Исломий давлатга қарши миссия якунланиши билан Буюк Британия ва АҚШнинг сўнгги қўшинлари Ироқни тарк этмоқда
Икки йил аввал келишилган битимга биноан коалиция кучларининг олиб чиқиб кетилиши Ироқ ҳукуматининг асосий талаби эди.
Буюк Британия ва АҚШнинг сўнгги қўшинлари Ироқни тарк этди, Исломий давлатга қарши миссия якунланди
АҚШ ва Буюк Британия қўшинлари олиб чиқиб кетилгани тасдиқланганидан кейин Ироқ хавфсизлик кучлари мамлакат хавфсизлиги учун тўлиқ масъулиятни ўз зиммасига олди.
Британия ва Американинг сўнгги қўшинлари мамлакатдаги ўн йилдан ортиқ давом этган ҳарбий иштирокидан сўнг Ироқни тарк этди.
Буюк Британиянинг қолган ҳарбий хизматчилари — тахминан 100 кишининг шимолий Курдистон минтақасидаги Эрбилдан чиқиб кетиши сўнгги ҳафталарда чоршанба куни мамлакатни тарк этган АҚШ кучлари билан мувофиқлаштирилган ҳолда амалга оширилди.
Бу АҚШ ва Ироқ ҳукумати ўртасида бундан икки йил аввал имзоланган, хорижий қўшинларни шу ой охиригача олиб чиқиб кетиш тўғрисидаги келишувдан сўнг юз берди.
Британия ва АҚШ кучлари Ироқда 2014 йилдан бери экстремистик «Исломий давлат» (ИД) гуруҳини мағлуб этишга ёрдам бериш учун тузилган халқаро коалиция таркибида бўлиб келаётган эди. Уларнинг чиқиб кетиши «Қатъий қарор» (Operation Inherent Resolve) деб номланган миссияни якунлайди.
Ироқ Бош вазири Али ал-Заидий коалиция миссиясининг якунланиши «Ироқнинг ўз хавфсизлиги ва барқарорлиги учун тўлиқ масъулиятни ўз зиммасига оладиган босқичга ўтишини» англатишини айтди.
Ироқда қўшинлар олиб чиқиб кетилиши муносабати билан тўрт кунлик «Суверенитет кунлари» миллий байрам сифатида нишонланиши кутилмоқда.
«Ўн йилдан ортиқ давом этган операциялар, машғулотлар ва салоҳиятни оширишдан сўнг, Ироқ Хавфсизлик Кучлари (ИХК) ва курд Пешмаргаси Ироқда Даишнинг ҳудудий жиҳатдан бутунлай мағлуб этилишини таъминладилар ва энди мамлакат хавфсизлиги учун асосий масъулиятни ўз зиммаларига олишга тайёрлар», — дейилади Буюк Британия Мудофаа вазирлиги баёнотида ИДнинг арабча қисқартмасидан фойдаланилган ҳолда.
«Ушбу мақсадларга эришилгач, Ироқ ва унинг халқаро ҳамкорлари Ироқ раҳбарлигида узоқ муддатли хавфсизлик ҳамкорлигига қаратилган янги саҳифани бошлашлари мумкин».
Пентагон матбуот котиби Шон Парнелл коалициянинг Эрбилдан чиқиб кетиши «Ироқда [ИД]ни мағлуб этган ҳарбий миссиянинг муваффақиятли якунланишини» англатишини айтди.
У қўшимча қилди: «Ироқнинг қолган хавфсизлик муаммоларини, жумладан, Ироқ суверенитети ва минтақавий барқарорликка путур етказаётган [ИД] қолдиқлари ва Эронга алоқадор жангари гуруҳларни бартараф этиш бўйича асосий масъулият энди Ироқ ҳукумати зиммасига тушади».
Ироқ ҳукумати 2017 йилда ИД ҳарбий жиҳатдан мағлуб этилганини эълон қилган эди, бироқ коалиция қўшинлари гуруҳнинг қайта пайдо бўлишига йўл қўймаслик учун мамлакатда қолди.
БМТнинг яқинда эълон қилинган ҳисоботида Ироқ хавфсизлик кучларининг доимий аксилтеррор босими ИДни «фақат оддий операцияларни амалга оширишга қодир бўлган» бир неча юз жангаригача қисқартиргани тахмин қилинган.
Ироқ ҳукумати, шунингдек, мамлакатдаги Эрон томонидан қўллаб-қувватланадиган жангари гуруҳлар муаммосига ҳам дуч келмоқда.
Май ойида лавозимга киришган Заидий коалиция чиқиб кетганидан кейин уларни қуролсизлантиришга ва барча қуролларни давлат назоратига олишга ваъда берган эди.
Бироқ бир нечта қудратли гуруҳлар унинг режаларига қаршилик кўрсатди ва энди АҚШ иштирокисиз уларнинг таъсири кучайиши мумкин.
Шу йил бошида АҚШ ва Исроилнинг Эрон билан уруши бошланганидан бери жангарилар Эрбилдаги авиабазада жойлашган АҚШ ва Буюк Британиянинг қолган кучларига ҳужум қилиб келмоқда.
Бағдодда жойлашган юзлаб Нато аскарлари кескинлик кучайган бир пайтда, март ойида мамлакатни тарк этган эди.
BBC жамоаси шу йилнинг апрель ойида, АҚШ ва Эрон ўртасидаги заиф сулҳ пайтида Эрбилдаги коалиция базасига ташриф буюрган эди.
Яқин атрофда дронлар учирилаётган бир пайтда, улар Қироллик ҳарбий-ҳаво кучлари (RAF) транспорт самолётида база устида айланишга мажбур бўлишди.
АҚШнинг Эронга қарши бомбардимон кампанияси авж олган пайтда, коалиция базасига кунига 28 тагача дрон ва ракеталар келиб урилган.
У ерда жойлашган сўнгги Британия ҳарбий хизматчилари қаторида бўлган RAF полки ўқчилари урушнинг дастлабки олти ҳафтасида 100 дан ортиқ дронни уриб туширган эди. Ҳужумкор дронларнинг аксарияти Ироқдаги Эрон томонидан қўллаб-қувватланадиган жангарилар томонидан учирилган.
Чоршанба куни, миссия якунланиши муносабати билан, Мудофаа вазирлиги ИДга қарши курашни қўллаб-қувватлаган Буюк Британия шахсий таркибига ҳурмат бажо келтирди.
Унда айтилишича, улар Ироқ Хавфсизлик Кучларининг 111 000 дан ортиқ аъзосига, жумладан, ярим мухтор Курдистон минтақасидаги 21 000 дан ортиқ Пешмарга кучларига «қимматли ёрдам, машғулотлар ва кўмак» кўрсатган.
Шунингдек, RAF минглаб парвозларни амалга ошириб, ИДнинг 2300 дан ортиқ нишонига зарба бергани айтилди. RAF ИД қолдиқларининг ўрнашиб олишига йўл қўймаслик учун қўшни Сурия узра парвозларни давом эттириши кутилмоқда.
Пентагон АҚШ ироқлик ҳамкорларига «мақсадли машғулотлар ва разведка ёрдами» кўрсатишда давом этишини билдирди.
АҚШ Марказий қўмондонлиги коалициянинг қўшма тезкор гуруҳи фаолиятини давом эттираётганини ва энди Иорданияда жойлашганини маълум қилди.
АҚШ кучлари, шунингдек, БМТ ҳисоб-китобларига кўра, 3000 гача жангариси бўлган Сурияда ИДга қарши миссиясини давом эттиради.
Бу АҚШ ва Буюк Британия кучларининг Ироқдан учинчи марта чиқиб кетишидир.
Саддам Ҳусайн Қувайтга бостириб кирганидан кейин, 1991 йилда мамлакатга ўн минглаб АҚШ ва Британия қўшинлари юборилган эди.
Улар Ироққа 2003 йилда, АҚШ Президенти Жорж Буш диктаторни ҳокимиятдан четлатиш ва кейинчалик мавжуд эмаслиги маълум бўлган оммавий қирғин қуролларини йўқ қилиш учун «Ироқни озод қилиш» операциясига буйруқ берганида қайтишди.
Босқиндан кейин бошланган шиддатли мазҳабий исён ўн минглаб одамларнинг, жумладан, 4500 га яқин АҚШ ҳарбий хизматчиси ва 179 Британия ҳарбий хизматчисининг ҳаётига зомин бўлди.
АҚШ ва Буюк Британия кучлари Ироқни 2011 йилда тарк этди, бироқ уч йилдан сўнг, ИД мамлакат назоратини қўлга олиш билан таҳдид қилганида яна қайтиб келди.