Эл-Нино кучаймоқда: қаерда қурғоқчилик, қаерда кучли ёмғир кутилмоқда?
Жаҳон метеорология ташкилоти - ЖМТ баҳосига кўра, Эл-Нино шаклланиб бўлган ва яқин ойларда янада кучайиши кутилмоқда. Ҳодиса йил охирига яқин энг юқори интенсивликка етиши, иқлимга таъсири эса 2027-йилда ҳам давом этиши мумкин. Бу айрим ҳудудларда қурғоқчилик, бошқаларида кучли ёғингарчилик эҳтимолини оширади.
Эл-Нино кучаймоқда: қаерда қурғоқчилик, қаерда кучли ёмғир кутилади?
ЖМТнинг 2026-йил 3-сентабрдаги хабарига кўра, ёз бошида Эл-Нинонинг ривожланиши эҳтимоли тилга олинган бўлса, сентабрга келиб бу ҳодиса ишончли тарзда шакллангани қайд этилган.
Ташкилот тизимидаги прогноз марказлари моделлари Эл-Нинонинг 2027-йил февралигача сақланиб қолиш эҳтимолини қарийб 100 фоиз деб баҳоламоқда. Бундай юқори ишонч турли моделлар натижаларининг бир-бирига мос келиши билан изоҳланган.
Шу билан бирга, бу кўрсаткич муайян шаҳарда албатта тошқин, қурғоқчилик ёки ҳарорат рекорди кузатилади, дегани эмас. У фақат Эл-Нино фазасининг давом этиш эҳтимолини англатади.
Эл-Нино нима?
Эл-Нино — Тинч океанининг тропик қисми билан атмосфера ўртасидаги ўзаро таъсирга боғлиқ иқлимий тебранишнинг илиқ фазаси.
Бу даврда океаннинг марказий ва шарқий экваториал қисмида сув юзаси одатдагидан кўпроқ исийди. Натижада шамоллар ва фаол ёғингарчилик зоналарининг жойлашуви ўзгаради.
Атмосферадаги ҳаво айланиши орқали бу ўзгаришлар Тинч океанидан анча узоқдаги ҳудудларга ҳам таъсир кўрсатиши мумкин. Мазкур тебранишнинг совуқ фазаси Ла-Ниня деб аталади, улар орасида нейтрал шароит ҳам кузатилади.
Қайси ҳудудларда ёғин, қаерда қурғоқчилик эҳтимоли ошади?
ЖМТ материалларида Эл-Нинонинг минтақавий таъсири бир хил бўлмаслиги таъкидланган.
Жанубий Американинг айрим ҳудудлари, Шарқий Африка ва АҚШ жанубида одатдагидан намроқ шароит эҳтимоли ошиши мумкин.
Австралия, Индонезия, Жанубий Африканинг айрим қисмлари ва Осиёнинг баъзи ҳудудларида эса қурғоқчиликка мойил шароит юзага келиши мумкин.
Аниқ вазият мавсум, Эл-Нинонинг кучи ҳамда атмосфера ва океандаги бошқа жараёнларга боғлиқ. Шу сабабли одатий таъсирлар харитасини табиий офатлар қачон ва қаерда юз беришини кўрсатувчи аниқ жадвал сифатида қабул қилиб бўлмайди.
Ўзбекистон учун алоҳида прогноз керак
Тақдим этилган глобал прогнозда Ўзбекистон бўйича аниқ хулоса келтирилмаган. Ундан мамлакатда албатта қурғоқчилик, кучли ёмғир ёки рекорд иссиқ кузатилади, деган хулоса чиқариб бўлмайди.