Исроилдаги ўта ўнгчилар биринчи марта овоз бераётган сайловчилар орасида унумдор замин топмоқда

**Исроилдаги ўта ўнгчилар биринчи марта овоз бераётган сайловчилар орасида қулай муҳит топмоқда**

Исроилнинг ўта ўнгчи Миллий хавфсизлик вазири Итамар Бен-Гвир овоз бериш ёшига етганида, сиёсий жиҳатдан ҳаддан ташқари радикал деб топилгани учун армия уни қабул қилмаган эди.

Уч ўн йиллик ўтгач, унинг қарашлари деярли ўзгармади — лекин Исроил ўзгарди. Бир пайтлар сиёсий элита томонидан рад этилган бу шахс эндиликда ҳукуматнинг тор доирадаги вазирлар кенгашидан жой олган.

Келаси ҳафтада бўлиб ўтадиган умумий сайловлар олдидан олиб борилаётган тарғибот кампанияси давомида Бен-Гвирни тез-тез ёш харидорлар ва хайрихоҳлардан иборат кезгин тўда ўраб олади, улар кўп сонли соқчиларнинг боши устида партиянинг йирик байроқларини ҳилпиратадилар.

Яҳудий ва араб исроилликлар бирга яшайдиган Рамле шаҳридаги ёпиқ бозорда у ёш сайловчиларга айтадиган гапи оддий эканини билдирди: чиқинг ва овоз беринг.

"Биз қўллаб-қувватлашни кўряпмиз, меҳрни кўряпмиз [ва] биз ғалаба қозонишни хоҳлаймиз!" деди у.

18 ёшли Надав Бен-Гвир "Исроилнинг кучли мамлакат эканини кўрсатишга ҳаракат қилмоқда" деб ҳисоблайди

Ушбу сайловда биринчи марта овоз берадиган ярим миллиондан ортиқ киши иштирок этади, кўпчилик исроилликлар буни Исроилнинг келажакдаги хавфсизлиги ва ўзлиги учун ҳал қилувчи аҳамиятга эга деб биладилар.

Сўровномалар кураш шиддатли кечишини кўрсатмоқда ва ушбу янги ёш сайловчилар натижани аниқлаб беришга ёрдам бериши мумкин.

Исроилнинг энг кўп ўқиладиган газетларидан бири бўлмиш Yedioth Ahronoth учун ўтказилган сўровномага кўра, 16% дан ортиқ аҳоли ўта ўнгчи партияларни — ё Бен-Гвирнинг "Яҳудий кучи" ёки унинг ўта ўнгчи иттифоқчиси Безалель Смотрич бошчилигидаги "Диний сионизм" партиясини қўллаб-қувватлашни режалаштирмоқда.

Исроилнинг етакчи 12-канали ўтказган бошқа бир сўровда эса деярли тўртдан уч қисми ўзларини "ўнгчи ёки марказчи-ўнгчи" деб таърифлаган.

"Итамар Бен-Гвир менга хавфсизлик ҳиссини беради", дейди Рамледа сиёсатчига ҳамроҳлик қилаётган ёш тарафдорлардан бири, 20 ёшли Мордехай.

"Тарихдаги Трампдан тортиб Мусогача бўлган ҳар бир инсон каби, унда ҳам бироз ноўрин тил сирпанишлари бўлиб туради. Нисбатан нима бўпти? Итамар қилаётган ишларнинг 90 фоизи ажойиб."

"Итамар бизга хавфсизлик беради ва армияга борганимизда, орқамизда бизни ҳимоя қиладиган ва қўллаб-қувватлайдиган кимдир бўлади", деди 18 ёшли Надав.

"Ўйлайманки, у кучли мамлакат эканимизни кўрсатишга ҳаракат қилмоқда. Кўп йиллар давомида биз эътиқодимизда кучли эканимизни кўрсата олмадик. Ўз идеологиямизни ифода эта олмадик."

Лондонда ўсган 23 ёшли ўта ортодокс Меир Шрайбернинг айтишича, Ғазо урушини келтириб чиқарган ХАМАСнинг 2023 йил 7 октябрда Исроилга қилган ҳужумлари ҳам уни Бен-Гвир тўғри танлов эканига ишонтирган.

"Ёшлар тинчлик биз қила оладиган нарса эмаслигини тушунишади, — деди у менга, — чунки ёшлигингизда содир бўлган воқеалар шахсиятингизни шакллантиради — биз 7 октябрь воқеаларини кўрдик."

Сўровномалар шуни кўрсатадики, биринчи марта овоз бераётган сайловчиларнинг 16% дан ортиғи келаси ҳафтада ўта ўнгчи партияларни қўллаб-қувватлашни режалаштирмоқда

Бен-Гвир чуқур бўлинган мамлакатда турлича қабул қилинадиган шахсдир. Унинг позициясига босиб олинган Ғарбий соҳилни аннексия қилиш, Ғазода яҳудийлар ўрнашиши ва фаластинликларнинг "ихтиёрий эмиграцияси" киради — бу қарашлар ва чақириқлар кўплаб либерал исроилликлар томонидан кескин қораланади.

Бир қатор Ғарб мамлакатлари фаластинликларга қарши адоват қўзғатгани учун Бен-Гвир ва Смотричга нисбатан санкциялар ёки сафар тақиқлари жорий қилган. Иккала сиёсатчи ҳам Бош вазир Биньямин Нетаньяху бошқарув коалициясидаги таъсирли вазирлардир.

У ва унинг аъёнлари бозор расталари оралаб юрганда, баъзи дўкондорлар ширинликлар тарқатишди; бошқалари эса хўмрайиб қараб туришди.

" Менга у ёқмайди, у нифоқ солади", деди расталардан бирининг эгаси. "Рамле — яҳудийлар ва араблар яшайдиган аралаш шаҳар. Бу ерда, ҳатто 7 октябрдан кейин ҳам ҳеч қандай муаммо йўқ, лекин унинг даъвати билимсиз ёшларни ўз тузоғига туширади."

Унинг 18 ёшдан 22 ёшгача бўлган ёшлар орасидаги оммавийлиги, уларнинг ота-оналари авлодига солиштирганда, камида қисман 7 октябрь ҳужумларининг таъсири билан изоҳланади.

Аммо илгари Исроилнинг кўплаб сиёсий кампанияларини бошқарган сиёсий таҳлилчи Далия Шейндлин бунинг сабаби чуқурроқ эканини айтди.

"Сўнгги 20 йил давомида биз ёш исроиллик яҳудийларнинг ўртача кўрсаткичдан кўра кўпроқ ўнгчи эканини ва кўплаб мезонлар бўйича 55 ёшдан ошган гуруҳга қараганда сезиларли даражада ўнгчироқ эканини кўрдик", деди у менга.

"Улар тинчликка эришиш ҳаракатлари бўйича шахсий тажрибага эга бўлмаган ҳолда, бир қатор урушлар муҳитида ўсиб улғайишди. Лекин аксарият ҳолларда, улар баҳс-мунозараларнинг энг радикал шартларини муҳокама қилиш учун мақбул деб қабул қилишган: аннексия, турар жойларни кенгайтириш ва — 7 октябрдан кейин — Ғазони аннексия қилиш. Ва энди улар биринчи марта овоз беришмоқда."

20 ёшли Мордехайнинг айтишича, Бен-Гвирнинг "тил сирпанишлари" аҳамиятга эга эмас

Исроил сатирик ёзувчиси Лиор Шляйн томонидан суратга олинган яқиндаги синфдаги баҳс-мунозаралар туркуми баъзи ёш исроилликларнинг радикал қарашларига эътибор қаратди.

У ирқчилик ёки радикал фикрларга қарши чиққан ушбу баҳслар Исроилда катта эътибор қозонди ва суҳбатлардан бирида бир талаба Исроилнинг барча араб фуқароларини ўлдиришга чақирди. Ушбу видео шундан бери Шляйннинг веб-сайтидан олиб ташланди.

Сўровномалар шуни кўрсатадики, бу ерда биринчи марта овоз бераётган сайловчилар сайловда иштирок этишга жуда юқори даражада иштиёқли, 80% дан ортиғи овоз беришлари эҳтимоли юқори эканини айтган. Аммо ўша тадқиқот шуни кўрсатадики, улар демократик институтларга кўпроқ шубҳа билан қарашади ва сиёсий норозилик намойишлари ёки петицияларга камроқ қизиқишади.

Ҳукуматпараст ва ҳукуматга қарши тарафдорларнинг икки барқарор блоки ўртасида асосан боши берк кўчага кириб қолган пойгада янги сайловчиларни сайлов участкаларига олиб келиш ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлиши мумкин.

Мухолифат партиялари демократияга таҳдидлар ҳақидаги огоҳлантиришлар, ижтимоий тармоқлардаги янги видеолар ва ёшроқ номзодлар орқали ёш сайловчиларга етиб боришга ҳаракат қилмоқдалар.

Сўровномалар Биньямин Нетаньяху ва унинг коалицион иттифоқчилари мухолифат блоки билан шиддатли пойгада эканини кўрсатмоқда

"2022 йилда [охирги сайловда] Тель-Авивда яшайдиган фуқароларнинг бор-йўғи 59 фоизи овоз берган — Бутун Яқин Шарқдаги энг либерал шаҳарда! Бен-Гвир учун овоз берилган жойларда эса овоз бериш кўрсаткичи 90 фоиз атрофида бўлди", деди собиқ бош вазир Нафтали Беннет бошчилигидаги марказчи-ўнг мухолифатдаги "Беяхад" ("Биргаликда") партиясидан 24 ёшли номзод Йонатан Шалев.

Унинг менга айтишича, Бен-Гвир ижтимоий тармоқларнинг кучини бошқа сиёсатчилардан кўра тезроқ англаб етган.

"Либерал сиёсатчилар TikTok’га ишонмади, Instagram’га ишонмади ва у ушбу майдондан унумли фойдаланди."

Шалев ўз партиясини ёш сайловчиларга етиб бориш учун ижтимоий тармоқлардан фойдаланишга чақирганини айтди.

"Уч ой олдин Бен-Гвир ҳали ҳам TikTok’да энг кўп кўрилган, TikTok ва Instagram’да энг кўп лайк тўплаган сиёсатчи эди", деб тушунтирди у. "Ҳозирда Нафтали Беннет [бу борада] етакчилик қилмоқда."

Унинг раҳбарининг Instagram саҳифасида энди собиқ бош вазирнинг рэп мусиқаси остида гантел кўтараётгани ёки кўчада Шалев билан гаплашаётгани акс этган видеолар мавжуд. Ҳатто Нетаньяху ҳам оғир ритмли мусиқа остида тайёрланган, шиддатли ҳарбий услубдаги ижтимоий тармоқ видеоси билан бу жараёнга қўшилди.

"Исроилда ёшлар янгиликларни томоша қилмайди, газет ўқимайди. Ёш авлод барча тафсилотларни TikTok ва Instagram’дан олмоқда".

Яҳли Реске ва Мика Магал (иккаласи ҳам 21 ёшда) Шалевнинг ўтиб кетаётганини кўриб, яқиндаги бардан шошиб чиқишди.

"Мен уни яхши кўраман", деди Мика менга.

"Ҳа", рози бўлди Яҳли. "У бизнинг ёшимизда, жуда ёш ва жуда кўп нарсани билади. Ёши катта ва бир хил нарсани қайта-қайта айтаверадиган одамларни эшитиш қийин."

Яҳлининг айтишича, 7 октябрь ҳужумлари содир бўлганда у миллий ҳарбий хизматни ўтаётган эди.

"Ўйлайманки, ўшангача сиёсатга ҳеч қачон эътибор бермаганман", деди у. "Аммо 7 октябрда ҳукумат бошқача бўлганида, балки ҳамма нарса яхшироқ бўлармиди."

Биринчи марта овоз бераётган сайловчиларнинг 16 фоизи ўта ўнгчи партияни қўллаб-қувватлашини аниқлаган ўша сўровнома, шунингдек, "Беяхад"нинг ўзи уларнинг овозларининг деярли 9 фоизини, Гади Айзенкотнинг марказчи-ўнгчи "Яшар" партияси ҳам шунча овоз олишини кўрсатди.

Ўтган дам олиш кунларида Тель-Авивдаги талабалар тадбирида Бен-Гвирнинг сўзи "Фашизм ўтмайди" деб ҳайқирган намойишчилар томонидан бўлинди ва у саҳнани тарк этишга мажбур бўлди.

Исроилнинг ёш сайловчилари ўнгга оғишаётган бўлиши мумкин, аммо улар кимни Исроил хавфсизлиги ва ўзлигининг ҳимоячиси, кимни эса экзистенциал таҳдид деб билишлари борасида мамлакатнинг ўзи каби бўлинганча қолмоқда.