“Каримов мени сургун қилган” — Ўзбекистоннинг АҚШдаги биринчи элчиси
“Каримов мени сургун қилган” — Ўзбекистоннинг АҚШдаги биринчи элчиси
ЎзССР Олий суди раиси, мустақил Ўзбекистоннинг биринчи адлия вазири ва мамлакатнинг АҚШдаги биринчи элчиси бўлиб ишлаган Муҳаммадбобур Маликов таниқли журналист Исмат Ҳушевга берган интервюсида АҚШга қандай келиб қолгани ҳамда сиёсий бошпана олгани ҳақида гапириб берди.
Маликовнинг айтишича, Ўзбекистоннинг биринчи президенти Ислом Каримов унинг лавозимларини аста-секин пасайтириб борган.
“Каримов секин-секин мени ўрнимни пасайтириб келаверди. Мени элчи қилиб юборганми? Йўқ, мени сургун қилган. Элчихона йўқ, элчихонада ишлайдиган одам йўқ, ҳатто ҳайдовчи ҳам йўқ эди. Биринчи ойларим элчихонага бино қидириш, уй қидириш билан ўтди. Нима учун бундай бўлди? Сабаб мен Йўлдош Охунбобоевнинг невараси бўлганим учун . Асосий мақсад Охунбобоев номини йўқ қилиш. Буни йўқ қилиш учун мени қора лойга тиқиш, ер билан яксон қилиш”, дейди Муҳаммадбобур Маликов.
1991–1993-йилларда адлия вазири бўлган Муҳаммадбобур Маликов 1948-йил 2-сентябрда Тошкент шаҳрида туғилган. У она томондан — Хайринисо ая орқали — Йўлдош Охунбобоевнинг набираси ҳисобланади.
“Мен июн ойида Клинтонга ёрлиғимни топширганман. Ўзбекистонда бу масала бўйича ъғинғ деган овоз чиқмаган, худди ҳеч нарса бўлмагандек. Шундан хулоса қилиш керакки, мақсад — секин-секин мени ер билан яксон қилиш”, дейди у.
“Худога минг қадар шукрки, шунақа оилада ўсганманки, биз бошқа мулкка, пулга назар ташламаганмиз, қўлимизни ҳаром қилмаганмиз. Мен, келинойингиз ва иккита қизим ноҳақ пулни олишга ҳеч уринмаганмиз. Бу пулларга мен хўжайин эмас эдим, ёрдамчим, ўринбосарим — улар, ўша пулга хўжайин эди”.
Собиқ элчининг сўзларига кўра, у лавозимга тайинланганидан ярим йил ўтмай, Ислом Каримов АҚШга келиб, одамлар билан учрашган. Аммо Ўзбекистоннинг Қўшма Штатлардаги элчиси сифатида ишлаётган Муҳаммадбобур Маликовни эса умуман назар-писанд қилмаган.
“Кейин менга айтишдики, самолётда учиб кетаётганда роса бақириб, мен ҳақимда ҳар қанақа гаплар гапирган экан. Борибоқ мени элчилик лавозимидан олган. Ўша вақтда ъГосконтролъ раиси Мираҳад Мирқосимов эди, мени унга ўринбосар қилиб тайинлашган. Мени чақиртиришган [Тошкентга — таҳр.], бордим…”, дея эслайди Маликов.
Собиқ амалдор АҚШдан Ўзбекистонга кетишидан олдин рафиқасига “Кел десам, келасан. Гапни буриб гапирсам, кутасан”, дея огоҳлантириб қўйган.
Ўзбекистонга қайтиб келган Муҳаммадбобур Маликов “Госконтрол” раисининг олдига кириб, бир ҳафтага дам олиш учун рухсат сўрайди. Шу куни кечаси Гога Хидоятовнинг иккита қизидан илтимос қилиб, аеропортга етиб олади ва у ердан Самарага учиб кетади.
“У ерда кечаси билан совуқ жойда турган эдим, иккита буйрағимни шамоллатиб қўйдим. Лекин эрталаб Москвага етиб бордим . Меҳмонхонага жойлашдим. Октябр ойлари эди. Елсин Оқ уйга ҳужум қилган вақтлар…”, дейди Маликов.
Собиқ элчи Москвада танишларига қўнғироқ қилиб, улар ёрдамида АҚШга учадиган чипта олади.
“Шундай қилиб, Совет иттифоқидан кейин сиёсий бошпана сўраган биринчи юқори лавозимли амалдор мен бўлдим… Авазхон Мухторов айтгандики, тоғам Каримберди Охунбобоев касал эди, уни кўргани келишимни тахмин қилишиб, милиция ходимлари орқали қўлга олмоқчи бўлишган экан”, дейди Муҳаммадбобур Маликов.