Ўзбекистонда 1-сентябрдан нималар ўзгаради?
Ўзбекистонда 2026-йил 1-сентябрдан бошлаб бир қатор муҳим ўзгаришлар кучга киради. Хусусан, иш ҳақи ва стипендиялар миқдори оширилади, айрим соҳаларга янги субсидиялар ажратилади, автобусларда йўл ҳақини тўлаш ва чиптасиз йўловчиларни назорат қилиш тартиби ўзгаради. Бундан ташқари, алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларни қўллаб-қувватлаш ҳамда чорвачиликни ривожлантириш бўйича янги механизмлар жорий этилади.
**Бюджет ташкилотлари ходимларининг иш ҳақи ва стипендиялар 7 фоизга оширилади**
2026-йил 1-сентябрдан бюджет ташкилотлари ходимларининг иш ҳақи ва стипендиялар миқдори 7 фоизга оширилади. Шу санадан бошлаб меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори ойига 1 млн 360 минг сўм этиб белгиланади. Шунингдек, базавий ҳисоблаш миқдори 440 минг сўмни ташкил этади. Иш ҳақи ва стипендияларни ошириш билан боғлиқ харажатлар давлат бюджети маблағлари ҳисобидан қопланади.
**Паррандачилик лойиҳаларига 10 фоизли кредитлар берилади**
1-сентябрдан паррандачилик хўжаликлари, парранда омухта еми ишлаб чиқарувчи тадбиркорлар ҳамда “тайёр бизнес” лойиҳаларини молиялаштириш учун кредитлар йиллик 10 фоиз ставкада ажратилади. Мазкур тартиб фақат янги расмийлаштириладиган кредит шартномаларига нисбатан татбиқ этилади. Кредитлар Тикланиш ва тараққиёт жамғармасидан “Микрокредитбанк”га йўналтирилган маблағлар ҳисобидан молиялаштирилади. Бунда янги паррандачилик қувватларини ишга тушириш ва тегишли лойиҳаларни амалга ошириш кўзда тутилган.
**Чорвачиликда наслдор қорамоллар учун субсидия ажратилади**
2026-йил 1-сентябрдан 2030-йил 1-январгача наслчилик хўжаликларига ўстиришга қолдирилган идентификация қилинган урғочи наслдор қорамолларни сақлаш харажатларининг бир қисмини қоплаш учун субсидия ажратилади. Маблағлар Аграр соҳада тўловлар агентлиги томонидан давлат бюджети ҳисобидан берилади. Биринчи наслдор урғочи бузоқ олинганда 1,5 млн сўм, иккинчи бузоқ олинганда 2 млн сўм, бузоқ 12 ойликкача сақланганда 1 млн сўм ва 12 ойдан 18 ойликкача сақланганда яна 1 млн сўм субсидия ажратилади.
**Қишлоқ хўжалигига оид айрим субсидияларни ажратиш ваколати агентликка ўтказилади**
1-сентябрдан Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жамғармасининг айрим субсидияларни ажратиш ваколати Аграр соҳада тўловлар агентлигига ўтказилади. Бу механизм хўжаликларнинг биржада сотган пахта хомашёси бўйича электрон ҳисобварақ-фактура қийматининг бир қисмини қоплашни ҳам қамраб олади. Шунингдек, пахта-тўқимачилик кластерлари ва ип-калава ишлаб чиқариш занжирига эга тўқимачилик корхоналарига ўз маблағлари ҳисобидан харид қилинган пахта хомашёси қийматининг бир қисмини қоплаш бўйича субсидияларни ажратиш ҳам агентлик ваколатига ўтказилади.
**Автобусларда йўл ҳақи чиқиш вақтида тўланади**
1-сентябрдан брутто-шартнома асосида фаолият юритаётган шаҳар автобусларида йўловчи автобусга чиқиш вақтида йўл ҳақини тўлаши керак бўлади. Бунинг учун транспорт картасини валидаторга теккизиш, банк картаси, смартфон ёки бошқа контакциз электрон тўлов воситаларидан фойдаланиш мумкин. Имтиёзли ёки бепул юриш ҳуқуқига эга йўловчилар ҳам автобусга чиқиш вақтида тегишли транспорт ёки ижтимоий картани валидатор орқали тасдиқлаши лозим. Йўл ҳақи белгиланган тартибда тўланмаса ёки имтиёз тасдиқланмаса, йўловчи чиптасиз юрган деб ҳисобланади.
**Автобусларда чиптасиз йўловчилар назорати кучайтирилади**
1-сентябрдан Транспорт назорати инспексияси ҳамда шаҳар йўловчи ташишни мониторинг ва назорат қилиш давлат муассасаси ходимлари чиптасиз йўловчиларни аниқлаш бўйича назорат тадбирларини бевосита автобус салонларида ҳам ўтказади. Ҳозирда автобусда чиптасиз юриш учун БҲМнинг ўндан бир қисми, яъни 41 200 сўм жарима белгиланган. Чиптасиз юриш учун жаримани ошириш бўйича таклифлар эса Қонунчилик палатасига киритилган. Шу сабабли янги жарима миқдорларини 1-сентябрдан кучга кирган тартиб сифатида кўрсатиш учун ҳозирча асос йўқ.
**Алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болалар учун “оилабай” ишлаш тизими жорий этилади**
1-сентябрдан алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларни таълим, ижтимоий ёрдам ва хизматларга жалб этиш бўйича “оилабай” ишлаш тизими жорий этилади. 3 ёшдан 18 ёшгача бўлган болаларнинг таълим эҳтиёжларини аниқлаш ва уларни давлат таълим муассасаларига йўналтириш “Инсон” ижтимоий хизматлар марказлари ҳузуридаги Болани комплекс баҳолаш гуруҳлари томонидан амалга оширилади. Шунингдек, коррексион синф ташкил этган ҳолда умумий ўрта таълим хизматини кўрсатувчи нодавлат таълим ташкилотларига ҳар бир ўқувчи учун субсидия ажратилади. Унинг миқдори Тошкент шаҳрида 4 млн 840 минг сўм, вилоятлар марказлари ва Нукус шаҳрида 4 млн 180 минг сўм, бошқа туман ва шаҳарларда 3 млн 740 минг сўмни ташкил этади.
**Ичимлик суви лойиҳалари махсус электрон платформада юритилади**
1-сентябрдан “Ўзсувтаъминот” АЖ фойдаланишига топшириладиган барча ичимлик суви ва оқова сув инфратузилмасини ривожлантириш лойиҳалари махсус электрон платформада юритилади. Шунингдек, жамият ва унинг тизим корхоналари ўртасидаги айрим шартномавий муносабатлар тўғридан тўғри йўлга қўйилади. Янги лойиҳаларга халқаро молия институтлари ва хорижий ҳукумат молия ташкилотларининг қарз ҳамда грант маблағларини кенгроқ жалб қилиш ҳам кўзда тутилган. Ичимлик суви ва оқова сув хизматлари тарифларини тасдиқлаш ваколати эса 2027-йил 1-январдан Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссиясига ўтказилади.
**Одам савдосидан жабрланганларга маҳалла ва туман даражасида хизмат кўрсатиш тизими йўлга қўйилади**
1-сентябрдан “Инсон” ижтимоий хизматлар марказлари орқали маҳалла ва туман даражасида одам савдосидан жабрланган шахсларнинг ҳолатини баҳолаш ва уларни тегишли хизматларга йўналтириш тизими жорий этилади. Шунингдек, Аёллар ва болаларни реабилитация қилиш республика маркази ҳамда унинг ҳудудий марказларида одам савдосидан жабрланган хотин-қизлар ва уларнинг вояга етмаган фарзандларини қабул қилиш ва уларга хизмат кўрсатиш йўлга қўйилади. Қорақалпоғистон, Қашқадарё, Самарқанд ва Фарғона вилоятларидаги ҳудудий марказларда қўшимча 40 та ўрин яратилади.