Гонконгнинг постколониал даврдаги биринчи раҳбари 89 ёшида вафот этди

Гонконгнинг мустамлакачиликдан кейинги биринчи раҳбари 89 ёшида вафот этди

Гонконг Хитой бошқарувига қайтганидан кейинги биринчи раҳбари Тунг Чи-хва 89 ёшида вафот этди.

Кемечилик империясининг собиқ вориси 1997 йил июль ойида, Буюк Британия Гонконгни Хитойга қайтариб, 150 йилдан ортиқ давом этган Британия ҳукмронлигига чек қўйган пайтда, охирги Британия губернатори Крис Паттендан лавозимни қабул қилиб олган эди.

Тунгнинг лавозимдаги серташвиш даври Осиё молиявий инқирози, иккита йирик эпидемия ва унинг ҳукуматига нисбатан танқидларга сабаб бўлган тарихий норозилик намойишлари билан кечди. У охир-оқибат 2005 йилда истеъфога чиқди.

Маҳаллий ОАВ хабарига кўра, Тунг сешанба куни кечқурун яқинлари даврасида вафот этган. Унинг идораси Тунгни «ўз ватани ва халқига содиқ» инсон бўлганини маълум қилди.

«Унинг олижаноб характери ва ҳалоллиги қалбларимизда абадий яшайди», дейилади баёнотда.

1937 йилда Шанхайда туғилган Тунг Буюк Британиядаги Ливерпуль университетида машинасозлик муҳандислиги даражасини олган, сўнгра АҚШга кўчиб ўтиб, у ерда General Electric компаниясида қарийб ўн йил давомида фаолият юритган.

У 1969 йилда Гонконгга кўчиб ўтди ва отасининг Orient Overseas кемечилик конгломератига қўшилди, кейинчалик 1991 йилда унинг бошқарувини ўз қўлига олди.

Унинг сиёсий фаолияти 1992 йилда, Паттеннинг ижроия кенгашига тайинланганидан бошланган.

Сиёсий тажрибаси кам бўлса-да, Тунг ҳокимият топширилганидан кейин Гонконгни бошқариш учун Пекин томонидан танланган деб кенг тахмин қилинарди. У, айниқса, 1980-йилларнинг ўрталарида глобал иқтисодий пасайиш даврида Хитой давлат банклари унинг оилавий бизнесини қутқаришга ёрдам берганидан кейин, содиқ раҳбар сифатида кўрилган.

1996 йил январ ойида Халқ қурултойи саройида бўлиб ўтган қабул маросимида Хитойнинг ўша пайтдаги президенти Цзян Цзэминь гавжум зал бўйлаб ўтиб, Тунг билан қўл бериб кўришган эди — кўплаб суратларга муҳрланган ушбу лаҳза ўша пайтда Пекиннинг Тунг номзодини олий лавозимга қўллаб-қувватлаши сифатида баҳоланган.

Тунг лавозимга киришганидан кўп ўтмай Осиё молиявий инқирози юз берди ва бу уй-жой нархларининг кескин тушиб кетишига олиб келди. Унинг маъмурияти, шунингдек, бир қатор соғлиқни сақлаш инқирозларига, жумладан, 1997 йилдан 2002 йилгача давом этган парранда гриппи эпидемиясига ва 2003 йилдаги Sars (оғир ўткир респиратор синдром) тарқалишига дуч келди.

Тунгнинг энг катта сиёсий синови 2003 йил июль ойида, унинг иккинчи ваколат муддати даврида юз берди. Ўшанда ярим миллион Гонконг аҳолиси фуқаролик ҳуқуқларини чеклашидан хавфсираб, таклиф этилаётган миллий хавфсизлик тўғрисидаги қонунга қарши намойишга чиқди.

Кенг кўламли норозиликлардан сўнг, унинг маъмурияти қонун лойиҳасини қайтариб олди, бу эса 2005 йил март ойида Тунгнинг истеъфога чиқишига ҳам туртки бўлди.

Ўша пайтда унинг соғлиғи ёмонлашаётган эди, гарчи баъзилар Пекин уни лавозимидан кетишга мажбур қилганини айтса-да.

Кейинчалик, 2020 йилда Пекин Гонконгга миллий хавфсизлик тўғрисидаги қонунни жорий қилди. Расмийлар буни барқарорликни сақлаш учун зарур деб атади. Бироқ танқидчилар буни «Гонконгнинг тугаши» деб таърифлаб, шаҳарда қўрқув муҳитини юзага келтирганини айтишди.

Тунгнинг сўнгги бор омма олдида кўриниши 2021 йил июль ойида, Хитой Коммунистик партияси ташкил топганининг 100 йиллигига бағишланган тадбирда бўлган эди. Хабарларга кўра, у бир неча ойдан кейин юрак операциясини бошдан кечирган.

Ундан рафиқаси ва уч фарзанди қолди.