Yoshlar sayyorani tozaroq qiladi

**Yoshlar sayyorani tozaroq qiladi**

Green Youth Cup eko-startaplar dasturining finali koʻrsatganidek, oʻz gʻoyalari va loyihalarini taklif etayotgan Oʻzbekiston yoshlari aynan shunday fikrda.

29 oktyabr kuni Green Youth Cup finali boʻlib oʻtdi, unda 16 ta startap-finalchi investorlar va ekspertlarga yashil texnologiyalar sohasidagi oʻzlarining innovatsion yechimlarini taqdim etdilar. Dastur U-Enter Innovatsiya markazi va Intro Group tomonidan Virtual Accelerate bilan hamkorlikda, Shveytsariya va Buyuk Britaniya hukumatlari koʻmagida amalga oshirilmoqda.

Yoshlar startaplari bilan ishlashda katta tajribaga ega boʻlgan tashkilotchilar bu safar finalni ramziy maydonchada — shu kunlarda Innoweek Innovatsion gʻoyalar xalqaro haftaligi boʻlib oʻtayotgan CAEx koʻrgazma markazida oʻtkazdilar. Shu tariqa kreativ yoshlar hamkorlar tomonidan eshitilish, shuningdek, mamlakatning barcha hududlaridan kelgan innovatsiyalar bilan tanishish uchun qoʻshimcha imkoniyatlarga ega boʻldilar.

Green Youth Cup 7 oktyabrda boshlandi va unda ishtirok etish uchun 118 ta ariza kelib tushdi, ulardan birinchi bosqichda 55 ta startap-loyiha saralab olindi. Oktyabr oyida ishtirokchilar U-Enter bazasida xalqaro trenerlar bilan 10 ta taʼlim sessiyasini, shuningdek, 2 ta amaliy biznes-turni oʻtadilar.

Startaplar oʻzbek, ingliz va rus tillarida taqdim etildi, taqdimotlar va mahsulotlar namoyishi bilan kuzatib borildi. Ishtirokchilar kompetentli hayʼat aʼzolarining savollariga javob berdilar va bularning barchasi aniq ajratilgan vaqt sharoitida jadal surʼatda oʻtdi.

Yakunda eng yaxshi deb topilgan uchta startap mualliflari 2027 yilning 31 yanvaridan 3 fevraliga qadar Dohada boʻlib oʻtadigan Web Summit Qatar tadbiriga tashrif buyurish imkoniyatini qoʻlga kiritadilar.

Qahva chiqindilaridan organik oʻgʻitlar ishlab chiqarishni taklif qiluvchi CoffeeCycle eko-loyihasi yetakchilardan biriga aylandi. Loyihani taqdim etarkan, jamoa aʼzosi Diyora Hasanova bu aylanma iqtisodiyot uchun amaliy yechimlardan biri ekanini, kundalik chiqindilarni oʻsimlikchilik uchun foydali mahsulotga aylantirish imkonini berishini taʼkidladi. Innovatsion oʻgʻitlar tarkibida nafaqat qahva quyqasi, balki boshqa organik komponentlar ham mavjud. Tarkib ustida boshqa yosh mutaxassislar, jumladan, biotexnologiya sohasi mutaxassislari bilan hamkorlikda doimiy ish olib borilmoqda. Loyiha chiqindilar koʻpayishi muammosiga befarq boʻlmagan va ularni ikkinchi marotaba ishlatish variantlarini topishga intilayotgan yoshlarni birlashtirdi.

Green Youth Cup eko-startaplar dasturining yana ikki finalchisi havoni tozalash muammosining amaliy yechimlarini taqdim etdi. Plazion loyihasi havoni sanoat miqyosida tozalashga qaratilgan. Bekzod Ergashev rahbarligidagi jamoa Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti talabalaridan iborat. Ularning ishi asosida sanoatda qoʻllash va issiqxonalar uchun havoni tozalashning intellektual plazma tizimi yotadi.

Ushbu muammoni hal qilishga yana bir yetakchi loyiha — AirO² air purifier boshqacha yondashdi. Rayhona Abdiyeva rahbarligidagi jamoa havoni elektrostatik tozalagich modelini ishlab chiqdi. U binolar ichida foydalanish uchun moʻljallangan. Choʻntakboplik ham uning afzalliklari qatoriga kiradi.

Oʻzbekiston yoshlari gʻoyalarning yorqinligini, ularning qoʻllanilish imkoniyatini va eng muhimi — sayyoramiz tozaroq va ekologik xavfsizroq boʻlishiga oʻz hissasini qoʻshishdek faol xohishini koʻrsatdilar.

Masalan, Eco Leaf (Eko List) loyihasi allaqachon original ekologik mahsulotlar ishlab chiqarish — turli maqsadlarda foydalanish uchun barglardan briketlar chiqarish bilan shugʻullanmoqda. Gʻoya muallifi Oyatulloh Abdujabborovning aytishicha, oʻrik, gilos, olcha kabi mevali daraxtlarning barglari qoramol va qoʻylarni boqish mumkin boʻlgan ozuqa briketlarining asosi hisoblanadi; deyarli har qanday daraxtning barglari koʻmirning muqobili boʻlgan yoqilgʻi briketlariga ketadi. shuningdek, ushbu asosdan qurilishda, taʼmirlashda, masalan, devorlar uchun issiqlik saqlagich sifatida va mebel ishlab chiqarishda foydalaniladigan mustahkamroq taxtalar ham tayyorlanadi.

Ecogenesis loyihasi muallifi esa hali maktab oʻquvchisi, Prezident maktablaridan birining toʻqqizinchi sinf oʻquvchisidir. Otabek Erdonov oʻyin orqali taʼlim mahsulotini yaratdi, unda ishtirokchilar iqlim va jamoalarni boshqarib, tizim qanday munosabat bildirishini kuzatadilar. Startap insonga resurslarni umumiy isteʼmol qilishdagi oʻz ulushi nimaga tengligini aniq tushunish, xulosalar chiqarish va odamlarning eko-osonligini sifat jihatidan yangi bosqichga koʻtarish imkonini beradi.

Nafaqat chiqindilarning alohida turlarini qayta ishlash bilan shugʻullanish, balki ularning butun tizimini shaffof qilish: bu oʻn yetti yoshli Jasmina Ziyodullayevaning — EcoDataHub startapi asoschisining rejasidir. Yosh startapchi Oʻzbekistonning turli hududlaridagi eko-faollarni, pilot maktablar va tashkilotlarni, yashil texnologiyalar sohasidagi ekspertlarni oʻz hamkorlari sifatida koʻradi. Platforma har qanday befarq boʻlmagan insondan, masalan, belgilanmagan joyga chiqindi tashlanganligi fakti haqida fotosuratlar va lokatsiyalarni qabul qilish imkoniyatini nazarda tutadi. Keyinchalik ushbu signal bilan ekofaollar shugʻullanishlari mumkin.

Green Youth Cup tashkilotchilari eng muhim ishni bajarishdi — tashabbuskor yoshlarga oʻz gʻoyalarining muhimligi va kuchini his qilish imkonini berishdi. Ularning startaplariga U-Enter va uning hamkorlari startap-dasturlari finaliga anʼanaviy tarzda taklif etiladigan investorlar allaqachon qiziqish bilan qarashmoqda.