Сурия Исроил билан хавфсизлик бўйича музокараларни қайта бошлашга умид қилмоқда — Реутерс
**Сурия Исроил билан хавфсизлик музокараларини қайта бошлашга умид қилмоқда – Реутерс**
Сурия Исроил билан хавфсизлик бўйича келишув юзасидан музокараларни тез орада қайта бошлашни кутмоқда. Дамашқ бу келишув Исроил қўшинларининг Сурия ҳудудидан олиб чиқилишига йўл очишига умид қилмоқда. Бу ҳақда Сурия ташқи ишлар вазири Асъад аш-Шайбоний Реутерс агентлигига берган интервюсида маълум қилди.
Унинг баёноти Исроил ҳарбий-ҳаво кучлари Сурия авиабазасига зарба берганидан бир неча кун ўтиб янгради.
Вазирнинг таъкидлашича, Дамашқ учун ҳозирги устувор вазифа Исроил ҳужумларини тўхтатишдир. Бунинг учун томонлар ўртасида ишончни тиклашга қаратилган дастлабки қадамлар ташланиши керак.
**АҚШ келишувга эришишга уринмоқда**
Реутерс маълумотларига кўра, АҚШ бир йилдан ортиқ вақт давомида Исроил ва Яқин Шарқдаги янги иттифоқчиси – Сурия президенти Аҳмад аш-Шараа ҳукуматлари ўртасида хавфсизлик келишувини тузишга уринмоқда.
Бироқ бу борадаги музокаралар натижасиз қолмоқда. Исроил ўз хавфсизлигига таҳдидларни сабаб қилиб, Сурия ҳудудига қўшин киритган ва ҳукумат обьектларига зарбалар берган.
Аш-Шайбоний хавфсизлик келишуви бўйича музокаралар Эрон билан уруш бошланганидан бери музлатиб қўйилганини, бироқ уларнинг қайта бошланишини кутаётганини айтди.
“Бизнингча, алоқа бўлиши керак, айниқса, Сурия хавфсизлигига доимий равишда таҳдид солаётган томон билан. Аммо бу алоқа ҳеч қандай натижа бермаса, унда бизга унинг кераги йўқ. Ҳозирда биз Исроилга ишонмаймиз”, деди аш-Шайбоний.
**АҚШ Исроилга босим ўтказмоқда**
Сурия президенти Аҳмад аш-Шараа мамлакати бошқа давлатлар учун ҳеч қандай таҳдид туғдирмаслигини айтиб келади. Дамашқ ҳозир 14 йиллик урушдан кейин мамлакатни қайта тиклашга эътибор қаратмоқда.
Бироқ Исроил расмийлари Башар Асад ҳокимияти ағдарилганидан бери Суриядаги эҳтимолий хавфлар ҳақида гапириб келмоқда. Ўтган йили айрим Исроил расмийлари Суриянинг янги ҳукмдорларини ниқобланган жиҳодчилар сифатида таърифлаган эди. Бу орада Аҳмад аш-Шараа АҚШ билан яқин алоқаларни йўлга қўйди.
Асад 2024-йилда ҳокимиятдан ағдарилганидан кўп ўтмай, Исроил Сурия жануби-ғарбидаги ҳудудларни эгаллаб олди. Тел Авив буни ўз фуқароларини эҳтимолий ҳужумлардан ҳимоя қилиш зарурати билан изоҳлади. Шунингдек, Исроил Сурия ҳарбий обьектларига зарба берди.
“Исроил ўз хавфсизлигини куч ёрдамида таъминлашга уринмоқда ва бу унга ҳеч қаерда ёрдам бермади. Мен музокаралар яқин орада қайта бошланишига ишонаман”, деди аш-Шайбоний.
Ҳозирча музокараларни қайта бошлаш учун аниқ сана белгиланмаган. Вазирнинг таъкидлашича, АҚШ Исроилни музокара столига қайтариш учун доимий равишда босим ўтказмоқда.
**Сурия Исроилда келишувга эришиш истагини кўрмади**
Сурия атрофидаги кескинлик сешанба куни Исроилнинг Абу ал-Дуҳур авиабазасига берган зарбасидан кейин яна кучайди. Исроил Дамашқ авиабазада турк қўшинларини жойлаштиришга тайёрланаётганини айтиб, зарбани шу билан изоҳлади. Бироқ Сурия ва Туркия бу даъвони рад этди.
Аш-Шайбоний Сурия Исроилнинг хавфсизлик борасидаги хавотирларини ҳурмат қилишини, бироқ Тел Авив ҳам Сурия манфаатларини ҳурмат қилиши кераклигини айтди.
У Исроилнинг Сурия ҳаво ҳудудидан фойдаланиши, мамлакат жанубидаги рейдлар ва ҳибсга олишларни Сурия учун асосий хавфсизлик муаммолари қаторида санади.
Вазирнинг айтишича, томонлар йил бошида хавфсизлик келишувининг деярли барча бандларини қоғозда келишиб олган. Ушбу келишув Исроилнинг Сурияга ҳужумларини тўхтатиши ҳамда Башар Асад ҳокимияти ағдарилганидан кейин эгаллаб олинган ҳудудлардан қўшинларини олиб чиқишини назарда тутган.
Келишув доирасида Исроил чегарасига яқин Сурия ҳудудида бир нечта хавфсизлик зоналари ташкил этилиши режалаштирилган. Улар орасида фақат БМТ кучлари бўлиши кўзда тутилган буфер ҳудуд ҳамда Сурия қўшинлари турли даражадаги куч билан жойлаштириладиган бошқа зоналар бўлиши керак эди.
Бироқ аш-Шайбонийнинг таъкидлашича, Исроил келишувни амалга оширишдан қочишга уринган.
**Голан тепаликлари масаласи кейинги босқичда муҳокама қилиниши мумкин**
Сурия ва Исроил техник жиҳатдан 1948-йилдан бери уруш ҳолатида ҳисобланади. Исроил 1967-йилги урушда Сурия ҳудуди ҳисобланган Голан тепаликларини эгаллаб олган.
Аш-Шайбонийга кўра, ҳозир Дамашқ учун асосий вазифа “хавфсизлик келишувига эришишдан олдин Исроил тажовузини тўхтатиш”.
“Шундан кейингина тинчлик ва Голан масалаларини муҳокама қилишимиз мумкин”, деди у.
АҚШнинг Сурия бўйича махсус вакили Том Баррак аввалроқ Вашингтон Исроил, Туркия ва Сурия ўртасида тўқнашувларнинг олдини олиш механизмини яратиш устида ишлаётганини айтган эди.
Аш-Шайбоний ҳозирча бу механизм бўйича келишувга эришилмаганини билдирди. Унинг таъкидлашича, механизм Исроил ҳужумларини тўхтатиши ва хавфсизлик келишувига йўл очиши керак.
**Сурия Туркия билан ҳарбий ҳамкорликни давом эттиради**
Аш-Шайбонийнинг айтишича, Исроил Абу ал-Дуҳур авиабазасига Сурия бу ерда Туркия ҳарбий базаси ташкил этилмаслиги ҳақида хабар берганидан кейин ҳам зарба берган.
У Сурия ҳарбий тайёргарлик ва ҳамкорлик масалаларида Туркиянинг ёрдамига таянаётганини билдирди. Вазирнинг қайд этишича, Иордания, Саудия Арабистони ва бошқа давлатлар ҳам Сурияга кўмак бермоқда.
“Дамашқ Туркиянинг армиямизни қайта тиклашдаги ёрдами учун миннатдор ва биз бу ёрдамдан воз кечмаймиз”, деди аш-Шайбоний.
Исроил 22-август куни Сурия жанубига зарба бериб, буни “террорчи”ни йўқ қилиш амалиёти деб атаган эди. Дамашқ эса ҳаво ҳудуди очиқдан-очиқ бузилганини таъкидлаб, ҳужумни кескин қоралади.