Universitet MI5 ogohlantirishidan soʻng xodimlardan Xitoy bilan ayrim hamkorlik aloqalarini qayta koʻrib chiqishni soʻradi
Buyuk Britaniyaning ichki xavfsizlik xizmati universitetlarni Xitoy josusligiga bilmagan holda yordam bergan boʻlishlari mumkinligidan ogohlantirdi.
Universitet MI5 ogohlantirishidan keyin xodimlariga Xitoy bilan ayrim hamkorlik aloqalarini tekshirishni buyurdi
Belfast Qirollik universiteti (QUB) MI5 (Buyuk Britaniya kontrrazvedka xizmati) ogohlantirishidan soʻng xodimlaridan Xitoy bilan ayrim hamkorlik aloqalarini qayta koʻrib chiqishni soʻradi.
Buyuk Britaniyaning ichki xavfsizlik agentligi kutilmagan qadam tashlab, universitetlarni Xitoyning josuslik harakatlariga bilmagan holda yordam bergan boʻlishi mumkinligidan ogohlantirdi.
MI5 bayonotiga koʻra, Xitoy umumiy texnologiyalar ilmiy-tadqiqot instituti (CGTRI) Xitoy razvedka va xavfsizlik xizmati manfaatlari yoʻlida faoliyat yuritadigan soxta kompaniya boʻlgan.
Biroq Xitoyning Londondagi elchixonasi matbuot kotibi bu daʼvoni «uydirma va mutlaqo soxta» deb atadi.
Qirollik universiteti xodimlariga endilikda «CGTRI ishtirokidagi har qanday mavjud yoki taklif qilinayotgan hamkorlikni qayta koʻrib chiqish qatʼiy tavsiya etildi».
«Universitet ichida bu boradagi ishlar olib borilmoqda», deyiladi xodimlarga yuborilgan elektron xatda.
«Biroq, bu bizning mavjud tizimlarimiz orqali yaqqol koʻrinmasligi mumkin, shuning uchun tadqiqotchilarga Xitoy muassasalari bilan hamkorlikni moliyalashtirishning asl manbasini aniqlash uchun tegishli tekshiruv oʻtkazish tavsiya etiladi».
MI5 Buyuk Britaniya universitetlariga CGTRI boʻyicha ogohlantirish yuborib, uning Xitoy Davlat xavfsizligi vazirligi (MSS) bilan «juda kuchli aloqalari» borligini maʼlum qildi.
Buyuk Britaniyadagi universitetlar tadqiqotlar va tajriba almashish uchun boshqa mamlakatlardagi universitetlar bilan tez-tez hamkorlik qilib turadi.
Ammo MI5 Davlat xavfsizligi vazirligi tomonidan CGTRI orqali moliyalashtirilgan loyihalarga hissa qoʻshgan Buyuk Britaniya bilan bogʻliq 100 dan ortiq akademiklarni aniqlaganini aytdi.
Unga koʻra, ayrim hollarda tadqiqotchilar oʻz loyihalarida ushbu soxta kompaniyaning ishtiroki borligini bilmagan boʻlishlari mumkin.
Britaniyalik akademiklar CGTRI tomonidan moliyalashtirilgan sunʼiy intellekt, kiberxavfsizlik, yashirin aloqa tizimlari va steganografiya (oddiy xabar yoki obʼyekt ichiga yashirin xabar yoki faylni yashirish amaliyoti) kabi sohalarni qamrab olgan loyihalar ustida ishlagan.
MI5 shuningdek, CGTRI bilan aloqalarni uzmagan akademiklar oxir-oqibat xorijiy davlatga yordam berganlik uchun jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkinligini bildirdi.
Natijada, Buyuk Britaniya universitetlariga Xitoy bilan har qanday tadqiqot hamkorligi ortida turgan moliyalashtirishni zudlik bilan tekshirish buyurildi.
QUB matbuot kotibi BBC News NI nashriga universitet «tadqiqot va milliy xavfsizlik bilan bogʻliq masʼuliyatga juda jiddiy yondashishini» aytdi.
«Qirollik universiteti CGTRI ishtirokidagi har qanday mavjud yoki taklif qilinayotgan hamkorlikni qayta koʻrib chiqishni boshladi», dedi u.
«Biz xodimlar bilan ham bogʻlanib, ulardan mavjud yoki taklif qilinayotgan hamkorlik aloqalarini qayta koʻrib chiqishni va har qanday xavotirlarni tegishli fakultetning tadqiqotlar boʻyicha dekaniga xabar qilishni soʻradik.
«Biz mahalliy, milliy va xalqaro miqyosdagi hamkorlik, tadqiqot va innovatsion loyihalarimizni qoʻllab-quvvatlashni davom ettirgan holda, ushbu vaziyatni nazorat ostida ushlab turamiz».
Universitet veb-saytiga koʻra, QUB soʻnggi oʻn yil ichida Xitoy bilan bogʻliq tadqiqotlarga, jumladan, barqaror energiya, axborot texnologiyalari, oziq-ovqat xavfsizligi va saraton kasalligini tadqiq qilish sohalariga 10 million dollardan (7,56 million funt sterling) ortiq mablagʻ yoʻnaltirgan.
Shu bilan birga, Olster universiteti matbuot kotibi ularning MI5 tomonidan nomi tilga olingan tashkilot bilan hech qanday tadqiqot aloqalari yoʻqligini maʼlum qildi.