Ўғлим Россия учун жанг қилиб, ер юзидан ғойиб бўлди

Оғлим Россия учун жанг қилиб, ер юзидан ғойиб бўлди

Ньюкасллик Валери Стоббартнинг айтишича, ўғли Натан мамлакатдан депортация қилинмаслиги учун Россия армиясига қўшилишдан бошқа чораси қолмаган.

Буюк Британия фуқароси Натан Стоббарт Украинада Россия томонида жанг қилаётганда бедарак йўқолганлар рўйхатига киритилди. У ҳарбий хизматини Буюк Британиядаги оиласидан яширган, оиласи эса ҳозирда уни жон-жаҳди билан қидирмоқда.

2025 йил декабрь ойида Натаннинг онаси Валери Стоббарт унинг ҳаётини ағдар-тўнтар қилиб юборган СМС-хабар олди.

Хабар унинг Россияда Валерининг 30 ёшли ўғли ва эру хотиннинг янги туғилган чақалоғи билан яшайдиган, эсанкираб қолган келини Ксениядан келган эди. Натан Украинага қарши мамлакат учун жанг қилаётган ва йўқолиб қолган эди.

"Буни ҳатто таърифлаб бера олмайман", дейди Валери.

"Қизимнинг уйидан машинада уйга қайтишим керак эди. Тўғрисини айтсам, уйга қандай ҳайдаб келганимни ҳам билмайман.

"Уйга кириб, Шонга [Валерининг турмуш ўртоғи] айтганимни эслайман, иккаламиз ҳам мутлақ шок ҳолатида эдик."

Ўғли унга электр пудратчи бўлиб ишлаётганини айтган эди ва у ўғлининг ўтган йилнинг апрель ойида Россия армиясига қўшилганидан мутлақо бехабар эди.

"Сиз кимдир янги оиласи билан мана шундай гўзал кичик ҳаёт кечирмоқда деб ўйлайсиз ва тўсатдан уларнинг кетиб қолганини, йўқолганини билиб қоласиз", дейди у.

"Улар ер юзидан бутунлай ғойиб бўлишган."

Натан Стоббарт декабрь ойида ўз ҳарбий қисми томонидан жанг майдонида бедарак йўқолган деб эълон қилинди

Натаннинг овози охирги марта Ксениянинг хабаридан бир ҳафта олдин унинг ҳарбий рациясида эшитилган.

BBC томонидан кўриб чиқилган Россия армияси ҳужжати шуни кўрсатадики, у 12 декабрь куни ўз қисми томонидан расман жанг майдонида бедарак йўқолган деб эълон қилинган, аммо ҳеч қандай мурда топилмаган.

Валерининг айтишича, Ксения Россия расмийлари Натанга мамлакатда қолиш учун виза берилмаслигини ва агар у бир йиллик ҳарбий хизматга ёзилмаса, депортация қилинишини айтганини ошкор қилган.

Россия оммавий ахборот воситалари илгари мамлакатдаги чет эллик эркаклар фуқаролик эвазига Украинадаги босқинда қатнашишга мажбур қилингани ҳақида хабар берган эди.

Валери ўғлининг урушда қатнашиш танловига қўшилмайди, лекин у қийин қарор олдида қолганини тан олади - у хотини ва янги туғилган ўғлисиз Англиянинг шимоли-шарқидаги Ньюкаслга қайтиб кетиши ёки Россия армиясига қўшилиши керак эди.

"У оиласи билан қолишни шунчалик хоҳлаган эдики, ҳар қандай нарсага тайёр эди", дейди у.

1870 йилдаги Чет эл хизматига ёзилиш тўғрисидаги қонунга кўра, агар икки томонлама фуқароликка эга бўлмаса, британияликларнинг Буюк Британия тинчликда бўлган мамлакатлар билан низоларга киришган чет эл давлатлари учун жанг қилиши ноқонуний ҳисобланади.

Лекин Натан Украинага қарши Россия президенти Владимир Путин томонида жанг қилаётган икки томонлама фуқаролиги бўлмаган ягона Британия фуқароси эмас.

Бен Стимсон ва Эйден Миннис биринчилардан бўлган деб ишонилади ва уларга босиб олинган Донбасс минтақасида жанг қилганлари учун Россия фуқаролиги берилган.

Брэдли Таунсенд июнь ойида Украинада ҳалок бўлган ва у низода ҳалок бўлган Россия томонида жанг қилган биринчи Британия фуқароси деб ишонилади.

Валерининг айтишича, Натаннинг ҳолати бошқача, чунки у Россияга урушда қатнашиш ниятида бормаган.

"У ҳеч қачон армияга қўшилишни хоҳламаган", дейди у. "У у ерда оиласи билан яшаш учун бўлган."

У одамларнинг Натаннинг Россия учун жанг қилиши ҳақида кескин қарашларга эга бўлиши мумкинлигини тушунади ва мамлакатнинг Украинага "даҳшатли" босқинини қоралашини таъкидлайди.

"Мен одамларнинг фикрини ўзгартиришга асло қизиқмайман", дейди у. "Мени қизиқтирадиган нарса - уни топишга ҳаракат қилиш."

Натан Стоббарт Украинада фронт чизиғида хизмат қилаётганда кундалик видео тасвирга олган

Натан Ксения билан янги ҳаёт бошлаш учун 2024 йилнинг Рождество кунида Россияга кўчиб ўтган эди.

Улар интернетда танишишган ва қиз уни ва оиласини Буюк Британияда бориб кўрган эди.

Эр-хотин Россияда турмуш қуришди ва ўғилларини "оддий, кичик оила" сифатида тарбиялашаётган эди.

Улар, шунингдек, Ксениянинг аввалги муносабатларидан бўлган уч нафар фарзандини ҳам тарбиялашаётган эди, бу эса бутун оилани Буюк Британияга кўчиришни имконсиз деб ҳисоблашга олиб келди, дейди Валери.

У Натаннинг Россияга кўчиб ўтиш ҳақидаги дастлабки қарорини сўроқ остига олган, аммо эр-хотин "ҳар қандай жанглардан чақиримлаб узоқда" яшагани учун бу ғояга кўниккан.

Улар низони муҳокама қилишган, "аммо бу Украинада содир бўлаётган эди, Россияда эмас", дейди у.

"Бу уларга умуман таъсир қилмаган эди."

Ксениянинг СМС-хабаригача Валерида бирор нарса ёмон деб ўйлашга ҳеч қандай сабаб йўқ эди. Янги туғилган набирасининг фотосуратлари ва видеоларини олиш ҳамма нарсани "оддий" кўрсатар эди.

Натаннинг оиласи айтишича, у янги туғилган ўғлига яқин бўлиш учун иложсизликдан Россия армиясига қўшилган

Натан йўқолганидан сўнг кунлар ва ҳафталар ўтгани сайин вазиятнинг кўлами янада аниқ бўлди.

Оила унинг ҳарбий хизмати бошида хайрлашув видеосини ёзиб олганини ва агар вафот этса, онасига топшириши учун хотинига юборганини билди.

"Мен уни фақат бир марта кўра олдим", дейди Валери. "Мен уни ўчиришга мажбур бўлдим."

Видеога ва унинг узоқ давом этган сукутига қарамай, у ўғли ҳали ҳам тириклигига ишонади.

Буюк Британия ва Россиядаги ҳукумат ва бир қанча хайрия ташкилотларига мурожаат қилган Валери учун жавоблар қидируви узоқ ва азобли бўлди.

"Мен Ташқи ишлар вазирлигига мурожаат қилдим ва у ерда масъул ходим ажратилди, лекин уларнинг ўзлари ҳеч нарса қила олмасликларини тан олишди", дейди у.

"Ҳеч ким сизга нима қилиш кераклигини айтмайди."

Ташқи ишлар, Ҳамдўстлик ва ривожланиш идораси (FCDO) Британия фуқароси Украинада Россия томонида жанг қилганидан сўнг йўқолгани ҳақидаги хабарлардан хабардор эканини ва "унинг оиласи билан алоқада" эканини айтди.

У Россияга барча саёҳатлардан тийилишни тавсия қилишини ва "бундай шароитларда консуллик ёрдамини кўрсатиш имкониятимиз жуда чекланган"лигини билдирди.

Россияга Натаннинг охирги маълум бўлган жойи ҳақида берилган саволлар ҳеч қандай фойдали маълумот бермади. "Улар шунчаки ҳамма нарса маҳфийлаштирилганини айтишаверди", дейди Валери. "Улар ҳатто унинг қаердалигини ҳам айтишмади."

Валерининг бутун бўш вақти интернетда далилларни қидириш билан ўтади.

"Кунлар ўтиб бораверади, ҳафталар ўтиб бораверади", дейди у кўз ёшларини артиб. "Бошида бўлганидан кўра кўпроқ жавобсиз тўққиз ой ўтиб кетди."

Бироқ у барибир унинг асирга олинган, аммо тирик бўлиши мумкинлигига умид қилмоқда ва Reuters агентлигида Россия ва Украина ўртасидаги расмий мурдалар алмашинувини кузатиб боради. Ҳеч қайси хабарда Натаннинг исми бўлмаган.

У ҳеч бўлмаганда унинг шахси аниқланишига умид қилмоқда, чунки Россия расмийларида унинг чақалоғидан олинган ДНК бор.

Натан кейинчалик турмуш қурган севгилиси Ксения билан яшаш учун Россияга кўчиб ўтган

Валерининг қидируви уни The Telegraph газетасидаги Украинадаги ҳарбий асирлар лагери ҳақидаги хабарга олиб келди, аммо уни ёзган журналист ташриф давомида Натанни кўрганини эслай олмади.

У интервью беришга рози бўлмаган бўлса-да, бу алоқанинг оқибатлари бўлди.

У бошпана бўйича қарор қабул қилувчи бўлиб ишлаган Ички ишлар вазирлигидаги (Home Office) иш берувчисига Натаннинг Россияда ғойиб бўлганини ва мухбирдан ёрдам сўраганини айтди.

Унинг айтишича, у дарҳол ишдан уйга юборилган ва интизомий эшитувга қадар ишдан четлатилган, унда оммавий ахборот воситалари билан боғланиш шартномасини бузгани учун қўпол қоидабузарлик сабабли ишдан бўшатилган.

У журналист билан "фақат маълумот топиш учун" гаплашганини ва қаерда ишлашини ошкор қилмаганини тушунтирди, аммо қарор устидан берилган апелляцияда ютқазди.

Ички ишлар вазирлиги BBC’га алоҳида бандлик ҳолатлари бўйича изоҳ бермаслигини айтди.

"Йўқотадиган ҳеч нарсаси" қолмагач, Валери Натаннинг ғойиб бўлиши ва ишини йўқотгани ҳақидаги ҳикоясини айтиб бериш учун журналист билан боғланди.

У мақола ўғли билан алоқада бўлган бирор киши томонидан кўрилишига умид қилган эди, аммо бу интернетда унинг Россия учун жанг қилиш қарорини танқид қилган одамлар томонидан кам хайрихоҳлик уйғотди.

"Мақола чиққанда мен баъзи изоҳларни ўқидим, лекин кейин тўхтадим, чунки улар шунчаки даҳшатли эди", дейди у.

Ҳозирда у ҳар қандай ёрдам йўллари тугаган бўлса-да, ўғлини қидиришни тўхтатишни хоҳламай, унинг тирик топилишига бўлган умидни сақлаб, "ҳар куни ноаниқликда" яшамоқда.

"Ҳар бир куни телефоним жиринглаб қолиши мумкин ва қаердадир кимдир 'уни топдик' дейди деб ўйлайман", дейди у.

"Мен бир йил асирликда ёки бошқа жойда бўлиб, оилалари уларни ўлган деб ўйлаганидан сўнг пайдо бўлган россияликлар ҳақидаги хабарларни ўқидим.

"Шунинг учун ҳар куни уни топиш мумкинлигига янги умид бор."