Имтиёзли чипталардан тортиб СИ институтигача. 1 октябрдан Ўзбекистонда нималар ўзгаради

**Имтиёзли чипталардан тортиб СИ институтигача: 1 октябрдан Ўзбекистонда нималар ўзгаради**

1 октябрдан Ўзбекистонда янги қоидалар ва қўллаб-қувватлаш чоралари пакети кучга киради. Ўзгаришлар бир йўла бир нечта йўналишга — ижтимоий ҳимоя ва транспорт, бизнес ва айрим саноат тармоқларига кўмаклашиш, шунингдек, мамлакатнинг маданий ва спорт ҳаётига дахлдор бўлади.

### Имтиёзлар ва ижтимоий қўллаб-қувватлаш

1 октябрдан бошлаб уруш фахрийлари ва ҳарбий ҳаракатлар оқибатида ногиронликни орттирган шахслар, уларга тенглаштирилган фуқаролар тоифалари, шунингдек, Чернобил АЭСдаги авариядан жабрланганлар самолёт, поезд ва шаҳарлараро автобусларга бепул ёки имтиёзли чипталар олишлари мумкин бўлади.

Тегишли қарор 2026 йил 17 августдаёқ қабул қилинган эди.

Имтиёз имтиёз олувчининг тоифасига қараб бепул ёки 50 фоизли йўл ҳақини назарда тутади. Имтиёз ҳуқуқини текшириш ижтимоий ҳимоя ахборот тизимлари орқали амалга оширилади, шу боис қўшимча маълумотномалар талаб этилмайди — чиптани расмийлаштириш учун шахсни тасдиқловчи ҳужжат ёки биометрик паспорт кифоя қилади. Авиарейсларда имтиёз эконом-класс чипталарига, темир йўл транспортида эса умумий, плацкарт ва купе вагонларидаги жойларга татбиқ этилади. Ташувчиларнинг харажатлари Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги томонидан давлат бюджети маблағлари ҳисобидан қопланади.

2027 йил 1 январдан бошлаб бундай чипталарни Baraka ижтимоий картаси мобил иловаси орқали ҳам расмийлаштириш мумкин бўлади, бу эса кассалардан фойдаланмайдиган имтиёз эгалари учун жараённи осонлаштиради.

### Транспорт ва темир йўллари

Олмаота – Тошкент йўналишидаги № 1/2 сонли халқаро поездда фақат аёллар учун алоҳида вагон пайдо бўлади, у ерда аёл кузатувчилар ишлайди. Ушбу вагонга чипталарни фақат аёллар сотиб олишлари мумкин, етти ёшгача бўлган (етти ёш ҳам киради) ўғил болалар эса ўзларига ҳамроҳлик қилаётган аёл билан бирга юришлари мумкин бўлади.

Бундан ташқари, 1 октябрдан Тошкент ва Фарғона водийси шаҳарлари ўртасидаги бир қатор поездлар жадвали ўзгаради.

Хусусан, № 730-сонли поезд Тошкентдан соат 07:20 да жўнаб кетиб, Андижонга соат 11:42 да етиб боради. Қайтиш йўналишидаги № 729-сонли поезд эса Андижондан соат 15:33 да жўнаб кетиб, Тошкентга соат 19:55 да етиб келади.

Шунингдек, бир нечта узоқ масофага қатновчи ва маҳаллий поездлар жадвали ҳам ўзгаради. Янги жадвалларнинг бир қисми октябрь ойининг кейинги кунларидан бошлаб амал қила бошлайди.

### Бизнесни қўллаб-қувватлаш

1 октябрдан бошлаб тадбиркорликни ривожлантириш бўйича туман ва шаҳар штаблари ўзини ўзи банд қилганлар, шунингдек, кичик ва ўрта бизнес субъектлари учун банк кредитлари бўйича фоиз ставкасининг бир қисмини қоплай бошлайди. Маблағлар барқарор иш ўринлари ва даромад манбаларини яратадиган лойиҳаларга йўналтирилади.

Шу санадан бошлаб электротехника тармоғи учун алоҳида шартлар жорий этилади. Корхоналар айланма маблағларни тўлдириш учун уч ойлик имтиёзли даврни ўз ичига олган ҳолда икки йилгача муддатга кредитлар олишлари мумкин бўлади — йиллик 6 % ставка билан битта корхонага максимум беш миллион доллар.

"Тадбиркорликни ривожлантириш" миллий компанияси кредит суммасининг 50 фоизигача, лекин 20 миллиард сўмдан ошмаган миқдорини кафолатлай олади.

Шунингдек, 1 октябрдан мис сотиб олиш схемаси соддалаштирилади: корхоналар қийматнинг 25 фоизини дарҳол тўлашлари мумкин, қолган 75 фоизини эса улар учун уч кун ичида “Ўзсаноатэкспорт” ўтказиб беради. Корхона ушбу суммани йиллик 6 % ҳисобланган ҳолда 90 кун ичида қайтариши керак бўлади.

### Тарихий ҳудуддаги чекловлар

Бухоронинг тарихий қисмида электросамокатлар, мопедлар, рикшалар, тўрт ғилдиракли велосипедлар, картинглар, шунингдек, от ва туялар ҳаракати чекланади.

Чекловлар Арк қалъасидан Пои-Калон ва Ҳақиқат кўчаси орқали Ляби-Ҳовузгача бўлган ҳудудда амал қилади. Кириш ва чиқиш жойларида тегишли йўл белгилари ва кўрсаткичлар ўрнатилади.

### Спорт

2026 йил 1 октябрдан бошлаб Ўзбекистонда доимий асосда теннис бўйича халқаро ва республика мусобақалари ўтказила бошлайди.

Тақвимга ATP, WTA ва ITF турнирлари, Ўзбекистон кубоги, катталар ва ёшлар ўртасидаги миллий чемпионатлар, шунингдек, Uzbekistan Open ва эркаклар ўртасидаги ATP Challenger турнири киритилади.

### Таълим ва фан

2026 йил 1 октябрдан бошлаб Янги Тошкентда Сунъий интеллект институти ўз фаолиятини бошлайди. У 10 гектар майдонда қурилган ва 7 минг талабага мўлжалланган “Янги Ўзбекистон” университетининг янги мажмуаси таркибида очилмоқда.

Институтдан ташқари, бу ерда Гарвард университети билан ҳамкорликда Ректорлар мактаби ишга туширилган бўлиб, Оксфорд университети билан биргаликда давлат хизматчиларининг малакасини ошириш учун Таълим хаби ташкил этилмоқда.