Тошкент чегараларини кенгайтирмоқда
Ўзбекистон ва Сербия бир-бири учун нимаси билан муҳимлиги, президент Мирзиёевнинг «йўлбарс кўзи» ва янги геосиёсий воқеликдаги мувозанат тизими ҳақида
Тошкент чегараларни кенгайтирмоқда
7–8 сентябрь кунлари Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев Сербияга расмий ташриф буюрди. Ўзбекистон мустақиллигининг барча 35 йили давомида бу давлатимиз раҳбарининг ушбу Болқон мамлакатига илк ташрифи бўлди ва шу боисдан ҳам ушбу воқеани тарихий деб аташ мумкин.
Давлат раҳбари Александр Вучич билан музокаралар якунида томонлар Стратегик шериклик муносабатларини ўрнатиш тўғрисидаги Қўшма декларацияни, шунингдек, энергетика, меҳнат миграцияси, халқаро ташишлар, қишлоқ ва сув хўжалиги, фармацевтика ҳамда рақамлаштириш соҳаларида ҳамкорликка оид 20 та ҳужжатдан иборат пакетни имзоладилар.
Белград кўчаларидан бирига «Тошкент» номи берилди — бу серб томони муносабатларнинг янги, стратегик даражасини таъкидлаган рамзий ишора бўлди.
Ва энг муҳими, Шавкат Мирзиёев Сербиянинг олий давлат мукофоти — Катта занжирдаги Сербия Республикаси ордени билан тақдирланди.
Расман ушбу мамлакат 2012 йилдан буён Европа Иттифоқига аъзоликка номзод мақомига эга ва Вучич муддатлар доимий равишда сурилиб келаётган бўлса-да, Сербияни Иттифоқ таркибида кўришини бир неча бор таъкидлаган. Шу билан бирга, Белград кўп йиллардан буён Россияга қарши санкцияларга қўшилишдан бош тортиб, Москва билан энергетик ва тарихий шерикликни сақлаб келмоқда ва айни пайтда Хитой билан, Вучичнинг ибораси билан айтганда, металлургияга инвестициялардан тортиб қўшма инфратузилма лойиҳаларигача бўлган «истисноий» муносабатларни қурмоқда.
Сербия — ҳозирги геосиёсий шароитда бундай мураккаб мувозанатни сақлаб қолишга муваффақ бўлаётган кам сонли давлатлардан биридир. У Россия билан ишчи алоқаларни сақлаб қолмоқда, Хитой билан лойиҳаларни кўпайтирмоқда ва Вашингтон билан мулоқотни ёпмаяпти. Бундай кўпвекторлилик Белградга ҳаракат қилиш учун кенг имконият беради.
Турли йўналишлардан киритилаётган инвестициялар туфайли мамлакат иқтисодиёти ўсмоқда, сиёсати эса прагматик бўлиб қолмоқда. Моҳиятан, бу Ўзбекистон Марказий Осиёда қураётган ўша кўпвекторлилик тамойилининг ўзидир.
Сербия — Марказий ва Ғарбий Европа мамлакатларини денгиз йўналишларини четлаб ўтиб, Туркия, Яқин Шарқ ва Марказий Осиё билан боғлайдиган муҳим бўғиндир.
Денгизга чиқиш имконияти бўлмаган ва географик жиҳатдан қитъа марказида жойлашган Ўзбекистон учун харитадаги ҳар бир бундай нуқта шунчаки навбатдаги дўст мамлакат эмас, балки тизимли равишда шакллантирилаётган логистика ва сиёсий архитектуранинг элементидир.
Биз учун Сербия — чеккадаги Болқон мамлакати эмас, балки «Ўрта коридор» деб аталувчи занжирнинг етишмаётган бўғинидир. Белграднинг ушбу логистикага жалб этилиши ўзбек товарларини Европа Иттифоқи бозорларига етказиб бериш вақти ва нархини тўғридан-тўғри қисқартиради. Бу эса, оддий тил билан айтганда, маҳсулотларимиз таннархининг пасайишини, унинг рақобатбардошлиги ва олинадиган фойданинг ошишини англатади.
Александр Вучич, эҳтимол, ташриф давомида янграган энг ёрқин фикрни айтди: «Ўзбекистонда «йўлбарс нигоҳи»га эга президент бор. Бу муваффақиятни истайдиган, ўз миллатининг ҳар бир қисмига ғамхўрлик қиладиган ва ҳар бир муаммога эътибор қаратадиган инсон демакдир. Мен қаерни суриштирмай, қандай савол бермай, Ўзбекистон қанчалик олдинга силжиётганини англадим».
Давлатимиз раҳбарининг Сербияга ташрифи — ягона мақсад, яъни мамлакатимизнинг иқтисодий ва сиёсий мавқеини мустаҳкамлаш йўлида географияси ва аҳамияти турлича бўлган энг хилма-хил давлатлар билан яқин стратегик муносабатларни ўрнатиш бўйича олиб борилаётган катта, заҳматли ва тизимли ишларнинг бир қисмидир.