Олға ва қўшиқ билан
«Флаг им в руки»: Жапаров эҳтимолий рақибини четлатиб, иккинчи муддатга номзодини қўймоқда
**Олдинга ва қўшиқ билан**
Август ойида Қирғизистон президенти Садир Жапаров журналист Али Токтакуновга интервью берди, бу унинг сайловолди кампанияси доирасидаги илк расмий баёноти бўлди. Овоз беришга ҳали бир неча ой — 2027 йил 27 январгача вақт бор бўлса-да, суҳбат тарзи ва қўйилган урғулар давлат раҳбари иккинчи муддатга бориш ниятида эканини яққол кўрсатди. Сайловолди пойгасининг бошланиши унинг яқин вақтлардаги сафдоши — давлат тўнтаришига уринишда айбланаётган Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси (МХДҚ) собиқ раҳбари Қамчибек Ташиевнинг жиноят иши кўриб чиқилаётган кунга тўғри келгани вазиятга қўшимча кескинлик бағишламоқда.
«Мен иккинчи муддатга боришимни айтгандим. Йўл ҳамма учун очиқ. Ким бормоқчи бўлса – бораверсин. Халқ тили билан айтганда, байроқ уларнинг қўлида. Биз ҳеч кимни чекламаймиз», — деди Жапаров ва сайловлар «максимал даражада ҳалол» ўтишини қўшимча қилди.
Экспертларнинг фикрича, ушбу баёнот билан Жапаровнинг қайта сайланиш ҳуқуқи бўйича узоқ давом этган баҳсларга амалда нуқта қўйилди. Юридик ноаниқлик 2021 йилги конституциявий ислоҳотдан кейин юзага келган эди: Жапаров 2021 йил январида эски Конституция бўйича олти йиллик муддатга — 2027 йил январигача сайланган эди, бироқ янги Конституция беш йиллик муддат ва қайта сайланишга чекловлар белгилади. Эндиликда масала, моҳиятан, ёпилди: сайловлар бўлиб ўтади ва унда амалдаги президент иштирок этади.
Интервьюда Қамчибек Ташиевнинг 2026 йил февралидаги истеъфосига алоҳида эътибор қаратилди. Жапаров махсус хизмат собиқ раҳбарининг хизматларини тан олди, бироқ у куч тузилмаларига энди ҳеч қачон қайтмаслигини маълум қилди. Президент интервьюда шундай деди: «Мен Ташиевни президент қилмоқчи эдим». Бир неча йил олдин у МХДҚ собиқ раҳбарига бўлажак сайловларда иштирок этишни таклиф қилган, аммо у: «Йўқ, сенга қарши чиқмайман», деб жавоб берган.
Кузатувчилар ушбу эпизодда бошқа маънони кўришди. Кўплаб экспертлар Ташиевнинг кетишини куч ишлатар блокида таъсир даражаси юқори бўлган рақибни четлатиш деб баҳолашди. Сиёсатшунос Адил Турдукулов таъкидлаганидек, қатор масалалар бўйича Ташиевнинг рейтинги ҳатто президентникидан ҳам юқори бўлган. Жапаров интервьюда истеъфо тўғрисидаги қарор «жамиятда бўлинишнинг олдини олиш мақсадида, давлат манфаатлари йўлида» қабул қилинганини таъкидлади. Бироқ муддатлар ва шароитлар — президентлик кампанияси бошланишидан бир неча ой олдин — барибир саволлар туғдирмоқда.
Президент коррупция бўйича барча айбловларни рад этади ва оппонентларини «эртакчилар» деб атайди. Интервьюнинг иқтисодий қисми энг йирик «Қумтор» олтин конидан олинган даромадлар атрофида қурилди. Жапаров унинг бошқаруви даврида корхонанинг соф фойдаси 2 миллиард доллардан ошганини эслатиб ўтди. Унинг сўзларига кўра, ушбу маблағлар ҳисобидан юзлаб мактаблар ва минглаб километр йўллар қурилган.
Таҳлилчиларнинг қайд этишича, Жапаров изчил равишда мамлакат табиий бойликларини халқ фаровонлиги йўлига йўналтираётган самарали бошқарувчи образини шакллантирмоқда. Биринчи муддат якунларини сарҳисоб қилар экан, у умумий ваъдаларни аниқ рақамларга айлантирмоқда. Фақат бир савол қолмоқда: бу майдонда унинг ҳақиқий рақиблари пайдо бўладими ёки сайловлар, баъзи экспертлар тахмин қилганидек, натижаси олдиндан маълум бўлган расмиятчиликка айланадими.