Қийин аҳволда қолган Сербия президенти муддатидан олдин сайловларга йўл очиб, истеъфога чиқди
Александар Вучич маъмурияти коррупция ҳақидаги айбловлар туфайли узоқ давом этган норозилик намойишлари таъсирида қолди.
Сербиянинг қийин аҳволда қолган президенти муддатидан олдин сайловларга йўл очиб, истеъфога чиқди
Сербия президенти бир йилдан ортиқ давом этган талабалар норозилик намойишлари ва ҳукуматдаги коррупция айбловлари туфайли кучайган жамоатчилик ғазаби ортидан истеъфога чиқди.
Александар Вучич пойтахт Белграддаги президентлик биноси олдига йиғилган тарафдорларига унинг маъмурияти тўққиз йиллик бошқаруви давомида тинчлик ва барқарорликни сақлаб қолганини айтди.
У июнь ойидаёқ истеъфога чиқиш ниятида эканини маълум қилган эди ва эндиликда бўлажак парламент сайловларида ўз партиясидан бош вазирликка номзод сифатида иштирок этишга тайёрланмоқда. Сербия конституциясига кўра, Вучич учинчи муддатга президентликка номзодини қўя олмайди.
Россияпараст популист ҳукумати қоидабузарликларга йўл қўйилгани ҳақидаги айбловлар туфайли доимий норозиликларга дуч келиб келаётган эди.
Нови-Сад темир йўл вокзалида томнинг қулаб тушиши ва бунинг оқибатида 16 кишининг ҳалок бўлиши 2024 йилда ҳукуматга қарши жамоатчилик ғазабининг илк бор аланга олишига сабаб бўлган эди.
Бу воқеа талабалар ва ўқитувчилардан тортиб, ишчилар ва фермерларгача бўлган кенг қатлам иштирокидаги норозилик намойишларига олиб келди.
Намойишчилар ушбу фожиани Вучичнинг Прогрессив партияси ўн йилдан ортиқ вақт давомида юритган бошқарувининг натижаси деб билдилар, чунки Вучич Сербия тараққиётининг рамзи бўлиши керак бўлган вокзал реконструкцияси билан бевосита боғлиқ эди.
Қийин аҳволда қолган президент давридаги мулозимларнинг кетма-кет истеъфолари намойишчиларни қониқтирмади, улар ёз бўйи намойишларни давом эттирдилар ва кейинчалик полиция шафқатсизлиги ҳақидаги айбловлардан сўнг тартибсизликларга ўтдилар.
Вучичнинг президентлик муддати келаси йили тугаши керак эди. Сербия конституциясига кўра, у истеъфога чиққандан кейин уч ой ичида президентлик сайловлари ўтказилиши лозим.
Бу сербияликлар йил якунига қадар икки марта овоз беришини англатади.
Вучичнинг айтишича, президентлик сайловлари октябрь ойи охирида бўлиб ўтадиган муддатидан олдинги парламент сайловларидан бир ойдан кўпроқ вақт ўтгач ўтказилади. Парламент сайловларининг ўзи ҳам намойишчилар ўз талаблари рўйхатига овоз беришни қўшганларидан кейин, намойишларга жавобан тайинланган эди.
У аввалроқ ушбу сайловда Прогрессив партия етакчиси сифатида иштирок этишни режалаштираётганини айтган бўлиб, бу унинг Сербия сиёсати тепасида қолиш имкониятини сақлаб қолади.
Янги президент сайлангунга қадар парламент спикери, шунингдек, Прогрессив партия аъзоси бўлган Ана Брнабич президент вазифасини вақтинча бажарувчи бўлади.
Сербиянинг RTS жамоат телерадиокомпанияси хабарига кўра, Вучич ўз конституциявий ваколатларидан фойдаланиб, 49 кишини, жумладан, у «ўтган бир ярим йил давомида бошимиздан кечирган даҳшатли воқеалар» деб атаган ҳодисаларга алоқадорликда гумон қилинган 23 нафар талаба ва партия фаолларини афв этди.
Бўлажак парламент сайловларида Вучичнинг Прогрессив партияси талабалар етакчилигидаги «Талабалар ғалаба қозонади» деб номланган коррупцияга қарши ҳаракат ва «Европача Сербия» деб номланувчи ғарбпараст мухолифат партиялари коалициясига қарши курашади.
Вучич ўн йилдан ортиқ вақт давомида Сербия сиёсатида марказий шахс бўлиб келди, у 2014 йилда бош вазир бўлди, 2017 йилда эса биринчи марта президентлик муддатини қўлга киритди.
У Сербиянинг Иттифоққа аъзо бўлишини исташини очиқ баён қилган, шу билан бирга Россия билан яқин алоқаларни давом эттириб, мамлакатни Хитой инвестициялари учун очган эди.