Эронга ён босилаётган келишув ва Германияда портлатилган дрон – кун дайжьести

**Эрон билан келишув ва Германиядаги дрон портлаши – кун янгиликлари дайжьести**

Жаҳон миқёсида ўтган кун давомида содир бўлган энг муҳим воқеа ва янгиликлар шарҳи билан таништирамиз.

**Ҳўрмуз бўғози бўйича келишув**

Эрон ва Уммон ўртасида таклиф этилаётган келишув Теҳронга Ҳўрмуз бўғозидан ўтувчи кемалар устидан назоратни бериши мумкин. Бу ҳақда чоршанба куни Реутерс агентлигига Эрондаги юқори мартабали манба ва икки минтақавий расмий маълум қилди. Бу Эрон учун шу пайтгача қилинган энг катта ён босишлардан бири экани айтилмоқда.

Эрон расмийсининг сўзларига кўра, бўғозга кириш ва чиқиш қатновлари Эрон ҳудудий сувлари орқали ўтади. Бошқа бир минтақавий манбанинг таъкидлашича, "назорат" қандай белгиланиши бўйича тафсилотлар ҳали аниқланиши керак.

Эрон бўғоздан фойдаланаётган кемалардан юк нархининг 5% дан 7% гача миқдорида бож ундиришни талаб қилмоқда. Уммон тахминан 3% атрофидаги тўловларни муҳокама қилмоқда, Вашингтон эса умуман тўлов бўлмаслигини хоҳлайди. Кўрфаз музокарачилари эса ҳар қандай йиғимлар ихтиёрий бўлишини талаб қилмоқда.

Шу билан бирга, Эрон АҚШнинг ҳар қандай янги ҳужуми кучли жавоб зарбасини келтириб чиқариши ҳақида огоҳлантирган. Кўрфаздаги манбалардан бирининг айтишича, "Эроннинг огоҳлантириши қатъий эди: агар Америка Эроннинг инфратузилмасини нишонга олса, улар Кўрфаз энергия объектлари ва бошқа минтақавий нишонларга зарба бериш орқали жавоб қайтаради".

АҚШ томони ҳозирча Ҳўрмуз бўйича таклифга изоҳ бермади. Президент Доналд Трамп бўғозни қайта очиш бўйича келишув яқинлашиб қолганини айтганди, гарчи АҚШ расмийлари Ҳўрмузга киришни Эрон назорат қилишига ҳеч қачон рози бўлмаслигини айтган бўлса ҳам.

Эронга бундай ваколатни берувчи келишув АҚШ ва Исроил томонидан феврал ойида бошланган уруш – минтақавий кучлар мувозанатининг Теҳрон фойдасига жиддий ўзгарганини англатади. Урушдан олдин бўғоз барча кемалар учун тўловларсиз, эркин ва очиқ эди.

**Германия аеропортида портловчи қурилма топилди**

Кеча тунда Германиядаги аеропортда портловчи қурилма ўрнатилган дрон топилди. Саксония полициясига кўра, портловчи модда ортилган объект тўхтаб турган "Антонов" самолётлари яқинида кўриб қолинган. Портловчи қурилманинг детонатори робот ёрдамида олиб ташланган. Кейинроқ полиция назорат остидаги портлашни амалга оширган.

Лейпсиг/Ҳалле аеропортидан Германия ҳарбийлари ва НАТО бўйича иттифоқчилар ҳарбий юкларни ташиш учун фойдаланади. Шунингдек, у Украинанинг "Антонов Аирланес" компанияси учун база бўлиб ҳам хизмат қилади.

Худди шу аеропорт яқинида яна бир иккинчи номаълум объект юк самолёти билан тўқнашиб кетган. Самолёт кичик шикастланишлар билан Ганноверга бориб қўнди.

Германия ички ишлар вазири бу ҳодисалар "таҳдиднинг янги даражаси"ни англатишини таъкидлади. У ҳеч қандай гумондорларнинг исмини айтмади, лекин тергов жараёни "хорижий кучлар эҳтимолий иштирокини" кўрсатиши мумкинлигини айтди.

Сўнгги ойларда ҳарбий базалар, аеропортлар, энергия терминаллари, денгиз портлари ва логистика компаниялари устидан бир қатор рухсациз дрон парвозлари кузатилган. Шундан сўнг Германия аеропортлари шай ҳолатга келтирилган. Полиция бу ишларда Россиянинг эҳтимолий иштироки ҳақида огоҳлантирган, бироқ Москва буни рад этмоқда.

**Исроил яна Ливан жанубига зарба берди**

Чоршанба куни тушдан кейин Исроил ҳарбийлари Ливан жанубида "аниқ зарбалар" беришни бошлаганини эълон қилди. Ҳужумлардан ярим соат аввал ИДФнинг араб тилидаги матбуот котиби ливанликларни эвакуация ҳақида огоҳлантирган.

Исроилнинг иккала баёнотида ҳам "Ҳизбуллоҳ" оташкесимни бузганликда айбланган, аммо бошқа тафсилотлар келтирилмаган.

Ливан ОАВларига кўра, Тибнин шаҳри қабристонидаги бинога зарба берилиши оқибатида бир эркак ҳалок бўлган ва яна 12 киши яраланган. Шунингдек, ғарбдаги Мансури шаҳрига ҳам зарбалар берилган. Бу ерда Исроил ҳарбийлари бир ойдан ортиқ вақт ичида илк бор эвакуация ҳақида буйруқ берган.

Мансури мери Ҳайдар Мадиҳли Исроил ҳарбий самолётлари шаҳар чеккасидаги Ғазалеҳ маҳалласидаги бино ва виллаларга тўртта зарба берганини маълум қилди.

Мадиҳлининг айтишича, бу зарбалар кўчиш тўлқинини келтириб чиқарган, оилалар ўз буюмларини автомобилларга ортиб, жанубдаги энг йирик шаҳар Сур томон йўл олган.

Ушбу воқеалар Исроил ва Ливан расмийлари Римда АҚШ ҳомийлигида оташкесимни сақлаб қолишга қаратилган музокараларда иштирок этаётган пайтда юз берди.

Июн ойи охирида уч давлат ишлаб чиққан келишув "Ҳизбуллоҳ"нинг қуролсизланиши эвазига Исроил ҳарбийлари Ливан жанубидан чиқиб кетишини назарда тутганди. Аммо "Ҳизбуллоҳ" бу шартлар "барча қизил чизиқларни" босиб ўтишини таъкидлаб, келишувни рад этди.

**Блогер жонли эфирда отиб кетилди**

Мексикалик ижтимоий тармоқ инфлюенсери Сезар Гастелум Кулиакан шаҳридаги ресторан ташқарисида дўстлари билан жонли эфир ўтказаётган вақтда отиб ўлдирилди.

Маҳаллий ОАВга кўра, ТикТокъда салкам 600 000 обуначига эга бўлган Гастелум видео учун курер каби кийиниб олганди.

Эфир давомида уларнинг ёнида икки киши мотоциклда келиб тўхтаган. Жонли эфир кадрларида мотоцикл ҳайдовчиси тўғридан тўғри Гастелумнинг бошига ўқ узгани кўринган. Айнан шу паллада трансляция узилиб қолган.

Гарчи видео кейинчалик платформа томонидан ўчириб ташланган бўлса-да, унинг айрим қисмлари интернетда тарқалишда давом этди.

Хавфсизлик хизмати расмийси Гастелумнинг ўлимини тасдиқлади ва йирик хавфсизлик операцияси олиб борилаётганини айтди.

Синалоа штати пойтахти Кулиакан шаҳри минтақадаги доминант наркокартел ичидаги ҳокимият учун ички курашлар исканжасида қолмоқда. Маҳаллий матбуотнинг хабар беришича, сўнгги йилларда шаҳарда бир неча инфлюенсер, шу жумладан, жиноий гуруҳларга алоқадорлиги иддао қилинган шахслар ҳам ўлдирилган.

**Тайванда ҳарбий машғулотлар**

Тайван президенти Лай Чинте уруш юз берганда ҳукумат қандай ишлашини кўрсатишга қаратилган машғулотда қатнашди. Президент тунда зирҳли транспортёрда қўмондонлик марказига шошилинч равишда етиб борди.

Тайванда 10 кун давом этадиган ушбу машқлар агар Хитой оролни куч билан эгаллаш ҳақидаги ваъдасини бажарган тақдирда, тайёргарликни кучайтириш учун мўлжалланган.

Пайшанба куни президентнинг брон-жилет ва шлем кийган ҳолда зирҳли транспортёрга чиқаётгани акс этган суратлари пайдо бўлди.

Келаси ҳафтада Тайван биринчи марта мобил интернет тезлигини қасддан секинлаштиради. Бу орқали офатлардан тортиб Хитой бостириб киришигача бўлган вазиятларда фуқаролар қандай мулоқот қилиши синовдан ўтказилади.

Тайваннинг ҳарбий машғулотларига ҳали изоҳ бермаган Хитой ҳарбийлари деярли ҳар куни орол атрофида ҳаракат олиб боради.

Уруш ёки бошқа инқироз пайтида Тайван раҳбарини хавфсиз жойга эвакуация қилиш режаси совуқ уруш авж олган даврларга бориб тақалади. Ўша пайтдаги президент Чан Кайши ўзининг ашаддий рақиби Мао Цзедун ҳужумидан доимий хавфсираб яшаган.

2023-йилда Тайван атрофида ўтказилган Хитой ҳарбий машғулотларида улар машқ қилган ссенарийлардан бири "бошини кесиш" (раҳбариятни йўқ қилиш) топшириғи учун аниқ зарбалар бериш бўлганди.