Ўзбекистонда иккиламчи бозордан машина харид қилишда нималарга эътибор бериш керак?

Ўзбекистонда иккиламчи бозордан автомобил олаётганда нималарга аҳамият бериш керак?

“Урилмаган, бўялмаган, битта одам минган” — Ўзбекистон автомобил бозорида энг кўп ишлатиладиган, бироқ кўпинча ҳақиқатга мос келмайдиган иборалардан бири. Минилган машина харид қилиш ҳар доим маълум даражада хавф билан боғлиқ. Ташқи томондан чиройли кўринган автомобил ортида гаров, ўзгартирилган ВИН-рақам, тўланмаган жарималар ёки бошқа муаммолар яширинган бўлиши мумкин.

Фирибгарларга пул бериб қўймаслик ва охир-оқибат ҳам пулсиз, ҳам машинасиз қолиб кетмаслик учун автомобилни хариддан олдин қандай текширишни билиш муҳим.

Аввало нимага эътибор қаратиш керак?

Капотни очишдан олдин автомобилни дастлабки визуал кўрикдан ўтказиш лозим. Энг биринчи навбатда машинанинг ВИН-кодини текшириш керак. Айнан шу босқичнинг ўзидаёқ шубҳали вариантларнинг қарийб ярми аниқланади. ВИН-кодни олд ойнанинг пастки қисмидан, эшик устунидан, амортизатор таянчидан ва, албатта, техник паспортдан солиштириш керак. Барча ҳарф ва рақамлар ҳар бир белгигача тўлиқ мос келиши шарт. Ҳатто битта белги ҳам мос келмаса, бундай автомобилдан воз кечган маъқул.

Сергели автомобил бозорида автомобил олди-сотдиси билан шуғулланувчи Марат Абдуллаевнинг тавсиясига кўра, минилган автомобил харидида машинанинг кузови ва краскасига алоҳида эътибор бериш керак.

Автомобил ЙТҲга учраганини қандай билиш мумкин?

Автоексперт Анатолий Русевнинг фикрича, аварияга учраган автомобилни тўртта асосий белги орқали аниқлаш мумкин.

Кузовнинг куч тушадиган қисмларидаги излар. Лонжеронлар, кузов устунлари, захира ғилдирак жойи ва багаж қисмида букилишлар, қўлбола чоклар, пайванд излари ёки заводникига ўхшамайдиган герметик бўлса, бу автомобил илгари кучли зарба олган бўлиши мумкинлигини билдиради.

Рангларнинг фарқланиши ва нотекис тирқишлар. Турли ёруғликда кузов бўёқларининг ранги бир-биридан фарқ қилиши, кузов деталлари орасидаги носимметрик ва нотекис тирқишлар сифациз таъмир аломатлари бўлиши мумкин.

Бураб очилган маҳкамлаш қисмлари. Капот, қанот ва эшикларни ушлаб турувчи болтларнинг қирралари шикастланган ёки бўёқлари кўчган бўлса, бу деталлар текислаш ёки бутунлай алмаштириш учун ечилганидан дарак бериши мумкин.

Ишга тушган хавфсизлик тизими излари. Хавфсизлик ёстиқчалари йўқлигини рул ва панелдаги қопқоқларнинг ранги ёки текстураси бошқача эканидан билиш мумкин. Хавфсизлик камарларига ҳам эътибор бериш керак: улар ўз жойига қайтмаса ёки ишлаб чиқарилган сана кўрсатилган ёрлиқлари кесиб ташланган бўлса, бу ҳам хавфсизлик тизими билан боғлиқ муаммо бўлганидан дарак бериши мумкин.

Автомобил илгари такси бўлганини қандай аниқлаш мумкин?

Буни аниқлашга ёрдам берадиган бир нечта белгилар бор:

Кузовни текшириш. Эшиклар ёки капотда стикерлардан қолган излар, майда тирналишлар ёки бўёқ рангининг бошқа қисмлардан фарқ қилиши автомобил илгари такси ёки каршеринг компаниясининг бренд ёзувлари билан қопланган бўлиши мумкинлигини кўрсатади.

Салонни кўздан кечириш. Бундай автомобилларда одатда орқа ўриндиқлар, ўнг орқа эшик ва унинг тутқичи бошқа қисмларга қараганда кўпроқ эскирган бўлади. Сабаби, айнан шу жойлардан йўловчилар энг кўп фойдаланади.

ВИН-кодни яна бир бор текшириш. ВИН-код орқали автомобил илгари такси сифатида рўйхатдан ўтган-ўтмаганини аниқлаш мумкин.

Пулларни қандай ҳимоя қилиш керак?

Нотариус Жўрабек Махсудовнинг сўзларига кўра, автотранспорт воситасининг олди-сотди шартномасини расмийлаштиришда Адлия вазирлиги томонидан ташкил қилинган базадан фойдаланилади. Унда машина автосалондан харид қилингани ёки иккиламчи бозордан олингани ҳақидаги маълумотлар чиқади.

Махсудовнинг айтишича, фаолияти давомида энг кўп учрайдиган фирибгарлик ҳолатлари ишончнома билан автомобил сотиш билан боғлиқ:

“Томонлар бошқариш-ҳайдаш ҳуқуқи билан ишончнома олишади. Бу ишончномани эгаси бориб бекор қилади-да, машинани бошқага сотиб юборади. Бундан ташқари, нотариусга кирганда ъҳисоб-китобларингиз тўлиқ бўлдими?ъ, деймиз. ъҲа, бўлдиъ дейишганидан кейин олди-сотди шартномаси расмийлаштирилади. Лекин айрим ҳолатларда сотувчилар ънотариусда ҳисоб-китоб бўлди деяверинғ, кейин бераман пулни дейди. Олди-сотди шартнома расмийлаштирилгач, пулини бермайди”.