ёқилг'иларни ёқиш натижасида юзага келган иқлим о'згариши о'нлаб йиллар давомида о'ртача ҳароратни барқарор равишда ошириб келмоқда, бу эса бундай кучли ва тез-тез содир бо'ладиган иссиқ даврларни анча эҳтимолий қилади.

Биз жазирама шароитлар қит'ада қандай из қолдирганини о'рганиб чиқдик.

Европанинг иккинчи энг узун дарёси бо'лган Дунайнинг сув сатҳи бир нечта мамлакатларда 30 йиллик энг паст даражага тушди. Бу дарё о'занида ажойиб кашфиётларга олиб келди, жумладан, Болгарияда улкан суяклар ва Сербияда чуқурликдан чиққан Иккинчи Жаҳон уруши давридаги чо'киб кетган ҳарбий кема. Венгрия ва Руминияда дарё бо'йидаги атом электр станциялари совутиш учун дарё сувидан фойдалана олмагани сабабли ёпилишга ёки камайтирилган қувватда ишлашга мажбур бо'лди. Шу билан бирга, Рейнда юк кемалари қолиб кетди ва дарё круизлари бекор қилинди.

Ҳатто қор билан қопланган Алп тог'лари ҳам бундан мустасно эмас. Давом этаётган о'лчовлар шуни ко'рсатадики, бу ёз Алп тог'лари музликларининг эриши бо'йича рекорд даражадаги энг ёмон йиллардан бири бо'лиши мумкин, мавсумнинг бир ойдан ко'проқ қисми ҳали ҳам қолди. Юмшоқ қиш апрел ойининг охирига келиб одатдагидан камроқ қор қопламига олиб келди ва кейинги ойда г'айриоддий эрта иссиқлик то'лқини қорнинг эришини тезлаштирди. Бу эса муз қатламини очиб, кейинги иссиқлик то'лқинлари пайтида музликларнинг тез эришига ко'проқ мойил бо'лишига олиб келди. Сун'ий ё'лдош тасвирлари шуни ко'рсатадики, Швейцариянинг Рон музлигининг олд қисми о'тган йилнинг шу давридан бери 50 м (160 фут) ёки ундан ко'проққа чекинди. Барқарор иқлим шароитида музликлар одатда узоқ муддат давомида нисбатан барқарор ҳажмни сақлаб қолади.

Швейцария Федерал Технология Институтининг музликшуноси доктор Ландер ван Трихт со'нгги йилларда иқлим о'згариши туфайли "қишда анча кам қор ёг'иши ва ёзда анча ко'п эриганини" та'кидлади. У агар бу тенденция давом эца, "Алп тог'лари учун келажак жуда драматик ко'ринади" деб огоҳлантирди.

Ёнг'инлар бу ёзда Г'арбий Европанинг айрим қисмларини ҳам о'згартирди. Европа о'рмон ёнг'инлари ҳақида ма'лумот тизимига ко'ра, Франсия рекорд даражадаги энг ёмон йилни бошдан кечирди, 90 000 гектардан ортиқ (900 кв. км ёки 350 кв. мил) майдон ёниб кетди. Бордо яқинидаги Жиронда минтақасида содир бо'лган энг катта ёнг'ин тахминан 42 000 гектар майдонни қамраб олди - бу тахминан Уайт оролининг катталигидаги майдон. Бу йилги жиддийлик қисман жуда қуруқ ерлар билан бог'лиқ. Буюк Британия Экология ва гидрология марказидан доктор Дуглас Келлей иқлим о'згариши идеал шароитларни яратиб, юқори ҳароратлар о'симликлар ва тупроқларни тезда қуритганлиги сабабли, о'рмон ёнг'инлари "тобора тез-тез" содир бо'лаётганини та'кидлади.

Ҳатто Франсиянинг г'арбий қисмидаги сун'ий ё'лдош тасвирлари ҳам о'тган йилга нисбатан ерларнинг жигаррангланишининг сезиларли даражада ошганини ко'рсатади. 2026-йилнинг г'айриоддий табиатини баҳолаш учун биз о'симликларнинг сог'лиг'и ва яшиллигини о'лчаш учун сун'ий ё'лдош ма'лумотларидан фойдаланадиган Нормаллаштирилган Фарқ О'симликлари Индексидан (НДВИ) фойдаландик. Пастроқ ко'рсаткичлар сийрак ёки стрессли о'симликларни ко'рсатади. Бу ёзги НДВИ Франсиянинг тахминан 70%, Буюк Британиянинг деярли ярми ва Германиянинг г'арбий қисмининг тахминан 40% да беш йиллик мезондан (2021-2025) пастга тушди.

Лидс университетидан профессор Эндрю Чаллинор тасвирлар "кенг тарқалган сув стрессига мос келади", деб изоҳ берди, бу эса Европанинг катта қисми қишлоқ хо'жалигида бо'лгани учун "яхши натижа бермайди", бу эса саноат ва озиқ-овқат ишлаб чиқаришга та'сир қилиши мумкин. Ҳелмҳолтз атроф-муҳитни тадқиқ қилиш маркази профессори Луис Саманиегонинг со'зларига ко'ра, энг жиддий зарар ко'рган ҳудудларда тупроқ намлиги тарихий саналарнинг тахминан 98% га нисбатан пастроқ. Унинг огоҳлантиришича, ёмг'ир яна қайца ҳам, қишлоқ хо'жалигига етказилган ба'зи зарарлар аллақачон қайтариб бо'лмайдиган бо'лиши мумкин.