Эл Нино Осиёдаги айрим давлатларда янги инқироз хавфини юзага келтириши мумкин — тадқиқот

Эл Нино Осиёдаги айрим мамлакатларда янги инқироз хавфини туғдириши мумкин — тадқиқот

Осиёнинг бир қатор давлатларида кучли табиий офатлар ортидан фуқаролик тартибсизликлари келиб чиқиши эҳтимоли бор. Бунга Эл Нино ҳодисаси сабаб бўлиши мумкин.

Таҳлилчиларнинг таъкидлашича, Эл Нино билан боғлиқ об-ҳаво ҳодисалари Осиёда озиқ-овқат хавфсизлиги билан боғлиқ вазиятни янада оғирлаштириши мумкин.

Вазиятни мураккаблаштираётган омиллардан бири — Эрондаги уруш оқибатлари. Тўқнашувлар қишлоқ хўжалиги учун зарур бўлган ёқилғи ва ўғитлар етказиб берилишига салбий таъсир кўрсатган.

Индонезияда ўрмон ёнғинлари палма ёғи ҳосилини йиғиб олишни қийинлаштирган. Ҳиндистонда эса гуруч етиштириш учун муҳим бўлган муссон ёмғирлари миқдори меъёрдан қарийб 15 фоизга кам. Таиландда шакар ҳосили камайиши кутилмоқда.

Таҳлилчиларга кўра, Афғонистон ва Мянмада озиқ-овқат билан боғлиқ янги зарба гуманитар инқироз хавфини ошириши мумкин.

Тадқиқотда озиқ-овқат хавфсизлиги ёмонлашиши ва фуқаролик тартибсизликлари хавфи юқори бўлган давлатлар қаторига Ҳиндистон, Индонезия, Филиппин, Бангладеш ва Покистон киритилган.

Ҳисоботда айтилишича, агар озиқ-овқат нархлари ва унинг мавжудлиги билан боғлиқ босим кучайса, ҳукуматлар эса вазиятга самарали жавоб қайтара олмаса, ушбу давлатларда тартибсизликлар ва сиёсий беқарорлик юзага келиши мумкин.

2026-йил август ойида жаҳон озиқ-овқат нархи 2022-йил охиридан бери энг юқори даражага чиқди. Қайд этилишича, бунга Европадаги кучли иссиқ ва қурғоқчилик, Осиёда Эл Нино ҳодисаси юзага келиши эҳтимоли, шунингдек, Украина ва Эрондаги уруш ҳамда савдо йўлларидаги узилишлар сабаб бўлмоқда.

Эл Нино иқлим ҳодисаси саноат инқилобидан кейин кучайиб, сўнгги ўн йилликларда аввалги минг йилликка нисбатан анча кескин тус олган эди.

Эл Нино нима?

Эл Нино — Тинч океанининг экваториал қисмидаги сувларнинг аномал даражада исиши билан боғлиқ иқлим ҳодисаси. У қурғоқчилик, кучли ёғингарчилик, сув тошқинлари ва бошқа экстремал об-ҳаво ҳодисаларига сабаб бўлиши мумкин. Булар эса ҳосилдорлик ва озиқ-овқат нархларига таъсир кўрсатади.

Тарихдаги энг кучли “супер Эл Нино” ҳодисаларидан бири 1876–1877-йилларда кузатилган. У Ҳиндистон, Хитой ва Бразилияда кучли қурғоқчиликни келтириб чиқариб, катта ҳосилсизлик ва очарчиликка сабаб бўлган. Катаклизм оқибатида ҳалок бўлганлар сони 50 миллион кишигача етган.