Дунёга рекорд даражада кучли Эл-Нино яқинлашмоқда
Тинч океанида кучайиб бораётган Эл-Нино ҳодисаси кузатувлар тарихидаги энг кучлисига айланиши мумкин. АҚШ Миллий океан ва атмосфера тадқиқотлари бошқармаси (НОАА) баҳосига кўра, 2026-йил октябр–декабр ойларида Эл-Нинонинг тарихий даражага етиш эҳтимоли қарийб 70 фоизни ташкил этмоқда.
Дунёга рекорд даражада кучли Эл-Нино яқинлашмоқда. Олимлар Тинч океанида шаклланган Эл-Нино кутилганидан тезроқ кучаяётганини қайд этмоқда. НОААънинг янгиланган прогнозида 2026-йил кузи ва 2026–2027-йил қишида жуда кучли Эл-Нино кузатилиши эҳтимоли 90 фоиздан юқори экани билдирилган.
Бундан ҳам муҳимроғи, октябр–декабр даврида Эл-Нино интенсивлигини ифодаловчи кўрсаткич меъёрдан 2,5 даража Селсий ёки ундан юқори бўлиши эҳтимоли 69 фоизга баҳоланмоқда. Агар ушбу прогноз амалга ошса, жорий Эл-Нино НОАА кузатувлари бошланган 1950-йилдан буён қайд этилган энг кучли ҳодисага айланиши мумкин.
Аввалги прогнозларда ҳам Эл-Нино кучли бўлиши кутилган эди. Бироқ Тинч океанидаги сув ҳароратининг жадал кўтарилиши ва океан ҳамда атмосфера ўртасидаги боғлиқликнинг кучайиши олимларни прогнозларни қайта кўриб чиқишга ундади.
Масалан, НОАА июн ойида жуда кучли Эл-Нино эҳтимолини 63 фоизга баҳолаган эди. Ўша пайтда ҳам ҳодиса 2026–2027-йил қишига қадар кучайиб бориши ва тарихдаги энг йирик Эл-Нино ҳодисалари қаторига кириши мумкинлиги айтилган.
**Эл-Нино қачон энг юқори нуқтага чиқади?**
Компютер моделларига кўра, Эл-Нинонинг энг кучли даври куз охири ва қиш бошига тўғри келиши мумкин.
Олимлар океан ҳароратини баҳолашда бир кунлик ёки қисқа муддатли кўрсаткичларга эмас, балки бир неча ойлик ўртача қийматларга эътибор қаратади. Бу океандаги қисқа муддатли ҳарорат ўзгаришларининг умумий прогнозга таъсирини камайтириш имконини беради.
Эл-Нинонинг жадал кучайишига Тинч океанининг тропик қисмида тўпланган катта миқдордаги иссиқлик ҳам таъсир қилмоқда. НОАА маълумотларига асосланган таҳлилларда океан юзаси остида айрим ҳудудларда ҳарорат меъёрдан 10 даражагача юқори экани қайд этилган.
**Рекорд янгиланиши мумкин**
НОАА Эл-Нино интенсивлигини 1950-йилдан буён кузатиб келади. Янги ҳодиса тарихдаги энг кучли Эл-Нино даврлари билан рақобатлашиши, ҳатто улардан ҳам кучли бўлиши мумкин.
Хусусан, 1982–1983 ва 1997–1998-йилларда жуда кучли Эл-Нино ҳодисалари кузатилган. Жорий прогноз амалга ошса, 2026-йилги ҳодиса ушбу тарихий кўрсаткичлардан ҳам юқори даражага чиқиши мумкин.
**Қурғоқчилик ва тошқинлар хавфи ошиши мумкин**
Эл-Нино - Тинч океанининг экваториал қисмида сув юзаси ҳароратининг одатдагидан юқори кўтарилиши билан боғлиқ табиий иқлим ҳодисаси. У океан ва атмосфера сиркуляциясига таъсир қилиб, дунёнинг турли минтақаларида об-ҳаво шароитларини ўзгартириши мумкин.
Кучли Эл-Нино айрим ҳудудларда ёғингарчилик ва тошқинлар эҳтимолини оширса, бошқа минтақаларда қурғоқчилик хавфини кучайтириши мумкин. Жумладан, Австралия ва Индонезияда қурғоқчилик хавфи ортиши, Жанубий Америка, Африка ва АҚШнинг айрим ҳудудларида эса ёғингарчилик миқдори ўзгариши мумкин.
Шу билан бирга, олимлар ҳатто рекорд даражадаги Эл-Нино ҳам муайян мамлакат ёки ҳудудда аниқ бир хил об-ҳаво ссенарийсини кафолатламаслигини таъкидламоқда. Ҳодисанинг кучайиши муайян иқлим оқибатлари эҳтимолини оширади, аммо маҳаллий об-ҳавога бошқа атмосфера жараёнлари ҳам таъсир кўрсатади.
Олимлар учун яна бир муҳим омил - сўнгги ўн йилликларда тропик океанларнинг умумий ҳарорати кўтарилиб бораётганидир. Шу сабаб Эл-Нинонинг табиий таъсири глобал иқлим исиши фонида намоён бўлмоқда ва унинг дунё миқёсидаги оқибатларини баҳолаш янада мураккаблашмоқда.