Ўзбекистонда 1-сентабрдан нималар ўзгаради: иш ҳақи, солиқлар, автомобиллар ва янги нафақалар
О'збекистонда 1-сентабрдан нималар о'згаради: иш ҳақи, солиқлар, автомобиллар ва янги имтиёзлар
2026-йил 1-сентабрдан бошлаб О'збекистонда фуқаролар ҳаётининг турли жабҳаларига, жумладан, даромад, солиқ тизими, транспорт, та'лим, ижтимоий нафақалар ва маданиятга та'сир қилувчи бир қатор муҳим о'згаришлар кучга киради.
Хусусан, энг кам иш ҳақи (МВ) ва асосий ҳисоблаш қиймати (БСВ) ошиши кутилмоқда. Давлат сектори ходимларининг иш ҳақи ва стипендиялари 7% га ошади. Автомобил ва мобил қурилмаларни ро'йхатдан о'тказиш ставкалари ҳам янгиланади. Кино саноати ва маданият ташкилотлари сезиларли солиқ имтиёзларига эга бо'ладилар.
Podrobno.uz о'зининг ан'анавий шарҳида о'збекистонликларнинг молиявий аҳволига, ижтимоий соҳага, та'лимга ва айрим соҳаларнинг фаолиятига та'сир қиладиган сентябр ойидаги асосий о'згаришларни таҳлил қилади.
**Иш ҳақи ва янги харажатлар**
Асосий о'згаришлардан бири ко'плаб то'ловлар ва то'ловлар бог'лиқ бо'лган асосий ко'рсаткичларни созлашдир. 1-сентабрдан бошлаб энг кам иш ҳақи ойига 1,36 миллион со'мни ташкил этади ва энг кам ойлик иш ҳақи 440 000 со'мгача ко'тарилади. Бу автоматик равишда энг кам ойлик иш ҳақи асосида ҳисобланган то'ловлар ва йиг'имларнинг о'згаришига олиб келади.
Хусусан, транспорт воситасини ро'йхатдан о'тказиш қимматлашади. Енгил автомобилни ро'йхатдан о'тказиш тахминан 3,1 миллион со'мни, электр транспорт воситасини ро'йхатдан о'тказиш эса 660 000 со'мни ташкил қилади. Давлат ро'йхатдан о'тказиш рақамини олиш учун то'лов 2,42 миллион со'мни, ро'йхатдан о'тказиш гувоҳномаси учун эса 308 000 со'мни ташкил қилади. Ишлатилган автомобилни сотиб олиш учун нотариал то'лов ҳам 1,32 миллион со'мгача ошади.
Телефонни ро'йхатдан о'тказиш харажатлари ҳам о'згаради. Энг кам ойлик иш ҳақининг 20% ни ташкил этувчи стандарт ИМЕИ ро'йхатдан о'тказиш то'лови 88 000 со'мгача ошади. Агар қурилма белгиланган муддатдан кейин ро'йхатдан о'тказилса, энг кам ойлик иш ҳақининг 25% га тенг то'лов 110 000 со'мни ташкил қилади.
Якка тартибдаги тадбиркорлар учун энг кам ойлик иш ҳақининг ошиши бир қатор мажбурий то'ловларнинг ко'пайишини ҳам англатади. Давлат хизматлари маркази орқали якка тартибдаги тадбиркор сифатида ро'йхатдан о'тиш учун давлат божи 440 000 со'мни, онлайн ро'йхатдан о'тиш учун эса 396 000 со'мни ташкил қилади. Якка тартибдаги тадбиркорлар учун ойлик ижтимоий солиқ 440 000 со'мгача оширилади.
1-сентабрдан бошлаб давлат ташкилотлари ходимларининг иш ҳақи ва стипендиялари 7 фоизга оширилади. Бу Президентнинг 23-июндаги фармонида ко'зда тутилган. Ушбу о'сиш сентябрдан кучга кирган то'ловларга тааллуқлидир, пенсия ва нафақалар эса 1-июлдан бошлаб оширилган эди.
**Талабалар ва ҳарбий хизматчилар учун**
Алоҳида о'згаришлар ҳарбий хизматчиларнинг та'лимига та'сир қилади. Университетларда шартнома асосида о'қиётган чақирилувчилар о'қишнинг биринчи йилини қоплаш учун имтиёзли та'лим кредити олишлари мумкин. Бундан ташқари, 2026/27 о'қув йилидан бошлаб улар масофавий та'лим бакалавр даражаси дастурларига ёзилишлари мумкин бо'лади.
Махсус та'лим эҳтиёжлари бо'лган болалар учун ҳам янги қоидалар жорий этилади. 1-сентабрдан бошлаб мамлакатда "оилавий" тизим ишга туширилади. Ижтимоий ходимлар ота-оналарга фарзандлари учун та'лим ва ижтимоий хизматлардан фойдаланишда ёрдам беради. Мутахассислар, шунингдек, боланинг зарур ёрдам олишини кузатиб борадилар.
**Болалар ва ногиронлар учун ёрдам**
Махсус та'лим эҳтиёжларига эга болаларга хизмат ко'рсатувчи хусусий мактабларни қо'ллаб-қувватлаш кенгайтирилади. Махсус та'лим синфларини очадиган муассасалар ҳар бир о'қувчи учун субсидиялар олиш ҳуқуқига эга бо'лади. Миқдор минтақага қараб о'згаради: Тошкентда 11 БРВ ёки 4,84 миллион со'м; вилоят марказлари ва Нукусда 9,5 БРВ (4,18 миллион со'м); ва бошқа шаҳар ва туманларда 8,5 БРВ (3,74 миллион со'м).
Ог'ир ақлий заифлиги бо'лган катталар ҳам парвариш нафақаларини олишни бошлайдилар. Мурувват интернат мактаблари кенгайтирилган реабилитация ва қо'ллаб-қувватлаш хизматларига эга Г'амхурлик марказларига айлантирилади. Улар ногирон болалар ва парваришга муҳтож И ва ИИ гуруҳ руҳий касалликлари бо'лган катталарни қабул қилади. Асосий парваришдан ташқари, улар спорт, ижодий сан'ат ва уларни мустақил ҳаётга тайёрлаш дастурларидан фойдаланиш имкониятига эга бо'ладилар.
Маданият соҳаси ҳам янги молиявий раг'батлантиришларни олади. Нуфузли халқаро ва миллий танловлар г'олиблари ва иккинчи о'рин эгаларига бир марталик мукофотлар берилади. Халқаро танловда Гран-при ёки биринчи о'рин учун 300 миллион со'м, иккинчи о'рин учун 200 миллион ва учинчи о'рин учун 100 миллион со'м берилади. Миллий мусобақаларда мукофотлар мос равишда 100, 50 ва 25 миллион со'мни ташкил қилади.
Г'олибларни тайёрлаган о'қитувчилар ва аккомпанаторлар йил давомида 100% гача иш ҳақи қо'шимчасини олиш ҳуқуқига эга бо'ладилар. Шунингдек, давлат нуфузли халқаро танловлар г'олиблари ва иккинчи о'рин эгалари ҳамда уларнинг устозларининг иштирок этиш харажатларини қоплайди. Ушбу чоралар хусусий мактаблар ва ижодий студиялар ходимларига ҳам тегишли бо'лади.
**Кино ва маданият учун янги солиқ имтиёзлари**
Кино ва бошқа маданий ташкилотлар учун кенг солиқ имтиёзлари тақдим этилади. 2026-йил 1-сентабрдан 2036-йил 1-январгача консерт ташкилотлари, киностудиялар, болалар контентини яратувчи компаниялар, хусусий театрлар ва театр студиялари ҳамда маданият ва сан'атнинг нодавлат та'лим муассасалари ҚҚС, фойда солиг'и, айланма солиг'и, мол-мулк солиг'и ва ер солиг'идан озод қилинади. Уларнинг ходимлари ҳам даромад солиг'идан озод қилинади. Хорижий компаниялар О'збекистонда филм ишлаб чиқаришда иштирок этишдан олинган даромаддан ушлаб қолинадиган солиқни то'ламайдилар.
**Ҳайдовчилар ва ё'ловчилар учун**
О'згаришлар жамоат транспортига ҳам та'сир қилади. Ялпи шартномалар асосида ишлайдиган автобусларда ё'ловчилар ё'л ҳақини дарҳол то'лашлари шарт. То'лов транспорт картаси, ижтимоий та'минот картаси ёки банк картаси, смартфон ёки НФС, ҚР кодлари ёки биометрик ма'лумотларни қо'ллаб-қувватлайдиган қурилмалар ёрдамида амалга оширилиши мумкин. Ё'л ҳақини то'ламаган ва чегирмага эга бо'лиш ҳуқуқини тасдиқламаган ё'ловчилар ё'л ҳақини то'ламаган деб ҳисобланади ва жаримага тортилиши мумкин.
Бензин билан ишлайдиган ускуналарга эга транспорт воситалари эгалари учун ҳам янги талаблар жорий этилмоқда. 1-сентабрдан бошлаб техник ко'рикдан о'тмаган транспорт воситалари энди бензин билан ёқилг'и қуя олмайди. Ушбу чеклов муддати о'тган газ баллонлари бо'лган ёки зарур рухсатномаларга эга бо'лмаган транспорт воситаларига ҳам тааллуқлидир. Текшириш автоматик равишда У-Гас ва Эсо-Ҳимоя ахборот тизимлари орқали амалга оширилади.
Яна бир муҳим о'згариш суюлтирилган нефт гази (ЛПГ) бозорига тегишли. 1-сентабрдан бошлаб хонадонлар ва ижтимоий об'эктларга суюлтирилган нефт газини етказиб бериш функциялари ишончли бошқарув ва ауцорсинг шартномалари асосида хусусий операторларга о'тказилади. Хусусий компаниялар электрон тендерлар орқали танланади ва газни қабул қилиш, сақлаш ва етказиб бериш рақамлаштирилади. Қабул қилувчиларни аниқлаш учун Фасе ИД ишлатилади ва баллонлар уларнинг ҳолатини кузатиш учун электрон ёрлиқланади.