Сурия ва Исроил Иорданияда музокара ўтказди

Иорданияда 23-август куни АҚШ воситачилигида Сурия ва Исроил ўртасида юқори даражадаги музокаралар бўлиб ўтди. Реутерс агентлигининг хабар беришича, ушбу мулоқот Исроилнинг Сурия ҳудудига берган зарбаларидан кейин вазиятни юмшатиш мақсадида ташкил этилган.

Музокараларда бир қанча муҳим масалалар кўриб чиқилди:

* Исроилнинг зарбалари, ҳибсга олишлари ва мақсадли операцияларини тўхтатиш бўйича амалий механизмлар.

* Келажакда кенгроқ келишувга замин яратадиган хавфсизлик битими бўйича музокараларни қайта бошлаш.

* Исроил ва Туркия ўртасидаги кескинликни камайтириш ҳамда уларнинг рақобати Сурия ҳудудига кўчишининг олдини олиш.

Сурия ташқи ишлар вазири Асад аш-Шайбоний 22-август куни Реутерсга берган интервюсида Дамашқ Исроил билан хавфсизлик музокаралари тез орада тикланишини кутаётганини маълум қилди. Бироқ у томонлар ўртасида ишонч йўқлигини ҳам таъкидлади. Шайбонийнинг сўзларига кўра, мулоқот Эрон уруши бошланганидан бери тўхтаб қолган эди. Ўтган ҳафтада Исроил Суриянинг Абу ад-Дуҳур авиабазасига зарба бергач, Сурия алоқаларни бутунлай узган эди.

Вашингтон бир йилдан ортиқ вақтдан бери Исроил ва Сурия президенти Аҳмад аш-Шараа ҳукумати ўртасида хавфсизлик битимини тузишга ҳаракат қилмоқда. Шайбонийнинг айтишича, 2026-йил бошида икки тараф қоғозда "деярли ҳамма нарса" бўйича келишиб олган эди. Булар орасида Сурия жанубида хавфсизлик зоналарини ташкил этиш ва фақат БМТ кучлари жойлашадиган буфер ҳудудини яратиш ҳам бор эди. Аммо Дамашқ Исроилнинг бу келишувни бажаришига шубҳа қилган.

Исроил бош вазири Бинямин Нетаняху идораси Шайбонийнинг бу баёнотларига изоҳ бермади. Сурия давлат ахборот агентлиги САНА хабарига кўра, 23-август кунги учрашувда Сурия ўзининг биринчи галдаги устувор вазифаларини билдирди:

* Исроил қўшинларини 2024-йил 8-декабрда Башар Асад ағдарилишидан олдинги позицияларга олиб чиқиш.

* 1974-йилдаги кучларни ажратиш ҳақидаги битимни тўлиқ тиклаш.

Дамашқ Исроил делегациясига ўз қуролли кучларини қайта тиклаш ва ривожлантириш ҳуқуқини чеклайдиган келишувларни қабул қилмаслигини билдирди. Шунингдек, Сурия ўз иттифоқчилари ва ҳамкорларини ўзи белгилашини таъкидлади. Сурия Исроил томонидан босиб олинган Голан тепаликлари Сурия ҳудуди эканини яна бир бор эслатди, аммо бу ҳудуднинг якуний мақомини муҳокама қилиш ҳали эрта эканини билдирди.

Асад ҳокимиятдан ағдарилгач, Исроил Сурия ҳарбий обьектларига кетма-кет зарбалар берган. Исроил буни ўз хавфсизлигини ҳимоялаш учун зарур деб тушунтиради. Сурия эса Исроилга хавф туғдирмаётганини билдирган ҳамда зарбалар ва бостириб киришларни тўхтатишни талаб қилган.

Сурия ва Исроил 1948-йилдан бери расман уруш ҳолатида ҳисобланади. Исроил 1967-йилги олти кунлик урушда Голан тепаликларини Суриядан тортиб олган ва кейинчалик аннексия қилган. Бу қарорни АҚШ тан олган, аммо халқаро ҳамжамиятнинг аксарият қисми тан олмаган.