Xitoyning 19 örinli elektr samolyotiga oid ilk suratlar tarqaldi
Internetda Xitoyning CE-25A elektr yölovçi samolyotining töliq ölçamli tajriba namunasi aks etgani aytilayotgan suratlar paydo böldi. COMAC davlat korporatsiyasi işlab çiqayotgan samolyot 19 yölovçini 400–500 kilometr masofaga taşişga möljallangan. Biroq suratlarning haqiqiyligi hozirça tasdiqlanmagan.
Xitoyning 19 o‘rinli elektr samolyotiga doir ilk suratlar paydo bo‘ldi
Yangi tasvirlar COMAC — Xitoy tijoriy samolyotlar korporatsiyasi 2023-yilda jamoatchilikka taqdim etgan loyihaga bo‘lgan qiziqishni oshirdi. Suratlarda qizil-qora rangga bo‘yalgan, fyuzelyaji bo‘ylab kumushrang chiziq tortilgan samolyot ko‘rinadi. Uning korpusida COMAC va CE-25A yozuvlari, shuningdek, B-0EFH bort raqami bor.
Taxminlarga ko‘ra, tasvirlarni dastlab avtomobillar mavzusida yozadigan xitoylik bloger Xan Lu e’lon qilgan.
Suratlar bir nechta sun’iy intellekt modeli yordamida tahlil qilingani va ularda sun’iy yaratilganlikning yaqqol belgilari aniqlanmagani aytilmoqda. Shunga qaramay, bu natija tasvirlarning haqiqiyligini mustaqil tasdiqlamaydi.
Hozircha aynan suratlardagi samolyot havoga ko‘tarilganini tasdiqlovchi aniq ochiq ma’lumot yo‘q. Ushbu namunaning loyiha doirasida qanday vazifani bajarayotgani ham ma’lum emas. Shu bois uni parvoz sinovlaridan o‘tgan yoki yo‘lovchi tashishga tayyor samolyot sifatida baholashga asos yo‘q.
COMAC CE-25A konsepsiyasini ilk bor 2023-yil noyabrda Shanxayda o‘tkazilgan Xitoy xalqaro import ko‘rgazmasida namoyish etgan. Kompaniya uni qisqa va o‘rta masofalarda yo‘lovchi tashish hamda biznes aviatsiyasi uchun mo‘ljallangan to‘liq elektr samolyoti sifatida ta’riflagan.
E’lon qilingan loyiha ko‘rsatkichlariga ko‘ra, samolyotning kreyser — parvozning asosiy qismidagi tezligi soatiga taxminan 400 kilometrni tashkil etishi kerak. Parvoz masofasi esa 400–500 kilometr bo‘lishi ko‘zda tutilgan. Bu raqamlar hozircha amalda tasdiqlangan natijalar emas, loyihada belgilangan ko‘rsatkichlardir.
CE-25A’ning eng g‘ayrioddiy jihati — taqsimlangan elektr harakatlantirish tizimi. An’anaviy bir nechta turbovintli dvigatel o‘rniga samolyot qanotiga joylashtirilgan halqasimon kanallar ichidagi 10 ta elektr ventilyatordan foydalanish nazarda tutilgan.
Bunday yechim muhandislarga tortish kuchini hosil qilish va harakatlantirish tizimini samolyot konstruksiyasiga moslashtirishda ko‘proq imkoniyat beradi. Qurilmalarning joylashuviga qarab, ayrim parvoz rejimlarida aerodinamik ko‘rsatkichlar va energiyadan foydalanish samaradorligi yaxshilanishi mumkin.
Elektr dvigatellari an’anaviy gaz turbinali dvigatellarga nisbatan harakatlantirish tizimining ayrim qismlarini soddalashtirish imkonini ham beradi. Biroq bunday konstruksiya jiddiy muhandislik muammolarini hal qilishni talab etadi.