Мен мартаба поғонасидан кўтарилдим ва 30 ёшимда орзуимдаги ишимга эришдим - кейин эса чарчоққа дуч келдим
Жо Ҳоопер 30 ёшида орзу қилган ролини эгаллаганидан кўп ўтмай, у чарчоқ билан курашди ва ишдан таътил олишга мажбур бўлди.
Гламорган водийсидаги Пенартҳдан бо'лган 39 ёшли Жо Ҳоопер коммуникация соҳасида о'н йиллик тезкор мартаба о'сишидан со'нг, 30 ёшида орзу қилган ишига эришди, аммо кейин жиддий чарчоқни бошдан кечирди, бу бир йил ичида иккита марта ишдан бо'шатишга олиб келди ва уни ишдан бо'шатишга мажбур қилди.
"Мен бу ишда яхши бо'лишни яхши ко'рардим", деди собиқ коммуникация мутахассиси Жо о'зининг 20 ёшлари ҳақида, бу даврда у лавозимга ко'тарилиш ва маошни ошириш орқали тезда мартаба пог'онасига ко'тарилди. У эслади: "Мен 30 ёшга то'лганимда коммуникация бошлиг'и бо'лишни хоҳлардим, бунга сиз кутган барча нарсаларни қилиш, узоқ вақт ишлаш, хо'жайинимнинг болаларини мактабга олиб бориш каби г'алати нарсаларга "ҳа" деб жавоб бериш орқали эришдим". Жо буларнинг қо'лдан бой бериш учун яхши имкониятлар эканлигига чин дилдан ишонган.
Бироқ, бошқарув лавозимига бир йил о'тгач, Жо чарчоқни бошдан кечирди. У "кимдир тугмани босган ва миям эндигина бузилган" каби ҳис қилганини тасвирлаб берди, бу эса қарор қабул қилишни қийинлаштирди ва мияси секинроқ ишлаётгандек туюлди. Шунингдек, у ҳаммомда йиг'лаб ва гипервентиляцияни бошдан кечирди, лекин ҳеч қачон вазиятини беқарор деб ҳисобламади. "Мен шунчаки ишимни о'згартиришим керак деб о'йлагандим ва ҳаммаси жойида бо'лади", деб тушунтирди у, бошқа ташкилот ечим бо'лишига ишонган ҳолда, лекин унинг хатти-ҳаракати ва тахминлари ҳамма жойда бир хил бо'либ қолганини англади. Чарчоқ пайтида Жо зо'рг'а ухлай оларди ва тишларини ювганда ко'нгил айнишини ҳис қилди.
Жо охир-оқибат карерасини тарк этди, бу барқарор эмаслигини англади ва унга хавотир ва тушкунлик ташхиси қо'йилди. У шундай деди: "Мен дам олиш чарчоқни тузатмаслигини ва бу, албатта, мен учун тушкунликни тузатмаслигини қийин ё'л билан о'ргандим. Аслида сизни чарчатган ёки бузган нарсаларни о'згартириш - бунинг уддасидан чиқишнинг ягона ё'ли". Энди Жо бошқаларни камроқ ишлашга ишонтиришга содиқ, чунки у 10 йил давомида бунинг аксини қилган, бу эса уни "деярли бузган". Энди у бизнес эгалари ва иш берувчиларга бошқаларнинг чарчоққа учрашининг олдини олишга ёрдам бериш учун омма олдида нутқ со'злаш ва мураббийлик билан шуг'улланади. "Мен назорат қиламан, мен бизнесимни бошқараман, у қандай ишлашини, нима қилишимни ва ким билан ишлашимни ҳал қиламан ва бу мен учун жараённинг жуда катта қисми", деди у. Жо шунингдек, "иложи борича самарали бо'лишга ҳаракат қилишнинг бу оптималлаштириш маданияти"га нисбатан нафратини билдирди, чунки бу одамларни ко'проқ ишлашга ва камроқ яшашга мажбур қилади, деб ҳисоблайди.
Шахсларнинг руҳий саломатлик муаммолари туфайли ишдан бо'шатилиши ҳақида хавотирлар билдирилди. Бу йил бошида юзлаб оилавий шифокорлар ББСга ҳеч қачон бундай сабабларга ко'ра беморни ишдан бо'шатишдан бош тортмаганликларини айтишди.
Шимолий Уелсдаги чарчоққа ихтисослашган психолог ва бизнес мураббийи доктор Жилл Уилямс "перфекционистлар ёки қо'шимча ҳаракат қиладиганлар" чарчоққа ко'проқ мойил эканлигини та'кидлади. У қо'шимча қилди: "Сизни лавозимга ко'тарадиган хусусиятлар, афсуски, сизни чарчатадиган хусусиятлар билан бир хил бо'лади".
Уелс жамоат саломатлиги вакили Эми Дейвис "чарчоқ" ко'пинча "стресс" билан бир-бирининг о'рнида ишлатилса-да, улар бир-биридан фарқ қилишини аниқлади. "Стресс чо'киб кетиш каби ҳис қилиши мумкин, аммо чарчоқ сузишга ҳеч нарса қолмагандек ҳис қилиши мумкин", деб тушунтирди у. Доктор Уилямснинг қо'шимча қилишича, чарчоқ фақат иш билан бог'лиқ эмас, ко'пинча васийлар ва талабаларда ёки "узоқ муддатли стресс мавжуд бо'лган ҳар қандай вазиятда" пайдо бо'лади. Узоқ муддатли, бошқарилмайдиган стрессдан келиб чиққанлиги сабабли, у ҳар қандай доимий, талабчан рол ёки мас'улиятдан келиб чиқиши мумкин.
Жаҳон сог'лиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) чарчоқни руҳий саломатлик ҳолати ёки касаллиги сифатида таснифламайди ва уни депрессиядан фарқлайди. Бироқ, Девис "агар чарчоқ тажрибалари ҳал қилинмаса, бу ҳолатларнинг ривожланишига олиб келиши мумкин" деб огоҳлантирди. У шунингдек, дам олиш фойдали бо'лиши мумкин бо'лса-да, унга стресс келтириб чиқарадиган контекстдаги о'згаришлар ҳамроҳ бо'лиши кераклигини та'кидлади. Доктор Уилямс қо'шимча қилди: "Ко'п одамлар учун дам олиш зарур, лекин бу ҳар доим ҳам етарли эмас. Агар сиз ишга қайцангиз ва ишга бо'лган муносабатингиз бир хил бо'лса, унда сизда ҳам шундай натижа бо'лади, шунинг учун бирор нарса о'згариши керак."
Ба'зи ищи кучлари, жумладан, доялик ва о'қитувчилик, ходимларнинг чарчоқ туфайли ишдан кетгани ҳақида хабар беришди. Қироллик доялар коллежи касаба уюшмасидан Ханна Леонард шундай деди: "Доялар ажойиб иш қилишади ва улар малака оширгандан кейин бир неча йил ичида чарчаб қолмасдан, о'з касблари билан фахрланишга лойиқдирлар". НАСУВТ о'қитувчилар касаба уюшмаси вакили Нил Батлер шундай деди: "О'қитишга қувончни қайтариш учун о'згаришлар киритилиши керак. Бу тинимсиз меҳнат бо'лса-да, биз Уелсдаги синфхоналардан яхши о'қитувчиларни ё'қотишда давом этамиз".
Сймру касаба уюшмаси конгресси раҳбари Лаура Доел касаба уюшмаси ищилари учун "стресс ишдаги биринчи рақамли хавф" эканлигини та'кидлади, бу кимёвий та'сир қилиш, баландликда ишлаш ва хавфли машиналар каби ан'анавий хавфлардан устундир. Иш берувчи томонидан таклиф қилинадиган фаровонлик чоралари ма'қул бо'лса-да, Доел стресснинг асосий сабабларини, масалан, "паст иш ҳақи, ишончсиз шартнома ва имконсиз иш юкламалари" ни бартараф этиш жуда муҳимлигини та'кидлади.
Буюк Британиянинг иш жойидаги сог'лиқ ва хавфсизлик бо'йича миллий регулятори бо'лган Сог'лиқни сақлаш ва хавфсизлик ижроия органининг вакили "Иш берувчилар ишнинг асосий соҳаларини баҳолаш ва то'г'ри бошқариш орқали ищиларни иш билан бог'лиқ стрессни келтириб чиқарадиган хавф омилларидан ҳимоя қилишнинг қонуний бурчига эга" эканлигини тасдиқлади. Уелс ҳукумати босимни юмшатиш, ходимларнинг фаровонлигини қо'ллаб-қувватлаш ва тегишли руҳий саломатлик ёрдамига киришни та'минлаш учун иш берувчилар ва касаба уюшмалари билан ҳамкорлик қилишга содиқлигини билдирди.