Мирзиёев «Ўзбекфильм»ни миллий кино тарихининг сақловчиси деб атади

Мирзиёев «Ўзбекфильм»ни миллий кино тарихининг боқий сақловчиси деб атади

Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев «Ўзбекфильм» киностудиясида кинематография ҳамжамияти вакиллари билан учрашув ўтказмоқда.

Давлат раҳбари бу деворлар орасида миллий кино тарихи, кўплаб ижодкор авлодларнинг меҳнати, шунингдек, халқимизнинг экранда ўз аксини топган орзу-умидлари, интилишлари ва армонлари мужассам эканини таъкидлади.

«Маҳаллада дув-дув гап», «Ўткан кунлар», «Шум бола», «Чинор остидаги дуэль» ва «Суюнчи» каби картиналарнинг қаҳрамонлари хотирамизда абадий ўз яқин ва қадрдон инсонларимиздек қолиб кетган. Бу фильмлардаги айрим эпизодлар, иборалар ёки таниш куйлар хаёлимизда болалик, бобо ва момоларимиз, қадрдон маҳалламиз ҳақидаги хотираларни уйғотади.

Президент маҳаллий кинематографчилар ўз вақтида дуч келган оғир сиёсий ва мафкуравий тазйиқларга қарамай, миллий санъатнинг шундай асарларини ярата олганликларини юқори баҳолади.

«Ўзбекфильм» киностудияси томонидан асос солинган анъаналар мустақиллик йилларида ҳам давом этди. Томошабинлар томонидан севиб томоша қилинган ленталар, жумладан, «Абдуллажон», «Отамдан қолган далалар», «Дилхирож», «Ватан» ва «Отов» каби картиналар суратга олинди.

Давлат раҳбари бундан ўн йил олдин «Ўзбекфильм» киностудияси аҳволи қандай бўлганини эслатиб ўтди. У ислоҳотларнинг дастлабки кунларидан бошлаб студияни қайта тиклаш ва ижодий ходимлар учун муносиб шароитлар яратишга алоҳида эътибор қаратилганини таъкидлади.

Миллий кинематография учун ушбу муҳим объект тўлиқ реконструкция қилинди. Охирги ўн йилда соҳани қўллаб-қувватлаш мақсадида иккита фармон ва саккизта қарор қабул қилинди.

Агар 2016 йилда давлат бюджетидан фильмлар ишлаб чиқариш учун 10 миллиард сўм ажратилган бўлса, биргина жорий йилда бу сумма 218 миллиард сўмни ташкил этди.

Давлат раҳбари бунинг натижасида миллий фильмлар сони ортгани ва уларнинг сифати яхшиланганини, соҳага ўнлаб хусусий киностудиялар кириб келганини қайд этди.

Президент янги даврда яратилган тарихий фильмларга тўхталиб ўтди. Улар орасида «Исломхўжа», «Ибрат», «Авлоний», «Абдулла Қодирий», «Қўқон шамоли», «Муқимий», «Илҳақ», «Ўзбек қизи» ва «Баҳодир Ялангтўш» каби картиналар бор.

Мамлакатда миллий кадрларнинг янги авлоди шаклланди. Давлат раҳбари кинематографчилар ушбу жараёнга муносиб ҳисса қўшганликларини таъкидлади.

«Олтин глобал» халқаро киномукофоти тарихида илк бор Марказий Осиё ва Кавказ кинематографчиларини тақдирлаш маросими Тошкентда бўлиб ўтди. Учрашувда иштирок этаётган актриса Гулчеҳра Жамилова «Меридиан» мукофоти билан тақдирланди.

Шу билан бирга, Президент миллий киносанъатни янги босқичга олиб чиқиш учун олдинда ҳали жуда кўп ишлар турганини очиқ тан олиш кераклигини таъкидлади.

Президент ижтимоий тармоқлар ривожлангани сабабли одамлар кинотеатрларга бормай қўйди деган фикрга тўхталиб ўтди. У хорижий фильмлар, аксинча, гавжум залларни тўплатаётганини таъкидлади.

«Демак, томошабин кинодан ва кинотеатрларга боришдан воз кечгани йўқ — фақат унинг диди ва талаблари ўзгарган. Миллий фильмларимиз ушбу сўровларга жавоб берадими? Афсуски, йўқ!» — деди давлат раҳбари.

Бунинг сабаби шундаки, мамлакатда ҳанузгача фильм ишлаб чиқаришдан тортиб уни томошабинга етказишгача бўлган бутун жараённи таъминлайдиган ягона занжир йўлга қўйилмаган.

Президент бугунги кунда профессионал кинокритикларнинг фикри етарлича инобатга олинмаётганини таъкидлади.

«Ахир холис таҳлил ижодкорга ўз камчиликларини кўришга ва кейинги ўсиш учун имконият олишга ёрдам беради-ку!» — дея таъкидлади давлат раҳбари.

Кинолойиҳаларни молиялаштиришда амалдаги давлат буюртмаси ва харидлари тизимида ҳам ҳал қилиниши лозим бўлган муаммолар сақланиб қолмоқда. Ўтган даврлардан мерос бўлиб қолган «давлат буюртмаси» тизими замонавий киноиндустрия талабларига эндиликда жавоб бермайди.

Бир вақтнинг ўзида бир режиссёрга ортиқча юклама билан олтитагача, бир муаллифга эса еттитагача лойиҳа топширилган. Бундай юклама билан ҳар бир асарга етарлича эътибор қаратиш ва уни пухта ишлаб чиқиш қийин. Бундан ташқари, буюртмаларнинг деярли ярми давлат киностудияларига берилган, бу эса хусусий кинематографчилар учун тенг рақобат имкониятларини чеклаган.

Оқибатда кучли сценарийлар ва сифатли фильмлар яратиш ўрнига асосий мезон топшириқни имкон қадар тезроқ «ёпиш»га интилиш бўлиб қолган. Давлат раҳбари ижодий меҳнат натижаси фильм томошабинни қанчалик чуқур ўйга толиши ва унинг қалбида из қолдириши билан баҳоланиши кераклигини таъкидлади.

Сценарий суратга олиш жараёнида такомиллаштирилиши, ижодий қарорлар эса ўзгариши мумкин. Шу сабабли, таъкидланганидек, санъат асарларини гўёки оддий товар ёки қурилиш объекти ҳақида гап кетаётгандек техник топшириқлар асосида харид қилиш нотўғридир.

Давлат раҳбари айнан кино орқали халқлар бир-бирини танишини таъкидлади. Дунё экранларида ўз тарихи, маданияти ва миллий қаҳрамонларини муносиб тақдим эта оладиган мамлакат хавфсизликни таъминлаш ва армияни мустаҳкамлаш билан бир қаторда халқаро майдонда ўз таъсирини кенгайтиради ва ўз овозини кучайтиради.

Бугунги кунда кино шунчаки кўнгилочар санъат эмас, балки мамлакатнинг халқаро обрў-эътибори ва таъсирини оширадиган «юмшоқ куч» воситасидир.

Президентимиз армияни мустаҳкамлаш ва хавфсизликни таъминлаш билан бир қаторда бунга етарлича эътибор қаратмасак, фарзандларимизнинг онги ва дунёқарашини ким ва қандай ҳимоя қилади, деган масалани ўртага ташлади. Бу саволга жавоб, авваламбор, киносанъат ва кинематографчиларнинг ўзидан кутилмоқда.

Давлат раҳбари киносанъатда ўзи илгари сурган «O‘z» ғоясининг ифодасини қуйидагича таърифлади: «Ўзлигингни англаган ҳолда, дунёга ўз тарихингни ўз овозинг билан сўзлаб бериш».

Ўзбекистон Президенти экранда буюк аждодлар билан бир қаторда бугун ёнимизда яшаётган инсонларнинг сиймолари ҳам ҳаққоний акс этиши кераклигини таъкидлади.

Ўқитувчиларнинг фидойилиги, шифокорларнинг ўз ишига садоқати, спортчиларнинг матонати, Ватан ҳимоячилари ва аскарларнинг жасорати — буларнинг барчаси чуқур ва таъсирли фильмлар яратиш учун бой мавзудир. Тадбиркорларнинг ташаббускорлиги, қурувчиларнинг бунёдкорона меҳнати, ёшларнинг орзу ва интилишлари ҳам кам муҳим эмас.

«Фарзандларимиз шундай қаҳрамонларда ўзларини кўришсин, ўз кучларига ишонишсин ва она юртимиз келажагига ўзларининг дахлдорлигини ҳис қилишсин!» — деди давлат раҳбари.

Бунинг учун давлат кинематографчилар учун муносиб шароитлар яратиши, қўллаб-қувватлаши ва ижодий эркинлик муҳитини шакллантириши кераклиги таъкидланди.

Президент соҳани бошқариш, молиялаштириш ва фильмлар ишлаб чиқариш функциялари аниқ чегараланадиган янги тизимга ўтилишини маълум қилди. Биринчи навбатда ихчам ва замонавий бошқарув тизими яратилади.

Кинематография агентлиги тугатилиб, кино соҳасидаги давлат сиёсатини амалга ошириш ваколатлари Маданият вазирлигига ўтказилади.

Вазирлик тузилмасида Киносанъат департаменти ташкил этилади. Мақомига кўра унинг раҳбари вазир ўринбосарига тенглаштирилади.

Масъул шахсларга бир ой муддатда департамент фаолиятини самарали ташкил этишни, шунингдек, Кинематография агентлиги ва унинг тизимига кирувчи ташкилотларни тугатишни таъминлаш топширилди.

«Ўзбекфильм»нинг ташкилий ва иқтисодий модели янгиланади. Давлат муассасаси тугатилиб, унинг ўрнига замонавий бизнес-модель асосида ишлайдиган янги «Ўзбекфильм» миллий кинокомпанияси ташкил этилади.

Президентимиз янги кинокомпания миллий кинобрендини яратиш ва замонавий киноиндустрияни ривожлантириш бўйича таянч марказ ва асосий операторга айланишини таъкидлади.

«Ўзбекфильм» миллий кинокомпанияси фильмлар ишлаб чиқариш билан шуғулланмайди. Уларни яратиш тўлиқ хусусий секторга ўтади. Компания лойиҳаларни саралаш ва молиялаштириш, фильмларни илгари суриш ва дистрибуция қилиш, шунингдек, уларнинг халқаро бозорлар ва кинофестивалларга чиқиши учун жавобгар бўлади.

Шу тариқа, фильмни ишлаб чиқаришдан тортиб томошабинга етказишгача бўлган бутун жараён ягона тизимга бирлаштирилади. Бир ҳафта муддатда миллий кинокомпания фаолиятини ташкил этиш топширилди.

Президент киноишлаб чиқаришни молиялаштиришда давлат буюртмаси амалиёти ўрнига субсидиялар асосида қўллаб-қувватлаш тизими жорий этилишини маълум қилди.

«Бундан буён давлат фильмлар буюртмачиси эмас, балки кинематографчилар ва хусусий секторнинг ишончли ҳамкори бўлади», — деди давлат раҳбари.

Фильмлар ишлаб чиқаришда техник топшириқларга эмас, балки ижодий жараён ва унинг эҳтиёжларига устуворлик берилади. Бир ой муддатда янги молиялаштириш механизмини жорий этиш топширилди.

Келгуси йилдан бошлаб ҳар йили давлат бюджетидан «Ўзбекфильм» миллий кинокомпаниясининг талабномасига кўра тегишли маблағлар ажратилади.

Президент киноишлаб чиқариш учун замонавий инфратузилма яратилишини маълум қилди. «Ўзбекфильм»нинг 10 гектар майдонида киноиндустрия учун турли хизматларни бирлаштирган ягона индустриал кластер — «Ўзбекфильм киномакон» яратилади.

«Киномакон»да замонавий технологиялар билан жиҳозланган дубляж ва овоз ёзиш маркази қурилади.

Икки ой муддатда малакали лойиҳа ташкилотини жалб этган ҳолда киномаконнинг бош режаси ва лойиҳа-смета ҳужжатлари ишлаб чиқилади. Қурилиш ишлари келаси йилнинг март ойида бошланади.

Шунингдек, кинематография тизимидаги фойдаланилмаётган давлат активларини очиқ савдоларга чиқариш топширилди.

Давлат раҳбари кинематографчиларни қўллаб-қувватлашга қаратилган яна бир ташаббусни эълон қилди. Қуйичирчиқ туманида жойлашган «Коҳинур» сиҳатгоҳи тўлиқ уларнинг ихтиёрига топширилади.

Яқинда сиҳатгоҳ қайта таъмирланиб, замонавий талабларга мувофиқ жиҳозланди. Бу ерда киноиндустрия ходимларининг тўлиқ ҳордиқ чиқариши учун шароитлар яратилган.

Президентимиз бу маскан кинематографчилар куч йиғиб, янги ғоялар устида ишлай оладиган ҳақиқий ижодий марказга айланиши кераклигини таъкидлади.

Бундан ташқари, ҳар йили киноиндустриянинг камида 300 нафар фидойи ходими дам олиш ва даволаниш учун республика сиҳатгоҳларига бепул йўлланмалар олади.

Президент соҳада илмий тадқиқотлар, таҳлил ва профессионал кинокритикани ривожлантириш учун «Киношунослар клуби» ташкил этилишини маълум қилди.

«Ўзбекфильм» миллий кинокомпанияси клуб фаолиятини қўллаб-қувватлайди ва унинг Халқаро кинопресса федерациясига (FIPRESCI) аъзо бўлишига кўмаклашади. Бу миллий фильмларнинг нуфузли халқаро кинофестиваллардаги иштирокини кенгайтириш имконини беради.

Соҳанинг профессионал ҳамжамиятини бирлаштириш учун Ўзбекистон кино арбоблари уюшмаси ва Ўзбекистон киноиндустрияси вакиллари уюшмаси бирлаштирилади. Уларнинг асосида Ўзбекистон кино соҳаси вакиллари палатаси ташкил этилади.

Палата соҳада ўзини ўзи бошқаришни ривожлантириш, муаллифлик ҳуқуқлари ва кинематографчиларнинг профессионал манфаатларини ҳимоя қилиш, шунингдек, ёшларнинг профессионал ўсишига кўмаклашиш билан шуғулланади.

Ёш кинематографчиларнинг хорижда малака оширишини ва палата фаолиятини молиявий ва ташкилий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш кўзда тутилган. Янги палата фаолиятини ташкил этишни бир ой муддатда якунлаш топширилди.

Президент миллий киноиндустрияни технологик ривожланишнинг янги босқичига олиб чиқиш зарурлигини таъкидлади. Bir ой муддатда фильмлар яратишда сунъий интеллект имкониятларидан кенг фойдаланишни назарда тутувчи ҳамкорлик дастури ишлаб чиқилади.

Дастур янги таълим курсларини ишлаб чиқиш, мутахассисларни ўқитиш ва уларнинг хорижда малакасини оширишни ўз ичига олади.

Сўнг давлат раҳбари «Ўзбекфильм» номини миллий кинематографиянинг ягона бренди сифатида мустаҳкамлаш ташаббуси билан чиқди. Мамлакат аҳолиси Чилонзорнинг ушбу қисмини азалдан «Ўзбекфильм» деб аташи таъкидланди.

Ҳозирги Чилонзор кўчасининг тегишли участкасига «Ўзбекфильм» номини бериш таклиф этилди. Шунингдек, Киносанъат музейини «Ўзбекфильм» музейига, Киносанъат саройини «Ўзбекфильм» кинотеатрига, Миллий кинофондни эса «Ўзбекфильм» миллий кинофондига ўзгартириб, уларни ягона бренд остида бирлаштириш таклиф қилинди.

Давлат раҳбари режалаштирилган ўзгаришлар соҳани янги босқичга олиб чиқишга ва сифатли фильмлар яратишга хизмат қилишига ишонч билдирди. Сўнгра у тажрибали кинематографчилар ва ёш мутахассисларнинг фикрларини тинглади.

Очиқ мулоқот якунлари бўйича Президент миллий кинематографияни ривожлантиришнинг асосий йўналишлари белгилаб олингани ва назарда тутилган ўзгаришларни назарда тутувчи фармон имзоланганини маълум қилди.

Президент ижодий ходимларнинг ташаббуслари қўллаб-қувватланишини таъкидлади. Шу билан бирга, у яхши кино яратиш учун фақат қулай шароитларнинг ўзи етарли эмаслигини: ҳалол меҳнат, ватанпарварлик ва ўз халқига бўлган самимий муҳаббат зарурлигини қайд этди.

«Мен сизларга ишонаман. Миллий ўзлигимиздан куч олиб, бугунги ҳаётни чуқур англаган ҳолда, биз биргаликда миллий кинематографиянинг янги саҳифасини ярата оламиз», — деди Президент учрашув якунида.